Quy hoạch chồng chéo, cấp phép chưa đúng quy định
Theo kết luận, một trong những sai phạm nổi bật là công tác quy hoạch khoáng sản còn “manh mún, phải điều chỉnh, bổ sung nhiều lần”, thậm chí có tình trạng chồng lấn, không phù hợp với các quy hoạch khác như quy hoạch xây dựng, đô thị, nông thôn.
Đáng chú ý, việc khoanh định khu vực cấm, tạm cấm hoạt động khoáng sản chưa hoàn thành đúng quy định của Luật Khoáng sản; một số khu vực không đấu giá quyền khai thác chưa đáp ứng tiêu chí theo quy định pháp luật.
Trong hoạt động cấp phép, Thanh tra Chính phủ chỉ rõ việc cấp giấy phép khai thác cho một số chủ đầu tư là cơ quan Nhà nước hoặc đơn vị sự nghiệp công lập khi “không đủ điều kiện hành nghề khai thác khoáng sản”, vi phạm quy định tại Điều 51 Luật Khoáng sản năm 2010.
Buông lỏng quản lý, để xảy ra nhiều vi phạm trong khai thác
Công tác quản lý sau cấp phép cũng bộc lộ nhiều bất cập. Việc ủy quyền cho UBND cấp huyện cấp phép khai thác đối với hộ gia đình, cá nhân khi san gạt, cải tạo mặt bằng trong diện tích đất ở, đất trồng cây lâu năm, công tác kiểm tra việc thực hiện của cấp huyện theo ủy quyền hầu như không được thực hiện.
Thanh tra cũng phát hiện việc áp dụng nghĩa vụ tài chính chưa đúng quy định, cụ thể là xác định tiền tương đương tiền thuê đất đối với mỏ đất san lấp chưa phù hợp với Luật Đất đai và Luật Khoáng sản.
Nhiều doanh nghiệp chưa thực hiện đầy đủ quy định trong quá trình khai thác như không lắp đặt đầy đủ trạm cân, không lưu trữ dữ liệu sản lượng; thậm chí có đơn vị không mua bảo hiểm cho phương tiện, thiết bị khai thác theo quy định.
Đáng chú ý, công tác đóng cửa mỏ còn nhiều tồn tại khi việc đôn đốc chưa quyết liệt, nhiều mỏ chưa lập hồ sơ đóng cửa; việc thẩm định đề án đóng cửa mỏ chưa sát thực tế, phải điều chỉnh nhiều lần.
Nợ đọng tài chính hơn 8,8 tỷ đồng
Một sai phạm đáng quan tâm khác là tình trạng nợ đọng nghĩa vụ tài chính trong hoạt động khai thác khoáng sản. Thanh tra Chính phủ xác định tổng số tiền nợ đọng lên tới 8.808.991.354 đồng, chưa được thu hồi theo đúng quy định.
Ngoài ra, công tác quản lý các dự án mỏ còn thiếu chặt chẽ, dẫn đến nhiều vi phạm tại các dự án cụ thể đã được đoàn thanh tra kiểm tra, xác minh.
Kiến nghị xử lý trách nhiệm, khắc phục toàn diện
Thanh tra Chính phủ xác định trách nhiệm thuộc UBND tỉnh Bắc Giang (nay là Bắc Ninh), các sở, ngành liên quan, chính quyền địa phương các cấp và các tổ chức, cá nhân có liên quan trong giai đoạn thanh tra.
Cơ quan thanh tra kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo UBND tỉnh Bắc Ninh tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm tập thể, cá nhân; xử lý nghiêm theo quy định. Trường hợp phát hiện dấu hiệu vi phạm hình sự, cần chuyển cơ quan điều tra để xử lý.
Thanh tra chính phủ đề nghị UBND Bắc Ninh chỉ đạo khắc phục những hạn chế, thiếu sót đã nêu trên, khẩn trương hoàn thiện hồ sơ khoanh định khu vực cấm hoạt động khoáng sản, tạm thời cấm hoạt động khoáng sản trên địa bàn tỉnh; rà soát quy hoạch các điểm mỏ vật liệu xây dựng, đảm bảo phù hợp với quy hoạch phát triển kinh tế xã hội, quy hoạch ngành, lĩnh vực, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; đảm bảo dự báo đánh giá nhu cầu để có giải pháp khắc phục tình trạng khan hiếm, giá cao; rà soát các mỏ khoáng sản đã khoanh định vào khu vực không đấu giá quyền khai thác khoáng sản để bảo đảm thực hiện đúng các quy định về tiêu chí khoanh định khu vực không đấu giá; tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động thăm dò, khai thác, chế biến, vận chuyển, xử lý kịp thời vi phạm về sử dụng đất, về môi trường, khai thác; tăng cường áp dụng công nghệ trong quản lý, giám sát hoạt động khai thác, vận chuyển; thường xuyên kiểm tra, giám sát việc lắp đặt trạm cân, camera giám sát tại các khu vực khai thác đảm bảo đúng quy định pháp luật; chỉ đạo cơ quan chuyên môn tiếp tục đôn đốc, kiểm tra, rà soát, kịp thời xử phạt vi phạm hành chính hoặc có biện pháp xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật đối với các doanh nghiệp chưa thực hiện đóng cửa mỏ khoáng sản theo quy định.
Đồng thời, chỉ đạo các sở, ngành liên quan kiểm tra, rà soát, làm rõ trách nhiệm, xử lý nghiêm theo quy định đối với các chủ dự án mỏ về các nội dung vi phạm đã được đoàn thanh tra phát hiện nêu tại kết luận thanh tra này và các dự án mỏ khác có tình trạng tương tự. Trong quá trình tổ chức thực hiện, nếu phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự thì chuyển cơ quan điều tra để xử lý theo quy định của pháp luật.
Thực hiện các biện pháp để đôn đốc, xử lý và thu hồi về ngân sách nhà nước các khoản nợ đọng nghĩa vụ tài chính với tổng số tiền là
8.808.991.354 đồng; rà soát các khoản phải thu khác theo quy định, bảo đảm thu đúng, thu đủ, không để thất thoát, lãng phí ngân sách nhà nước.
