Sức sống vĩnh hằng lời Bác dạy với nghề báo

(NB&CL) Ngoài việc chỉ thị cho Tổng Bộ Việt Minh mở lớp dạy viết báo, Bác Hồ luôn dành thời gian theo dõi kết quả học tập và có tới 2 lần gửi thư cho lớp học viết báo Huỳnh Thúc Kháng. Những lời dạy của Bác với các nhà báo trong thư đã trở thành cẩm nang nghề nghiệp với giá trị vĩnh hằng...

Lớp dạy viết báo (có tài liệu gọi là trường) Huỳnh Thúc Kháng - lớp dạy viết báo đầu tiên và duy nhất mang tên nhà báo, nhà yêu nước, Quyền Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa Huỳnh Thúc Kháng - được tổ chức bí mật từ ngày 4/4 - 6/7/1949 tại xóm Bờ Rạ - xã Tân Thái - huyện Đại Từ thuộc An Toàn Khu (ATK) Thái Nguyên.

Lớp chỉ có 42 (có tài liệu viết 43) người là cán bộ dân sự, chính trị, quân sự, phụ trách các tờ báo của kháng chiến trình độ không đồng đều từ khắp cả nước được triệu tập về học lý luận, thực tiễn, phương pháp làm báo cách mạng của Đảng. Thầy dạy không phải xa lạ mà chính là các đồng chí lãnh đạo Đảng, Chính phủ, Mặt trận Việt Minh đang có mặt tại ATK. Trong lễ khai giảng ngày 4/4/1949, đồng chí  Hoàng Quốc Việt, Bí thư Tổng bộ Việt Minh chỉ rõ: “Lớp mang tên cụ Huỳnh Thúc Kháng là để nhớ ơn và noi gương cụ lão thành ái quốc và đồng thời cũng là một nhà viết báo lâu năm, có danh tiếng, nêu một tấm gương cho các học viên một đức tính học hỏi cần mẫn, một óc tổ chức tiến bộ, một chí khảng khái, bất khuất, là những đức tính căn bản cho một ký giả” (Báo Cứu Quốc ra ngày 12/9/1949). Tham gia giảng dạy từng chuyên đề có thể kể tên nhiều đồng chí lãnh đạo đất nước: Hoàng Quốc Việt - Bí thư Tổng bộ Việt Minh, Tổng biên tập Báo Cứu Quốc; Võ Nguyên Giáp, Đại tướng Tổng tư lệnh QĐNDVN, nguyên Tổng biên tập Báo Tiếng Dân và Le Travail… Các ông Vũ Đình Hòe, Trần Huy Liệu, Nguyễn Huy Tưởng, Trường  Chinh, Xuân Diệu, Tố Hữu… cũng đã tham gia giảng dạy.

20181212_081540

Sau 3 tháng miệt mài giảng dạy và học tập, lớp kết thúc bằng những đánh giá, đúc kết rất công phu, coi đó là nền tảng của lý luận, thực tiễn hoạt động báo chí cách mạng. Thực tế, không ít giáo viên nhờ có lớp học, từ trải nghiệm thực tiễn mà viết ra giáo trình. Các học viên nhờ tiếp thu lý luận, kinh nghiệm thực tiễn mà vững vàng trong tổ chức hoạt động báo chí. Đồng chí Xuân Thủy trong báo cáo tổng kết lớp học ngày 6/7/1949 đã nhấn mạnh: “Sau 3 tháng giảng dạy, 3 tháng học tập, một hòm thư kín trưng cầu ý kiến các học viên đã được đặt ra. 42 lá thư không ký tên đã đến với hòm thư ấy. Nhiều cuộc thảo luận, cuộc họp giữa ban giám đốc và các học viên đã mở. Sau đây là những nhận xét chung của các học viên đã được đúc rút lại.Trong đó cả lý thuyết, chuyên môn và thực hành đều đầy đủ và thiết thực…”. Đồng chí Trường Chinh cho rằng: Khóa thứ nhất trường Huỳnh Thúc Kháng này là một thí nghiệm rất hay.

