Ngày 21/8, TAND Tối cao tổ chức Hội thảo lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị quyết của UBTVQH quy định về chế độ bảo vệ thẩm phán.
Phát biểu khai mạc, Phó Chánh án TAND Tối cao Nguyễn Văn Tiến nhấn mạnh thời gian qua, khi giải quyết các vụ án phức tạp, nghiêm trọng, thẩm phán phải đối mặt với nhiều hình thức tác động, gây sức ép.
Đáng chú ý, đã xuất hiện các hành vi đe dọa, xúc phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín cũng như xâm phạm đến sức khỏe, tính mạng, tài sản của thẩm phán. Đặc biệt, sự phát triển nhanh chóng của mạng xã hội phát sinh thêm hình thức tác động mới: việc lan truyền thông tin sai sự thật, công kích trên không gian mạng không chỉ tổn hại uy tín đội ngũ thẩm phán mà còn làm suy giảm sự tôn nghiêm của Tòa án và niềm tin tư pháp.
Do đó, việc thiết lập cơ chế bảo vệ thẩm phán đầy đủ, rõ ràng và hiệu quả là yêu cầu cấp thiết.
Tại hội thảo, đại diện Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học TAND Tối cao đã trình bày báo cáo tóm tắt về nội dung dự thảo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về chế độ bảo vệ thẩm phán.
Dự thảo Nghị quyết gồm 26 điều, được bố cục thành 4 chương. Dự thảo Nghị quyết được xây dựng nhằm thiết lập cơ chế bảo vệ thẩm phán toàn diện, khả thi và hiệu quả để thẩm phán yên tâm công tác, giữ vững bản lĩnh nghề nghiệp, sự liêm chính, công tâm, khách quan và chuyên nghiệp trong hoạt động xét xử.
Sau khi nghiên cứu, rà soát và đối chiếu các quy định liên quan, các đại biểu tham dự hội thảo đã trình bày tham luận và thảo luận, đánh giá về các nguyên tắc, nội dung, biện pháp, trình tự, thủ tục bảo vệ; trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan trong dự án Nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về chế độ bảo vệ thẩm phán.
Phát biểu kết luận, Phó Chánh án TAND Tối cao Nguyễn Văn Tiến đánh giá cao các tham luận, ý kiến đóng góp sâu sắc tại hội thảo. Ông Nguyễn Văn Tiến đề nghị Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học khẩn trương tổng hợp, nghiên cứu tiếp thu; đồng thời phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Pháp luật, Ủy ban Tư pháp của Quốc hội và các cơ quan liên quan để hoàn thiện dự thảo Nghị quyết với chất lượng cao nhất trước khi trình UBTVQH xem xét.
Dự thảo thiết kế cơ chế bảo vệ vị trí công tác và sự độc lập trong xét xử. Theo Điều 6 quy định biện pháp bảo vệ vị trí công tác, việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của thẩm phán), cơ quan chức năng sẽ buộc chấm dứt ngay các hành vi cản trở, can thiệp; xử lý nghiêm tổ chức, cá nhân có hành vi trả thù, trù dập.
Dự thảo cũng quy định việc hủy bỏ các quyết định điều động, kỷ luật sai quy định; khôi phục chức vụ, vị trí công tác, tổ chức xin lỗi công khai và bồi thường thiệt hại cho thẩm phán bị xử lý oan, sai.
Đồng thời, thẩm phán không phải giải trình hay cung cấp thông tin về quan điểm xét xử đối với vụ án đang trong quá trình thụ lý.
Về bảo vệ an toàn thông tin cá nhân và tính mạng, sức khỏe của thẩm phán và thân nhân, Điều 7 và Điều 8 dự thảo quy định Cơ quan Công an và các đơn vị liên quan có quyền yêu cầu gỡ bỏ, khóa hoặc ẩn các thông tin sai sự thật, xúc phạm thẩm phán trên không gian mạng; thực hiện biện pháp bảo mật, hạn chế truy cập dữ liệu cá nhân.
Trong các vụ án có mức độ nguy hiểm cao, lực lượng chức năng sẽ áp dụng biện pháp đưa thẩm phán và thân nhân (gồm vợ/chồng, cha/mẹ, con...) đến nơi an toàn, giữ bí mật nơi ở, nơi làm việc, thậm chí bố trí lực lượng, phương tiện trực tiếp bảo vệ an toàn tính mạng, tài sản.
Ngoài ra, Điều 9 của dự thảo còn mở ra cơ chế xem xét loại trừ, miễn hoặc giảm trách nhiệm đối với thẩm phán trong trường hợp đã tuân thủ đầy đủ quy trình tố tụng, sai sót xảy ra không do lỗi cố ý, hoặc khi thẩm phán dũng cảm thực hiện các đề xuất đổi mới, sáng tạo vì lợi ích chung.
