Đại biểu Nguyễn Thị Lan Anh (Đoàn ĐBQH tỉnh Lào Cai) nhấn mạnh, thị trường bảo hiểm Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển nhanh, đa dạng về sản phẩm và mở rộng về quy mô. Tuy nhiên, thực tiễn cũng đã bộc lộ nhiều rủi ro, bất cập trong quản lý và giám sát.
Theo đại biểu, mặc dù Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 đã góp phần hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cơ bản, một số quy định vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn, thông lệ quốc tế trong các lĩnh vực như quản trị, định phí, tách biệt nguồn vốn, hoạt động đầu tư và quản lý đại lý.
Đại biểu cho rằng, việc tăng nhanh về số lượng doanh nghiệp, sản phẩm, cùng với tỉ lệ tranh chấp, khiếu nại đã đặt ra yêu cầu siết chặt hơn về nhân sự, cơ cấu quản trị và tính minh bạch. Cùng với đó, việc chuẩn bị triển khai chuẩn mực kế toán quốc tế đòi hỏi khung pháp lý tương thích về nguyên tắc tách nguồn vốn chủ sở hữu và nguồn phí bảo hiểm.
Kinh nghiệm xử lý các vụ việc liên quan đến bán bảo hiểm qua ngân hàng trong thời gian qua cũng cho thấy cần tăng cường quyền hạn và công cụ pháp lý cho cơ quan quản lý nhà nước trong kiểm tra chuyên ngành, giám sát rủi ro và bảo vệ người tiêu dùng. Do đó, theo đại biểu việc sửa đổi Luật là cần thiết để hoàn thiện cơ chế pháp lý, nâng cao chuẩn mực quản lý, đảm bảo sự an toàn, minh bạch và phát triển bền vững của thị trường, tạo nên nền tảng pháp lý để thị trường bảo hiểm Việt Nam phát triển theo hướng an toàn, chuyên nghiệp trong hội nhập quốc tế.
Các đại biểu cho rằng, dự thảo Luật lần này đã tập trung vào các nội dung then chốt như chuẩn hóa điều kiện tổ chức, cá nhân tham gia thị trường, quy định rõ trách nhiệm, tiêu chuẩn nhân sự, minh bạch hóa hoạt động tài chính, định phí, và điều chỉnh lộ trình thực hiện phù hợp với khả năng chuyển đổi của doanh nghiệp.
Đại biểu Đàng Thị Mỹ Hương (Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hoà) nêu hai vấn đề trọng tâm về quản lý tài chính và trách nhiệm pháp lý của cơ quan quản lý nhà nước. Đại biểu thống nhất với quy định doanh nghiệp bảo hiểm, tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài phải ký quỹ đầy đủ tại ngân hàng thương mại hoạt động tại Việt Nam. Tuy nhiên, để đảm bảo số tiền này không bị sử dụng sai mục đích hoặc bị rút tiền trái phép, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo cần rà soát, nghiên cứu bổ sung quy định về việc kiểm tra và giám sát việc thực hiện ký quỹ. Đồng thời, cần nghiên cứu bổ sung việc công khai số tiền ký quỹ và tài khoản ký quỹ lên hệ thống công khai của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền.
Đại biểu đồng tình với quy định tổ chức kiểm toán độc lập, công ty tư vấn hoặc chuyên gia được thuê phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực, khách quan của số liệu, tài liệu đánh giá và ý kiến. Tuy nhiên, để ngăn chặn tiêu cực, lạm quyền trong quản lý nhà nước , đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo cần rà soát quy định về trách nhiệm pháp lý của cơ quan quản lý nhà nước trong việc giám sát, kiểm tra. Đại biểu cũng nhấn mạnh cần bổ sung quy định, cơ quan quản lý nhà nước phải có trách nhiệm pháp lý nếu có hành vi thiếu khách quan hoặc cố ý che giấu sai phạm hoặc chấp thuận các hoạt động không đúng quy định.
Liên quan tới quản lý đại lý bảo hiểm, đại biểu Đàng Thị Mỹ Hương thống nhất với quy định cá nhân không được làm đại lý bảo hiểm cho nhiều doanh nghiệp bảo hiểm cùng một lúc. Để khắc phục thực trạng cá nhân đại lý có hành vi lừa đảo, cung cấp thông tin sai lệch, gây thiệt hại cho khách hàng, đại biểu đề nghị cần rà soát bổ sung quy định về việc ràng buộc trách nhiệm pháp lý đối với các hành vi trên.
Đại biểu Nguyễn Thị Lan Anh đồng tình với nguyên tắc một đại lý, một doanh nghiệp cùng loại hình bảo hiểm nhằm ngăn ngừa xung đột lợi ích, cạnh tranh không lành mạnh và tình trạng tư vấn sai lệch, thiếu trách nhiệm. Việc siết chặt điều kiện hành nghề là cần thiết trong bối cảnh thị trường phát triển nhanh, xuất hiện nhiều kênh bán hàng chéo và mô hình hợp tác phức tạp.
Tuy nhiên, đại biểu Lan Anh lưu ý phạm vi điều chỉnh của quy định hiện đang mở rộng khi áp dụng cho mọi cá nhân làm đại lý bảo hiểm, không phân biệt cá nhân độc lập với cá nhân làm việc trong các tổ chức phân phối trung gian (như ngân hàng, đại lý xe, sàn thương mại điện tử). Trong khi hiện nhiều cá nhân tại các kênh trung gian này có thể chỉ là người tư vấn, không ký trực tiếp và không trực tiếp chịu trách nhiệm, việc chi trả hoa hồng cao có thể dẫn đến tư vấn sai lệch. Ngoài ra, hợp đồng bảo hiểm rất dài, nhiều điều khoản, khó hiểu, khiến người mua đa phần chỉ dựa vào tư vấn để quyết định. Điều này theo đại biểu dễ dẫn đến rủi ro cho người mua nếu không siết chặt trách nhiệm của cán bộ tư vấn, đặc biệt là tư vấn trung gian.
Đại biểu đề nghị Ban soạn thảo cần quy định rõ ràng trách nhiệm đối với những đối tượng này; làm rõ trách nhiệm cá nhân làm đại lý bảo hiểm áp dụng cho người ký hợp đồng trực tiếp với doanh nghiệp bảo hiểm hay áp dụng cho cả nhân viên và các tổ chức phân phối trung gian; đồng thời làm rõ trách nhiệm đối với tư vấn trung gian để tránh rủi ro cho người mua bảo hiểm.
