Lưu lượng tàu thuyền thương mại qua eo biển Hormuz đã giảm tới 90% trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông leo thang, buộc tuyến hàng hải toàn cầu phải chuyển hướng vòng qua Mũi Hảo Vọng, nằm ở cực nam bán đảo Cape, cách thành phố Cape Town của Nam Phi khoảng 50 km.
Sau khi Tehran tuyên bố đóng cửa tuyến hàng hải chiến lược này để đáp trả các cuộc tấn công chung của Mỹ và Israel, Trung tâm Điều phối Thương mại Hàng hải Anh đã nâng mức cảnh báo an ninh trong khu vực lên cấp độ nghiêm trọng.
Các doanh nghiệp bảo hiểm ngay lập tức hủy bỏ toàn bộ hợp đồng bảo hiểm chiến tranh cho tàu thuyền di chuyển trong khu vực.
Theo dữ liệu theo dõi thời gian thực của Windward, chỉ có bốn tàu đi qua eo biển Hormuz trong ngày 3/3, giảm tới 90% so với mức trung bình của bảy ngày trước đó.
Trong nhiều năm, tuyến hàng hải này luôn xử lý trung bình khoảng 138 tàu mỗi ngày. Hoạt động của các tàu chở dầu cũng giảm tương tự theo dữ liệu của MarineTraffic.
Hoạt động qua Mũi Hảo Vọng gia tăng mạnh khi ghi nhận 94 tàu di chuyển trong ngày 3/3, nhiều hơn 35% so với mức trung bình của bảy ngày trước.
Các hãng vận tải lớn như Hapag-Lloyd, CMA CGM và Maersk đã tạm ngừng đi qua vùng Vịnh và chuyển hướng toàn bộ đội tàu vòng qua Nam Phi. Quyết định này kéo dài thời gian vận chuyển thêm từ mười đến hai mươi ngày và làm chi phí logistics tăng đáng kể.
Trong thông cáo gửi hãng tin Anadolu, Hapag-Lloyd cho biết đội tàu của họ đã ngừng đi vào biển Đỏ từ tháng 12/2023 các mối đe dọa từ lực lượng Houthi tại Yemen.
Hãng vận tải CMA CGM của Pháp thông báo đã yêu cầu tất cả tàu trong và hướng đến vùng Vịnh tìm nơi neo đậu an toàn, đồng thời tạm ngừng đi qua kênh đào Suez cho đến khi có thông báo mới.
Maersk cũng ngừng toàn bộ hành trình qua kênh đào Suez theo tuyến eo biển Bab el-Mandeb và chuyển hướng các tuyến từ Trung Đông và Ấn Độ đến Địa Trung Hải cũng như tuyến từ Trung Đông và Ấn Độ đến bờ đông nước Mỹ theo lộ trình vòng qua Mũi Hảo Vọng.
Eo biển Hormuz có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng khi nằm tại lối ra của vùng Vịnh Ba Tư. Tuyến hàng hải này là cầu nối vận chuyển dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng từ Trung Đông ra thị trường toàn cầu qua biển Ả Rập và Ấn Độ Dương.
Mỗi ngày có khoảng 20 triệu thùng dầu và các sản phẩm liên quan được vận chuyển qua đây, tương đương gần một phần ba lượng dầu thô giao thương bằng đường biển trên toàn thế giới.
Theo dữ liệu của S&P Global, Trung Quốc tiêu thụ khoảng 5,3 triệu thùng dầu đi qua eo biển Hormuz mỗi ngày, trong khi Ấn Độ tiêu thụ 2 triệu thùng. Nhật Bản và Hàn Quốc sử dụng 1,7 triệu thùng mỗi nước, cùng với 4,2 triệu thùng được phân bổ cho các thị trường khác.
Saudi Arabia là nước xuất khẩu lớn nhất qua eo biển Hormuz với khoảng 5,1 triệu thùng dầu thô mỗi ngày, tiếp theo là Iraq với 3,3 triệu thùng, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất với 2,6 triệu thùng, Iran với 1,7 triệu thùng, Kuwait với 1 triệu thùng và các nước khác trong khu vực với tổng cộng 1 triệu thùng mỗi ngày.
Bên cạnh đó, UAE và Saudi Arabia cũng là hai quốc gia đứng đầu về xuất khẩu sản phẩm dầu tinh chế qua tuyến hàng hải này với tổng lượng xuất khẩu lần lượt là 1,26 triệu và 1,04 triệu thùng mỗi ngày.
Nhiều tàu chở dầu đã chuyển hướng đến cảng Yanbu ở bờ tây Saudi Arabia. Lượng dầu bốc xếp tại đây đã tăng mạnh lên 2,44 triệu thùng mỗi ngày trong đầu tháng 3, cao hơn rất nhiều so với mức trung bình 650.000 đến 940.000 thùng trong sáu tháng gần đây.
Bộ Dầu mỏ Iraq đã phải ngừng sản xuất tại khu phức hợp Rumania ở Basra vào ngày thứ Ba do hạn chế về năng lực tiếp nhận tàu khiến các tàu chở dầu không thể vào vịnh.
Việc tồn kho tăng lên mức tối đa buộc nước này phải tạm dừng hoạt động. Cảng Basra, vốn có khả năng xử lý tới 3,5 triệu thùng dầu mỗi ngày, đã không xuất một thùng dầu nào vào ngày thứ Hai.
Theo phân tích của JPMorgan, các nhà sản xuất dầu lớn trong khu vực sẽ buộc phải ngừng hoạt động nếu tình trạng gián đoạn tại eo biển Hormuz kéo dài hơn 21 ngày.
Tehran đã tấn công bằng máy bay không người lái vào các cơ sở sản xuất dầu và khí đốt trong khu vực, bao gồm nhà máy của Saudi Aramco tại thành phố Ras Tanura ở phía đông Saudi Arabia.
Hãng QatarEnergy thuộc sở hữu nhà nước cũng được cho là đã ngừng sản xuất tại cơ sở LNG quy mô lớn ở Ras Laffan sau một vụ tấn công bằng máy bay không người lái, làm gia tăng lo ngại toàn cầu về nguy cơ thiếu nguồn cung.
Ross Wyeno, phụ trách phân tích ngắn hạn về LNG tại S&P Global, cho biết nguồn cung hiện nay không đủ để bù đắp sự mất cân đối nghiêm trọng do các nhà máy LNG tại Qatar và UAE tạm ngừng hoạt động.
Ông nhận định Mỹ hiện là nguồn LNG linh hoạt nhất thế giới, vì vậy lượng LNG được bốc xếp tự do tại Mỹ sẽ ưu tiên chuyển đến châu Á, nơi giá đang ở mức cao hơn.
Ông cảnh báo nếu tình hình không được cải thiện, lượng LNG Mỹ xuất sang châu Âu sẽ giảm dần, ảnh hưởng đến tiến độ lấp đầy kho dự trữ khí và làm cân bằng thị trường trở nên khó khăn hơn. Một ví dụ gần đây cho thấy điều này khi một tàu LNG đáng lẽ phải đến châu Âu đã đổi hướng sang châu Á vào ngày thứ Tư sau khi giá tăng mạnh.
