Thanh tra Chính phủ vừa thông báo kết luận về hàng loạt vi phạm đã xảy ra tại một số dự án đầu tư có khó khăn, vướng mắc thuộc Bộ GD&ĐT. Đáng chú ý, Dự án đầu tư xây dựng Phân hiệu Kiên Giang – Trường Đại học Nha Trang và Dự án đầu tư xây dựng hoàn thiện Trường Đại học Tây Bắc bị xác định kéo dài thời gian thực hiện, phát sinh nợ đọng xây dựng cơ bản, gây lãng phí lớn ngân sách nhà nước
Dự án 14 năm chưa về đích
Theo phê duyệt ban đầu, Dự án đầu tư xây dựng Phân hiệu Kiên Giang thuộc Trường Đại học Nha Trang có thời gian thực hiện 7 năm (2008–2015). Tuy nhiên, qua nhiều lần điều chỉnh và gia hạn, công trình này đã "ngốn" tới 14 năm (đến năm 2022) mới cơ bản hoàn thành.
Kết luận của TTCP chỉ rõ, tính đến hết năm 2022, dự án đã giải ngân gần 1.100 tỷ đồng (đạt gần 90% tổng mức đầu tư). Dù 14 hạng mục đã đưa vào sử dụng, nhưng nhiều hạng mục khác buộc phải dừng triển khai giữa chừng theo văn bản của Bộ GD&ĐT vào tháng 7/2022. Đáng lo ngại hơn, dự án này phát sinh nợ đọng xây dựng cơ bản lên tới 54,63 tỷ đồng (tính đến tháng 7/2025).
Cơ quan thanh tra khẳng định, việc lập và phê duyệt dự án có nhiều nội dung sai quy định, làm "đội vốn" hơn 169 tỷ đồng. Trong đó, chi phí dự phòng do trượt giá tăng vọt là hậu quả trực tiếp của việc kéo dài thời gian thi công. TTCP đánh giá, việc chậm tiến độ đã gây lãng phí ngân sách nhà nước tạm tính gần 100 tỷ đồng. Trách nhiệm chính thuộc về Bộ GD&ĐT khi bố trí vốn dàn trải, thấp hơn khối lượng hoàn thành thực tế, không thực hiện đầy đủ vai trò của người quyết định đầu tư.
Dự án Trường Đại học Tây Bắc kéo dài 20 năm
Nghiêm trọng hơn là Dự án đầu tư xây dựng hoàn thiện Trường Đại học Tây Bắc. Một công trình giáo dục được kỳ vọng nhưng lại lập kỷ lục về thời gian triển khai khi kéo dài tới 20 năm (2004–2023), gấp gần 3 lần so với kế hoạch ban đầu.
Đến cuối năm 2023, dự án mới chỉ giải ngân được 85% vốn đầu tư. Trong số 25 công trình dự kiến, 4 hạng mục vẫn "nằm trên giấy", công tác giải phóng mặt bằng mới đạt chưa đầy 45% diện tích quy hoạch. TTCP chỉ rõ, Đại học Tây Bắc đã thiếu trách nhiệm trong quản lý, tổ chức thực hiện, trong khi Bộ GD&ĐT buông lỏng kiểm tra, giám sát. Do những vi phạm có dấu hiệu nghiêm trọng, TTCP đã chính thức chuyển vụ việc tại Trường Đại học Tây Bắc sang Bộ Công an để tiếp tục điều tra, làm rõ.
Tại các dự án này, Thanh tra Chính phủ không chỉ nêu tên các sai phạm kỹ thuật mà còn nhấn mạnh trách nhiệm cá nhân của các cấp lãnh đạo. TTCP kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ GD&ĐT tổ chức kiểm điểm, xử lý nghiêm trách nhiệm của Bộ trưởng, các Thứ trưởng phụ trách dự án qua từng thời kỳ vì để xảy ra tình trạng nợ đọng kéo dài, vi phạm Chỉ thị của Thủ tướng.
Bên cạnh đó, lãnh đạo Đại học Nha Trang, Đại học Kiên Giang, Đại học Tây Bắc cùng các Ban quản lý dự án cũng phải chịu trách nhiệm về những sai sót trong lập thẩm định, đấu thầu và nghiệm thu khối lượng.
TTCP yêu cầu Bộ GD&ĐT phải khẩn trương xử lý nợ đọng, không để tình trạng bế tắc tài chính kéo dài gây hệ lụy xấu. Đây cũng là hồi chuông cảnh tỉnh cho các đơn vị chủ quản trong việc phê duyệt và giám sát vốn đầu tư công, tránh tình trạng "đem con bỏ chợ" khiến các công trình giáo dục trở thành những khối tài sản lãng phí khổng lồ.