Ngày 20/5/1947, Bác Hồ lên Điềm Mặc, huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên lãnh đạo cuộc kháng chiến trường kỳ Chống thực dân Pháp. Cuối năm đó, Bác hoàn thiện và cho in cuốn “Sửa đổi lối làm việc”. Đây là cuốn cẩm nang về rèn luyện đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên, cho đến giờ còn nguyên giá trị. Đầu năm 1949, cuộc kháng chiến bước sang giai đoạn mới, vai trò của tuyên truyền, báo chí cũng có thêm nhiều nhiệm vụ mới, đặc biệt phải phát triển nhanh để đáp ứng đòi hỏi của thực tiễn cách mạng. Mặc dù vô cùng bận rộn nhưng Bác vẫn chỉ đạo mở lớp dạy làm báo và Người đã 2 lần gửi thư tới lớp học. Ngoài động viên, Bác chỉ ra những việc cần làm với cá nhân người viết và cơ quan báo chí. Thấm nhuần lời dạy của Bác, nhiều nhà báo là học viên lớp học đã phấn đấu, trưởng thành, trở thành những nhà chính trị, quản lý, nhà báo, nhà lý luận gạo cội của đất nước… Những nội dung về tư tưởng, định hướng và chuyên môn Bác dạy trở thành cẩm nang cho báo chí nước nhà 70 năm qua và có giá trị vĩnh hằng…

20181212_081630

Thư đề ngày 9/6/1949, Bác viết: “Các bạn yêu quý! Tôi rất vui lòng được tin các bạn đến học viết báo. Tiếc vì điều kiện chưa tiện, tôi không đến thăm các bạn được. Đây tôi có vài ý kiến để giúp các ban nghiên cứu. Tờ báo của chúng ta có mấy điểm chính: 1 - Nhiệm vụ của tờ báo là tuyên truyền, cổ động, huấn luyện, giáo dục và tổ chức dân chúng để đưa dân chúng đến mục đích chung. 2 - Mục đích là kháng chiến và kiến quốc.Để đi đến kháng chiến thắng lợi, kiến quốc thành công, thì: 3 - Tôn chỉ của tờ báo là đoàn kết toàn dân, thi đua ái quốc. Vì vậy: 4 - Đối tượng của tờ báo là đại đa số dân chúng. Một tờ báo không được đại đa số dân chúng ham chuộng, thì không xứng đáng là một tờ báo. Muốn được dân chúng ham chuộng, coi tờ báo ấy là tờ báo của mình, thì: 5 - Nội dung tức là các bài báo phải giản đơn, dễ hiểu, phổ thông, thiết thực, hoạt bát. Và: 6- Hình thức tức là cách sắp đặt các bài, cách in phải sạch sẽ, sáng sủa. Hiện nay, các báo ta thường có những khuyết điểm sau đây: Về mặt tuyên truyền thì không kịp thời và chính trị suông quá nhiều. Không biết giữ bí mật. Đôi khi đăng tin vịt. Hay dùng chữ Tàu quá, và nhiều khi dùng không đúng. Hoặc là in nhem nhuốc, luộm thuộm, hoặc là vì “mỹ thuật” mà cắt một bài ra hai ba đoạn, khó đọc. Tin tức chậm. Tin quan trọng thì bài ngắn và in chữ nhỏ, bài không quan trọng thì viết dài và in chữ to. Tờ báo không vui vẻ.

Muốn viết bài báo khá thì cần: 1 - Gần gũi dân chúng, cứ ngồi trong phòng giấy mà viết thì không thể viết thiết thực. 2 - Ít nhất cũng phải biết một thứ tiếng nước ngoài, để xem báo nước ngoài, và học kinh nghiệm của người. 3 - Khi viết xong một bài, tự mình phải xem lại ba bốn lần, sửa chữa lại cho cẩn thận. Tốt hơn nữa là đưa nhờ một vài người ít văn hóa xem và hỏi họ những câu nào, chữ nào không hiểu, thì sửa lại cho dễ hiểu. 4- Luôn luôn gắng học hỏi, luôn luôn cầu tiến bộ. Nghe nói có 3 cô đến học viết báo, đó là một điều đáng mừng cho báo chí ta. Lớp này là lớp học viết báo đầu tiên, tôi mong các chú và các cô, thi đua nhau học và hành cho xứng đáng là những người tiên phong trên mặt trận báo chí Báo chí cũng phải thực hiện khẩu hiệu: Tất cả để chiến thắng!”.

