Đây là một bước tiến quan trọng trong chính sách an sinh xã hội nhằm bảo vệ người cao tuổi – lực lượng ngày càng lớn trong cơ cấu dân số Việt Nam.
Theo thống kê của Bộ Nội vụ, tính đến ngày 31/12/2022, cả nước có khoảng 14,4 triệu người đã nghỉ hưu. Tuy nhiên, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cho biết, vẫn còn khoảng 5 triệu người cao tuổi từ 60 đến dưới 80 tuổi không thuộc diện nghèo, không bị khuyết tật nhưng cũng không được hưởng bất kỳ khoản trợ cấp hằng tháng nào.
Tổ chức công đoàn nhấn mạnh rằng nhiều quốc gia trên thế giới xem trợ cấp tuổi già là một trụ cột quan trọng trong hệ thống bảo hiểm xã hội đa tầng. Do đó, việc bổ sung trợ cấp hưu trí xã hội là cần thiết, góp phần bảo đảm thu nhập tối thiểu cho người cao tuổi không có lương hưu, đồng thời thể hiện trách nhiệm xã hội của Nhà nước.
Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 quy định rõ: trợ cấp hưu trí xã hội là hình thức bảo hiểm xã hội do ngân sách nhà nước bảo đảm, được phát triển từ chính sách trợ cấp xã hội hằng tháng hiện nay. Theo đó, độ tuổi được hưởng trợ cấp sẽ giảm từ 80 xuống 75. Công dân Việt Nam từ đủ 75 tuổi trở lên, nếu không hưởng lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng, sẽ được nhận trợ cấp hưu trí xã hội từ ngân sách nhà nước.
Ngoài ra, các công dân từ 70 đến dưới 75 tuổi thuộc hộ nghèo, cận nghèo và đáp ứng điều kiện cũng sẽ được hưởng chính sách này. Mức trợ cấp hưu trí xã hội do Chính phủ quy định, sẽ được rà soát, điều chỉnh định kỳ ba năm một lần, căn cứ vào điều kiện kinh tế - xã hội và khả năng cân đối ngân sách từng thời kỳ.
Tùy điều kiện thực tế của địa phương, UBND tỉnh có thể trình HĐND cùng cấp quyết định hỗ trợ thêm cho người đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội. Về lâu dài, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng có thể quyết định giảm dần độ tuổi được hưởng trợ cấp này, trên cơ sở đề nghị của Chính phủ.
Luật cũng bổ sung chính sách mới đối với người đủ tuổi nghỉ hưu nhưng không đủ điều kiện hưởng lương hưu. Trong trường hợp không nhận BHXH một lần và không bảo lưu thời gian đóng, người lao động có yêu cầu sẽ được hưởng trợ cấp hằng tháng từ chính khoản đóng của mình. Mức hưởng phụ thuộc vào thời gian và căn cứ đóng bảo hiểm xã hội; thấp nhất bằng mức trợ cấp hưu trí xã hội.
Trường hợp khoản đóng của người lao động tính ra cao hơn tổng số tiền trợ cấp hưu trí xã hội trong thời gian từ khi đủ tuổi nghỉ hưu đến khi đủ điều kiện hưởng trợ cấp hưu trí xã hội, thì người đó sẽ được tính mức trợ cấp hằng tháng cao hơn mức cơ bản.
Việc triển khai chính sách trợ cấp hưu trí xã hội từ 1/7/2025 được kỳ vọng sẽ lấp đầy khoảng trống bảo vệ đối với nhóm người cao tuổi yếu thế, từng bước hoàn thiện hệ thống bảo hiểm xã hội toàn dân theo tinh thần Nghị quyết Trung ương.
