Trung Quốc tuyên bố sẽ cấm hải sản nhập khẩu từ Nhật Bản khi căng thẳng ngoại giao leo thang

Trung Quốc thông báo sẽ cấm toàn bộ hải sản nhập khẩu từ Nhật Bản, theo truyền thông quốc tế ngày 19/11, động thái được xem là bước leo thang mới trong căng thẳng ngoại giao giữa hai nền kinh tế lớn nhất châu Á.

Nguyên nhân bắt nguồn từ phát biểu của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi hồi đầu tháng, cho rằng nếu Trung Quốc tấn công Đài Loan và đe dọa sự tồn tại của Nhật Bản, Tokyo có thể sẽ phải đáp trả bằng biện pháp quân sự.

Bắc Kinh yêu cầu bà Takaichi rút lại tuyên bố và khuyến cáo công dân hạn chế đến Nhật Bản, dẫn đến hàng loạt chuyến du lịch bị hủy, gây áp lực lớn cho nền kinh tế lớn thứ tư thế giới.

Tại cuộc họp báo, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh cho biết: “Trong tình hình hiện nay, ngay cả khi hải sản Nhật Bản được xuất khẩu sang Trung Quốc, cũng sẽ không có thị trường tiêu thụ”. Bà nhấn mạnh nếu Thủ tướng Takaichi không rút lại phát biểu, Trung Quốc sẽ áp dụng các biện pháp đáp trả mạnh mẽ.

Trong khi đó, Chánh văn phòng Nội các Nhật Bản Minoru Kihara khẳng định Tokyo chưa nhận được thông báo chính thức nào từ phía Trung Quốc về lệnh cấm này.

Đáng chú ý, vài tháng trước Bắc Kinh vừa nới lỏng một phần hạn chế nhập khẩu hải sản Nhật Bản, vốn được áp đặt sau khi Tokyo quyết định xả nước thải đã qua xử lý từ nhà máy điện hạt nhân Fukushima - nơi xảy ra sự cố nghiêm trọng năm 2011 sau động đất và sóng thần.

Theo NHK và Kyodo, Trung Quốc giải thích việc tái áp dụng lệnh cấm nhằm phục vụ công tác giám sát thêm đối với hoạt động xả thải.

Trước làn sóng phản ứng gay gắt từ truyền thông và giới ngoại giao Trung Quốc, Nhật Bản đã khuyến cáo công dân tại Trung Quốc tăng cường cảnh giác, tránh tụ tập nơi đông người. Chính phủ Nhật cho biết phát biểu của bà Takaichi phù hợp với lập trường hiện nay, cho thấy khả năng đạt được đột phá trong căng thẳng là rất thấp.

Việc tái áp dụng lệnh cấm sẽ là cú đánh mạnh đối với nhiều doanh nghiệp Nhật Bản vốn kỳ vọng quay trở lại thị trường Trung Quốc, nơi từng chiếm hơn 20% tổng kim ngạch xuất khẩu hải sản của Nhật.

Theo Bộ trưởng Nông nghiệp Nhật Bản Norikazu Suzuki, gần 700 nhà xuất khẩu đã nộp hồ sơ đăng ký lại để được phép xuất hàng sang Trung Quốc, nhưng đến nay chỉ có ba doanh nghiệp được chấp thuận.

Trước khi lệnh cấm được ban hành vào năm 2023, Trung Quốc là khách hàng lớn nhất của Nhật Bản đối với mặt hàng sò điệp và cũng là thị trường quan trọng cho sản phẩm hải sâm.

Không chỉ ngành hải sản, lệnh hạn chế đi lại của Trung Quốc còn có thể gây tác động sâu rộng đến nền kinh tế Nhật Bản vốn đang đối mặt nhiều khó khăn.

Theo Hội đồng Du lịch và Lữ hành Thế giới, du lịch đóng góp khoảng 7% GDP của Nhật và là động lực tăng trưởng quan trọng trong những năm gần đây. Khách từ Trung Quốc đại lục và Hong Kong chiếm khoảng 20% tổng lượng khách quốc tế đến Nhật, theo số liệu chính thức.

Hơn 10 hãng hàng không Trung Quốc đã thông báo hoàn tiền cho các chuyến bay đến Nhật Bản đến hết ngày 31/12. Một chuyên gia phân tích ngành hàng không ước tính đã có khoảng 500.000 vé bị hủy. Nhân viên tại một ngân hàng quốc doanh Trung Quốc cho biết họ được lãnh đạo thông báo không phê duyệt các yêu cầu đi Nhật trong thời gian này.

Ngoài ra, một hội nghị thường niên giữa giới học giả hai nước dự kiến diễn ra tại Bắc Kinh vào cuối tuần này cũng bị hoãn vì lý do chính trị. Sự kiện thúc đẩy giao lưu hữu nghị Nhật - Trung dự kiến tổ chức tại Hiroshima ngày 21/11 cũng bị hủy.

Lĩnh vực giải trí cũng chịu ảnh hưởng. Các buổi biểu diễn của nghệ sĩ hài Nhật Bản tại một lễ hội ở Thượng Hải bị hủy vì “hoàn cảnh bất khả kháng”, theo thông báo của công ty Yoshimoto Kogyo. Một nhóm nhạc nam Nhật Bản cũng hủy sự kiện gặp gỡ người hâm mộ tại Quảng Châu với lý do tương tự.

Một số nghệ sĩ Nhật nổi tiếng tại Trung Quốc đã đăng tải thông điệp thể hiện sự ủng hộ đối với Bắc Kinh nhằm tránh phản ứng tiêu cực. Ca sĩ MARiA viết trên Weibo: “Trung Quốc như quê hương thứ hai của tôi, bạn bè ở đây đều là gia đình thân thiết - tôi sẽ luôn ủng hộ nguyên tắc Một Trung Quốc”.