Tại buổi bế giảng, chia tay Việt Bắc để về với mọi ngả chiến trường, các nhà báo vô cùng hạnh phúc được nghe  đọc lá thư thứ 2 Bác gửi đến. Bác viết: “Biết lớp học xong, tôi muốn đến thăm. Nhưng tiếc không đến được. Vậy tôi gửi vài lời khuyên các cô các chú: Có thể ví dụ rằng: 3 tháng nay các bạn đã học cửu chương. Còn muốn giỏi các phép tính thì phải học nữa, học mãi. Học ở đâu, học với ai? Học trong xã hội, học nơi công tác thực tế, học ở quần chúng. Nếu các bạn viết báo mà quần chúng hiểu, quần chúng ham đọc, quần chúng khen hay, thế là các bạn tiến bộ. Trái lại là các bạn chưa thành công. Các bạn nên thật thà phê bình ban huấn luyện, để giúp các lớp học sau được mỹ mãn hơn. Các bạn nên thi đua nhau, thi đua một cách thiết thực, để cùng nhau tiến bộ. Chúc các cô, các chú mạnh khỏe và thành công”.

70 năm đã trôi qua kể từ ngày khai mở lớp báo chí đầu tiên, song những huấn thị, những tư tưởng của Bác về báo chí, về người làm báo cách mạng còn nguyên giá trị. Những thế hệ học viên năm ấy: Đạo diễn Bành Châu, Trần Vũ; Các nhà văn: Hữu Mai, Hải Như; Các nhà báo Thép Mới, Trần Kiên, Mai Thanh Hải, Lý Thị Trung… luôn là tấm gương cho lớp lớp thế hệ các nhà báo noi theo.

Dù muộn nhưng tỉnh Thái Nguyên đang cùng Hội Nhà báo Việt Nam xúc tiến tìm lại địa danh Bờ Rạ bên Hồ Núi Cốc với hy vọng nhân dịp 70 năm dựng được bia ghi danh cho sự kiện, lấy chỗ đi về cho báo giới chúng ta.

Hữu Minh

Xem thêm

Giữa cơn lốc công nghệ, nghề báo phải giữ lại điều gì

Giữa cơn lốc công nghệ, nghề báo phải giữ lại điều gì

(NB&CL) Chưa bao giờ báo chí nói nhiều về công nghệ như hôm nay. Hội thảo nào cũng nhắc đến trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, thuật toán, tòa soạn hội tụ, báo chí đa nền tảng, đa phương tiện. Các cơ quan báo chí chạy đua chuyển đổi số. Nhiều người tin rằng tương lai của báo chí nằm ở công nghệ.

Những tháng ngày băng rừng tìm sự thật

Những tháng ngày băng rừng tìm sự thật

(NB&CL) Có những đêm giữa rừng sâu Bình Gia, trong cái lạnh cắt da của miền núi phía Bắc, nhóm phóng viên phải nín thở quan sát những đoàn xe tải chở đầy gỗ lậu lặng lẽ rời rừng. Có những ngày băng qua những cánh rừng tự nhiên bị cưa hạ nham nhở, tận mắt chứng kiến những thân cây lớn nằm ngổn ngang giữa núi sâu. Và cũng có những tháng trời rong ruổi từ Lạng Sơn đến Thái Nguyên, Phú Thọ, Hà Nội để lần theo dấu vết của những tấm ván gỗ tưởng chừng vô tri nhưng lại ẩn chứa phía sau cả một đường dây khai thác, vận chuyển và hợp thức hóa lâm sản trái phép.

Đi tìm sự thật phía sau những luận điệu nhân danh tự do ngôn luận

Đi tìm sự thật phía sau những luận điệu nhân danh tự do ngôn luận

(NB&CL) Mỗi ngày, hàng triệu thông tin được tạo ra, chia sẻ và lan truyền trên không gian mạng. Giữa dòng chảy ấy, có những thông tin sai lệch không xuất hiện dưới dạng những lời công kích trực diện. Chúng được khoác lên những cái tên nghe có vẻ quen thuộc như “báo chí độc lập”, “tự do ngôn luận” hay “phản biện xã hội”.

Từ những vùng đất tan hoang đến niềm tin được dựng lại

Từ những vùng đất tan hoang đến niềm tin được dựng lại

(NB&CL) Từ những vùng đất còn ngổn ngang dấu tích bão lũ đến những mái nhà mới sáng đèn, bộ ảnh “Chiến dịch Quang Trung - Dấu ấn Bộ đội Cụ Hồ giữa vùng thiên tai” của Báo Quân đội nhân dân ghi lại một hành trình đặc biệt. Đó không chỉ là câu chuyện về tốc độ dựng nhà sau thiên tai, mà còn là câu chuyện về tình quân dân, về hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ được khắc họa qua những việc làm cụ thể giữa lúc người dân cần điểm tựa nhất.

