Đây là một công trình khoa học có giá trị lớn, góp phần phác thảo một cách hệ thống diện mạo, tiến trình phát triển và những đặc điểm cơ bản của lịch sử văn học Việt Nam từ khởi thủy đến nửa đầu thế kỷ XIX.
Văn học, nghệ thuật là thành tố quan trọng của văn hóa, có tác động sâu sắc đến tư tưởng, tình cảm, thẩm mỹ của các tầng lớp nhân dân. Từ khi ra đời đến nay, Đảng ta luôn khẳng định vai trò đặc biệt của văn học, nghệ thuật trong sự nghiệp cách mạng và xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
Nhận thức rõ điều đó, nhiều thế hệ học giả đã không ngừng nghiên cứu, biên soạn các công trình nhằm tổng kết, hệ thống hóa tiến trình phát triển của nền văn học nước nhà.
"Sơ thảo lịch sử văn học Việt Nam" là một công trình tiêu biểu trong số đó. Dù mang tên “sơ thảo”, bộ sách không hề giản lược mà trái lại thể hiện tầm vóc học thuật lớn, với cách tiếp cận khoa học, chặt chẽ và có hệ thống. Bộ sách gồm 5 quyển: Quyển I viết về ngữ ngôn, văn tự và văn học truyền miệng; Quyển II từ thế kỷ X đến hết thế kỷ XVII; Quyển III và IV nghiên cứu văn học thế kỷ XVIII; Quyển V tập trung vào giai đoạn nửa đầu thế kỷ XIX.
Điểm nổi bật của bộ sách là tính thống nhất về tư tưởng khoa học và phương pháp nghiên cứu. Đây không phải là sự chắp nối rời rạc, mà là kết quả cộng tác của những học giả hàng đầu, tạo nên một cái nhìn toàn diện, vừa có chiều sâu chuyên môn, vừa có sự cân đối giữa các bộ phận của văn học dân tộc.
Đặc biệt, bộ sách dành vị trí quan trọng cho văn học dân gian. Các thể loại như thần thoại, cổ tích, ca dao, tục ngữ, sử thi… không chỉ được giới thiệu mà còn được phân tích về giá trị thẩm mỹ, chức năng xã hội và vai trò trong việc hình thành tâm hồn, tư duy nghệ thuật của người Việt.
Vượt lên giá trị của một bộ sách lịch sử văn học thông thường, "Sơ thảo lịch sử văn học Việt Nam" là tư liệu tham khảo quan trọng, góp phần làm phong phú thêm nhận thức về nền văn học dân tộc, đồng thời tiếp tục có ý nghĩa thiết thực đối với công tác nghiên cứu, giảng dạy và học tập hiện nay.
