Sứ mệnh quảng bá di sản của người cầm bút
Báo chí luôn đi đầu trong việc khẳng định vị thế toàn cầu của Vịnh Hạ Long từ những ngày đầu được UNESCO vinh danh. Trong kỷ nguyên số, các tác phẩm đa phương tiện (Megastory, E-magazine) hay thước phim drone sống động đã thay thế lối tả thực thuần túy, mang đến góc nhìn lộng lẫy, đa chiều, định vị thương hiệu điểm đến đẳng cấp.
Tuy nhiên, song hành cùng hào quang ấy là những trăn trở khi kỳ quan đối mặt với áp lực đô thị hóa, rác thải nhựa và ô nhiễm. Chính lúc này, vai trò phản biện của nhà báo được phát huy triệt để qua các loạt bài điều tra vạch trần sai phạm lấn chiếm vùng đệm hay xả thải chui. Phóng viên còn phải vượt qua những hiểm nguy sông nước, áp lực lợi ích doanh nghiệp và sự né tránh thông tin.
Sức mạnh ngòi bút kết hợp cùng sự vào cuộc quyết liệt của BQL Di sản và lực lượng chức năng đã tạo nên bước chuyển dịch căn bản trong nhận thức cộng đồng. Từ hệ thống chính trị đến mỗi người dân, du khách đều chủ động hành động vì một chiến dịch làm sạch Vịnh, thúc đẩy lộ trình chuyển đổi mô hình kinh tế từ “nâu” sang “xanh” bền vững.
Vịnh Hạ Long qua những con số biết nói
Theo báo cáo của Ban Quản lý Di sản Vịnh Hạ Long – Yên Tử, 6 tháng đầu năm 2026, lượng khách đến tham quan vịnh ước đạt 1,88 triệu lượt (tăng 102,5% so với cùng kỳ), thu phí tham quan ước đạt 520 tỷ đồng – hoàn thành vượt mức Nghị quyết của Tỉnh ủy và HĐND tỉnh.
Điểm sáng chiến lược là tuyến liên thông du lịch Vịnh Hạ Long – Quần đảo Cát Bà vận hành từ tháng 4 đến nay đã phục vụ gần 3,8 nghìn lượt khách, thu về hơn 859 triệu đồng. Các sản phẩm mới như “Thuyền ba vách”, du thuyền “Hop on - Hop off” tiếp tục tạo động lực lớn cho kinh tế di sản.
Tuy nhiên, đằng sau hào quang là cuộc chiến bảo vệ lõi di sản trước các nguy cơ xâm hại ngày một tinh vi. Đầu tiên là vấn nạn khai thác, nuôi thủy sản trái phép, câu mực lậu và phương tiện neo đậu sai quy định vẫn tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến môi trường, an ninh.
Kế đến là áp lực an toàn từ đội tàu vỏ gỗ cũ xuống cấp và các sự cố va chạm đường thủy. Đặc biệt, công tác quản lý tài nguyên còn vướng điểm nghẽn pháp lý khi thủ tục giao đất, giao rừng đặc dụng và khu vực biển vẫn đang trong quá trình trao đổi để làm rõ thẩm quyền.
Từ thực tế này, BQL Di sản đã trình thẩm định thuê dịch vụ công nghệ thông tin cho 4 dự án trọng điểm gồm: Trung tâm IOC điều hành du lịch, Hệ thống bán và kiểm soát vé điện tử, Camera AI tại cảng bến và Dự án số hóa toàn diện di sản. Công tác thu gom rác trôi nổi ven bờ cũng được đưa về một đầu mối duy nhất quản lý từ năm 2026 bên cạnh chương trình phòng chống rác thải nhựa.
Báo chí và sự đồng hành đa bên
Để tiếng nói báo chí mang lại giá trị bền vững cho Vịnh Hạ Long, báo chí không thể dừng lại ở việc “tìm lỗi” hay phản ánh ô nhiễm, nhà báo cần đồng hành mạnh mẽ cùng chính quyền và giới khoa học để hiến kế. Các tác phẩm cần phân tích, đối chiếu với các mô hình quốc tế thành công – như xử lý rác du lịch tại Philippines hay giới hạn lượng khách ở châu Âu – nhằm tìm ra lời giải tối ưu cho kỳ quan.
Người cầm bút phải am hiểu sâu sắc Luật Di sản, công ước UNESCO cùng kiến thức nền tảng về địa chất, sinh thái học để bài viết có sức nặng khoa học, tránh cái nhìn cảm tính. Sự phối hợp chặt chẽ giữa báo chí với BQL Di sản, các chuyên gia và các tổ chức quốc tế (UNESCO, IUCN) sẽ tạo nên một mặt trận truyền thông thống nhất, minh bạch và kịp thời.