AI Tác nhân: Cuộc cách mạng “tự động hóa” ngành truyền thông

AI Tác nhân: Cuộc cách mạng “tự động hóa” ngành truyền thông

(NB&CL) Khi ngành truyền thông - báo chí vẫn còn chưa hết ngỡ ngàng trước khả năng xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP) của chatbot hay các công cụ trợ lý AI, thì một bước ngoặt mới đã lại xảy ra trong thế giới công nghệ: Sự xuất hiện của AI Tác nhân (Agentic AI) - khái niệm chỉ các tác nhân AI (AI agents) có thể tự động làm báo!

Giải Báo chí Quốc gia trong giai đoạn phát triển mới

Giải Báo chí Quốc gia trong giai đoạn phát triển mới

(NB&CL) Giải Báo chí Quốc gia (GBCQG) lần thứ 20 năm nay được tổ chức trong lúc cả nước tập trung cao độ thực hiện các quyết sách của Đảng đưa đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, hiện thực hóa khát vọng phồn vinh, hùng cường của dân tộc thông qua cuộc cách mạng về thể chế, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, sắp xếp lại giang sơn. Báo chí của chúng ta cũng vào cuộc với khí thế đó, tinh gọn bộ máy, giảm số lượng cơ quan báo chí, nâng cao chất lượng để giữ vững và nâng cao phẩm chất của nền Báo chí Cách mạng trong giai đoạn mới.

Hành trình nhận diện những giá trị báo chí đích thực

Hành trình nhận diện những giá trị báo chí đích thực

(NB&CL) Trước khi được xướng tên tại lễ trao giải Báo chí Quốc gia, mỗi tác phẩm phải trải qua nhiều vòng tuyển chọn nghiêm ngặt, từ cơ sở đến sơ khảo, chung khảo. Đằng sau những tác phẩm được vinh danh là quá trình sàng lọc công phu, góp phần tạo nên uy tín của giải thưởng.

Nhà báo Nhật Hoa: Nội dung giáo dục vẫn có thể 'viral', nếu chạm đúng cộng đồng khán giả

Nhà báo Nhật Hoa: Nội dung giáo dục vẫn có thể 'viral', nếu chạm đúng cộng đồng khán giả

(CLO) Tại phiên thảo luận với chủ đề “Đổi mới, sáng tạo để tiếp cận bạn đọc, phát triển kinh tế báo chí” trong khuôn khổ Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2026, diễn ra ngày 20/6 tại Trung tâm Hội nghị - Biểu diễn thành phố Hải Phòng, nhà báo Nhật Hoa - Phó Trưởng ban Chuyên đề - Khoa giáo, Đài Truyền hình Việt Nam đã chia sẻ nhiều kinh nghiệm thực tiễn về sản xuất nội dung giáo dục đa nền tảng.

Giải Báo chí Quốc gia – Nơi nuôi dưỡng niềm tin nghề nghiệp, khơi dậy khát vọng cống hiến

Giải Báo chí Quốc gia – Nơi nuôi dưỡng niềm tin nghề nghiệp, khơi dậy khát vọng cống hiến

(NB&CL) “Có thể nói, giá trị lớn nhất mà Giải Báo chí Quốc gia tạo dựng trong suốt hai thập kỷ qua không chỉ nằm ở những giải thưởng được trao, mà còn ở việc nuôi dưỡng niềm tin nghề nghiệp, khơi dậy khát vọng cống hiến và góp phần gìn giữ những giá trị cốt lõi của Báo chí cách mạng Việt Nam. Đó chính là nền tảng để giải thưởng tiếp tục đồng hành cùng các thế hệ người làm báo trong chặng đường phía trước. Chúng tôi luôn tin vào giá trị của sự thật, tin vào tiếng nói bảo vệ sự thật, tin vào những người làm báo dấn thân trên tuyến đầu và tin vào những "trái tim thắp lửa"..." – nhà báo Nguyễn Đức Lợi chia sẻ trước thềm Lễ trao Giải Báo chí Quốc gia lần thứ XX.

Những hạt giống đỏ của báo chí cách mạng buổi đầu

Những hạt giống đỏ của báo chí cách mạng buổi đầu

(CLO) Báo chí cách mạng đã góp phần tích cực chuẩn bị về mặt lý luận chính trị, tư tưởng và tổ chức cho sự thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam. Sự khai mở của Thanh Niên và sự ra đời của nhiều tờ báo sau đó là minh chứng sống động cho điều đó. Búa liềm, Lao động, Công hội đỏ, Báo Đỏ… đã là những hạt giống đỏ tiêu biểu của nền báo chí cách mạng buổi đầu.

