Bộ Tài chính vừa ban hành Thông tư số 85/2026/TT-BTC quy định về phân loại hàng hóa, phân tích để phân loại hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu. Theo Cục Hải quan, thông tư được xây dựng nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, giảm hồ sơ giấy, rút ngắn thời gian xử lý và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực hải quan.
Thông tư sẽ có hiệu lực từ ngày 15/9/2026, đồng thời thay thế Thông tư số 14/2015/TT-BTC và Thông tư số 17/2021/TT-BTC sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 14.
Đối tượng áp dụng gồm người khai hải quan, cơ quan Hải quan, công chức Hải quan cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động phân loại, phân tích hàng hóa và khai thác cơ sở dữ liệu Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam.
Một trong những điểm mới là Thông tư không còn quy định việc sử dụng kết quả phân tích để phục vụ kiểm tra chất lượng hoặc kiểm tra an toàn thực phẩm đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu trong phạm vi điều chỉnh.
Đối với những mặt hàng chưa đủ cơ sở xác định tên gọi hoặc mô tả theo Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam, cơ quan hải quan được phép sử dụng các tiêu chuẩn, quy chuẩn và tiêu chí do cơ quan, tổ chức có thẩm quyền ban hành làm căn cứ xác định tên gọi, mô tả và mã số hàng hóa.
Thông tư cũng sửa đổi quy định về văn bản hướng dẫn phân loại, theo đó chỉ áp dụng đối với các văn bản sửa đổi, hướng dẫn phân loại do Cục trưởng Cục Hải quan ban hành.
Đáng chú ý, nhiều quy định liên quan đến máy liên hợp, tổ hợp máy được điều chỉnh theo hướng giảm thủ tục cho doanh nghiệp. Cụ thể, các máy thuộc Chương 84, 85 và 90 nhập khẩu trong cùng một chuyến hàng sẽ không phải đăng ký Danh mục và Phiếu theo dõi trừ lùi. Người khai hải quan cũng được nộp hồ sơ đăng ký Danh mục trước thời điểm đăng ký tờ khai nhập khẩu lô hàng đầu tiên, thay vì trước thời điểm nhập khẩu lần đầu như trước đây.
Thông tư đồng thời quy định rõ thời hạn xử lý của cơ quan Hải quan sau khi tiếp nhận Danh mục và Phiếu theo dõi trừ lùi. Cơ quan Hải quan nơi đăng ký Danh mục sẽ thực hiện phân loại, đánh giá rủi ro đối với các danh mục chưa hoàn thành nhập khẩu theo thời hạn đã đăng ký để phục vụ công tác kiểm tra sau thông quan.
Ở khâu lấy mẫu hàng hóa, quy định mới cũng tạo thuận lợi hơn. Nếu người khai hải quan vắng mặt, việc lấy mẫu chỉ cần có sự chứng kiến của một trong các bên gồm doanh nghiệp kinh doanh cảng, cơ quan nhà nước tại khu vực hoặc đại diện doanh nghiệp vận tải, thay vì phải có đầy đủ các bên như trước.
Để phục vụ việc giải quyết khiếu nại, Thông tư quy định trường hợp người khai hải quan không đồng ý với kết quả phân tích, phân loại hoặc kết quả kiểm tra, đánh giá tiêu chí kỹ thuật thì mẫu hàng hóa sẽ được lưu giữ trong thời hạn 120 ngày kể từ ngày ban hành thông báo.
Ngoài ra, Thông tư bãi bỏ quy định về Thông báo kết quả phân tích kèm mã số hàng hóa; giao Đội trưởng Đội Kiểm định hải quan ban hành Thông báo kết quả phân tích, phân loại và Thông báo kết quả kiểm tra, đánh giá tiêu chí kỹ thuật. Đồng thời, văn bản cũng bổ sung quy định về thời hạn ban hành kết quả phân loại đối với các mặt hàng phức tạp phải xin ý kiến bộ, ngành quản lý chuyên ngành, Ủy ban Hệ thống hài hòa (HS), AHTN hoặc phải xác minh tại cơ sở sản xuất.
Theo Cục Hải quan, việc ban hành Thông tư số 85/2026/TT-BTC nhằm tháo gỡ những vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện quy định hiện hành, đáp ứng yêu cầu số hóa và thông quan tập trung, đồng thời tiếp tục cắt giảm thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho người khai hải quan và nâng cao hiệu quả quản lý của cơ quan Hải quan.
