Theo đó, Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường đề xuất điều chỉnh quy định tại Quyết định 56/2021 về quản lý kiến trúc đô thị của TP.HCM. Cụ thể, với các thửa đất có chiều rộng thực tế từ 5,5m trở lên và chiều dài công trình tối thiểu 12m, nên được phép xây dựng cao hơn ít nhất một tầng so với hiện tại. Viện cho rằng điều này phù hợp với tốc độ đô thị hóa và việc phát triển hạ tầng giao thông trong 5 năm qua, đồng thời không gây áp lực lên lưu thông trong các khu đô thị hiện hữu.
Về mặt thủ tục hành chính, Viện cho rằng việc Sở Xây dựng TP.HCM đề xuất miễn giấy phép xây dựng cho các khu vực đã có quy hoạch chi tiết 1/500 là không cần thiết, bởi Luật Xây dựng hiện hành đã quy định điều đó từ trước.
Tuy nhiên, trên thực tế, quy định này vẫn chưa được thực thi đồng bộ từ năm 2003 đến nay. Viện cho rằng thay vì tiếp tục đề xuất, các sở ngành cần tuân thủ pháp luật hiện hành và đẩy mạnh việc bỏ giấy phép xây dựng, thay bằng đăng ký xây dựng đơn giản tại cấp phường, xã.
Viện cũng nhấn mạnh, việc áp dụng hình thức đăng ký xây dựng (thay vì cấp phép) tại các khu vực đã có quy hoạch 1/500 hoặc 1/2000, trừ các trường hợp đặc biệt như quốc phòng, tôn giáo, là hoàn toàn không trái luật, và nên sớm được nghiên cứu, triển khai.
Trước đó, Sở Xây dựng TP.HCM đã trình UBND thành phố đề xuất cắt giảm thủ tục cấp giấy phép xây dựng đối với nhà ở riêng lẻ tại các khu vực có quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500. Qua rà soát sơ bộ, TP hiện có 356 dự án nhà ở thấp tầng đã được phê duyệt quy hoạch chi tiết hoặc tổng mặt bằng. Trong đó, có 112 dự án đủ điều kiện miễn giấy phép theo quy định hiện hành.
Các dự án này đều đã có phê duyệt quy hoạch chi tiết, phương án kiến trúc và các thủ tục pháp lý liên quan. Ngoài ra, mẫu nhà trong dự án cũng đã được phê duyệt, đảm bảo đủ điều kiện để triển khai xây dựng theo đúng quy định mà không cần xin phép lại.
Từ tháng 7/2025, Sở Xây dựng sẽ phối hợp với UBND cấp quận, huyện và phường, xã để rà soát, công bố danh sách dự án đủ điều kiện miễn cấp phép xây dựng. Đồng thời, Sở cũng kiến nghị UBND TP.HCM báo cáo Thủ tướng Chính phủ và Bộ Xây dựng, cho phép thí điểm cơ chế miễn giấy phép xây dựng đối với nhà ở riêng lẻ dưới 7 tầng trong các khu đã có quy hoạch hoặc thiết kế đô thị phê duyệt.