Giữ vững giá trị cốt lõi, làm mới phương thức phụng sự nhân dân

Giữ vững giá trị cốt lõi, làm mới phương thức phụng sự nhân dân

(NB&CL) Trong môi trường số, khi thông tin lan truyền với tốc độ chưa từng có, Báo chí cách mạng càng phải khẳng định vai trò cốt lõi của mình: phụng sự nhân dân, đồng hành với sự nghiệp cách mạng, kiến tạo niềm tin xã hội và dẫn dắt khát vọng phát triển quốc gia.

Báo chí - Địa chỉ của niềm tin

Báo chí - Địa chỉ của niềm tin

(NB&CL) Có một nghịch lý của thời đại số, con người chưa bao giờ được bao quanh bởi nhiều thông tin như hôm nay, nhưng cũng chưa bao giờ lại phân vân, thậm chí hoang mang trước các thông tin vừa ập đến như thế. Sau phiên trực bận rộn, có vị tổng biên tập nói rằng cả ngày “không kịp ngẩng mặt”, thử nghĩ lại, đã có biết bao nhiêu “dòng trạng thái”, video clip ngắn, cùng những thông tin nửa hư nửa thực cuồn cuộn trôi qua màn hình điện thoại.

Các cơ quan báo chí phải có chiến lược để sản xuất ra nội dung mà AI không thể tạo được

Các cơ quan báo chí phải có chiến lược để sản xuất ra nội dung mà AI không thể tạo được

(NB&CL) “Báo chí chính thống vừa phải làm chủ công nghệ để không chậm nhịp, vừa phải giữ vững chuẩn mực nghề nghiệp để không bị cuốn vào nhiễu loạn của không gian mạng - chuyển đổi số không chỉ là số hóa quy trình mà là tái cấu trúc cách báo chí xác thực, phân tích và trình bày thông tin”- đó là nhấn mạnh của nhà báo Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, trong cuộc trò chuyện cùng Báo Nhà báo và Công luận xung quanh vấn đề: “Báo chí ứng phó như thế nào trong kỷ nguyên AI?”.

Báo chí cách mạng Việt Nam: Từ bước tập dượt mang tên Le Paria

Báo chí cách mạng Việt Nam: Từ bước tập dượt mang tên Le Paria

(NB&CL) Những năm 1917 - 1918, đặt chân lên đất Pháp, cũng là những tháng ngày nhà cách mạng trẻ Nguyễn Ái Quốc lần đầu tiên thực sự có cơ hội tiếp cận với hoạt động báo chí. Rất nhanh chóng, Người hiểu rằng, báo chí sẽ là một trong những vũ khí hỗ trợ đắc lực cho mục tiêu tìm kiếm con đường cứu nước của mình. Từ quan điểm ấy, Nguyễn Ái Quốc đã nỗ lực cho sự ra đời của Le Paria - Người cùng khổ - với mong muốn mang “một luồng gió mới thổi đến nhân dân các nước bị áp bức”.

Nhà báo Phùng Công Sưởng: 'Muốn chinh phục Gen Z, báo chí phải hiểu người trẻ'

Nhà báo Phùng Công Sưởng: 'Muốn chinh phục Gen Z, báo chí phải hiểu người trẻ'

(CLO) Theo nhà báo Phùng Công Sưởng - Tổng Biên tập Báo Tiền Phong, muốn chinh phục độc giả trẻ, báo chí phải hiểu Gen Z - thế hệ lớn lên cùng internet và công nghệ số. Họ tiếp cận thông tin chủ yếu qua điện thoại thông minh, mạng xã hội và các nền tảng trực tuyến, với thói quen và nhu cầu tiếp nhận thông tin rất khác các thế hệ trước.

Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam Lê Quốc Minh phát biểu tại phiên bế mạc Diễn đàn báo chí toàn quốc 2026.

Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2026 mở ra nhiều hướng phát triển mới cho báo chí Việt Nam

(CLO) Chiều 20/6, tại Trung tâm Hội nghị - Biểu diễn thành phố Hải Phòng, đã diễn ra phiên bế mạc Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2026, qua đó chính thức khép lại 11 phiên (trong đó có 9 phiên thảo luận chuyên sâu) sôi nổi với nhiều nội dung quan trọng nói về tương lai của báo chí trong kỷ nguyên số. 

Cỡ chữ bài viết: