Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Anh Sơn, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương nhấn mạnh: Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, quy tắc xuất xứ không chỉ là điều kiện kỹ thuật, mà là nền tảng bảo đảm tính minh bạch và công bằng trong thương mại, góp phần củng cố niềm tin đối tác và nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam.
Điều đó đồng nghĩa, việc quản lý, xác định và chứng nhận xuất xứ hàng hóa đang trở thành một trong những “chìa khóa” then chốt để Việt Nam giữ vững niềm tin đối tác, đồng thời ngăn chặn gian lận thương mại, giả mạo nguồn gốc đang có xu hướng gia tăng.
Theo Cục Xuất nhập khẩu, việc nắm vững và tuân thủ đúng quy tắc xuất xứ hàng hóa giúp doanh nghiệp tận dụng tối đa ưu đãi thuế quan từ các hiệp định thương mại tự do (FTA) mà Việt Nam đã ký kết như CPTPP, EVFTA, RCEP...
Trong bối cảnh xuất khẩu của Việt Nam đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng bền vững, giá trị cao, việc tuân thủ quy tắc xuất xứ chính là “tấm hộ chiếu” để hàng hóa Việt Nam bước vào những thị trường khó tính với mức thuế ưu đãi vượt trội.
Để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao từ các thị trường nhập khẩu, Bộ Công Thương đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, hướng dẫn và phối hợp liên ngành nhằm phòng chống gian lận, giả mạo xuất xứ, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát việc cấp chứng nhận xuất xứ (C/O) cho hàng xuất khẩu.
Các biện pháp này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi chính đáng của doanh nghiệp Việt Nam, mà còn góp phần duy trì uy tín quốc gia, tránh rủi ro bị áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại hoặc điều tra chống gian lận từ phía đối tác.
Ông Trần Ngọc Bình, Trưởng phòng Quản lý Xuất nhập khẩu khu vực TP.HCM, Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương nhấn mạnh, trong thương mại hiện đại, giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) chính là “tấm hộ chiếu” của hàng hóa Việt Nam khi bước ra thị trường thế giới.
ột lô hàng có C/O đồng nghĩa với việc được chứng nhận nguồn gốc sản xuất rõ ràng, minh bạch, là điều kiện tiên quyết để hàng hóa được hưởng ưu đãi thuế quan theo các cam kết thương mại mà Việt Nam đã ký kết.
Hiện nay, Việt Nam và thế giới đang áp dụng hai nhóm C/O chính. Nhóm thứ nhất là C/O không ưu đãi, chủ yếu có chức năng xác nhận xuất xứ hàng hóa, giúp phân biệt với hàng giả, hàng trôi nổi hoặc hàng chuyển tải bất hợp pháp; điển hình là Form B.
Nhóm thứ hai là C/O ưu đãi, bao gồm loại ưu đãi đơn phương theo GSP, cơ chế mà các nước phát triển dành ưu đãi cho các quốc gia đang phát triển, và loại ưu đãi đặc biệt theo các Hiệp định thương mại tự do (FTA) mà Việt Nam tham gia.
“Với cơ chế GSP, doanh nghiệp Việt có thể tự chứng nhận xuất xứ sau khi được cấp mã số. Còn với C/O theo FTA, mức ưu đãi thuế quan sâu và rộng hơn, thậm chí nhiều mặt hàng được hưởng thuế 0%. Mỗi phần trăm thuế được giảm là một phần sinh lực của doanh nghiệp. C/O không phải thủ tục hành chính đơn thuần, mà là công cụ sống còn giúp hàng hóa Việt Nam có chỗ đứng trong chuỗi cung ứng quốc tế", ông Bình nhấn mạnh.
Với cơ chế GSP, doanh nghiệp Việt Nam có thể tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa sau khi được cơ quan có thẩm quyền cấp mã số; trong khi với các hiệp định thương mại song phương hoặc đa phương, hàng hóa được cấp C/O theo quy tắc riêng, mang lại mức giảm thuế quan sâu rộng hơn.
“C/O không phải thủ tục hình thức. Mỗi phần trăm thuế ưu đãi là cơ hội sống còn của doanh nghiệp xuất khẩu”, ông Bình nói, đồng thời khẳng định việc hiểu đúng, làm đúng C/O là chìa khóa để doanh nghiệp Việt giữ vững lợi thế cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.
Theo ông Bình, việc tuân thủ đúng quy tắc xuất xứ trong các hiệp định này là yếu tố sống còn, đặc biệt với các ngành hàng chủ lực như dệt may, da giày, nông - thủy sản, chế biến thực phẩm.
Ông cũng lưu ý rằng, trong thương mại quốc tế, có những thực thể kinh tế đặc thù như Hong Kong, tuy trực thuộc Trung Quốc về chính trị nhưng lại độc lập về kinh tế, dẫn đến sự khác biệt trong mẫu C/O và quy trình chứng nhận. Doanh nghiệp cần nắm vững để tránh sai sót khi làm thủ tục xuất khẩu.
Thực tiễn cho thấy, trong nhiều vụ việc quốc tế, việc doanh nghiệp không tuân thủ đúng quy tắc xuất xứ đã dẫn đến thiệt hại lớn, ảnh hưởng đến toàn ngành hàng. Do đó, việc phổ biến, hướng dẫn và nâng cao năng lực cho doanh nghiệp trong lĩnh vực này là yêu cầu vừa cấp bách vừa lâu dài.
Một nội dung trọng tâm tại hội thảo lần này là việc xây dựng bộ tiêu chí xác định xuất xứ Việt Nam đối với hàng hóa lưu thông trong nước.
Thực hiện phân cấp, phân quyền theo Nghị định số 146/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2026 của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Công Thương chủ trì xây dựng Nghị định quy định tiêu chí xác định xuất xứ Việt Nam, bước đi quan trọng nhằm hoàn thiện hệ thống pháp lý đồng bộ, minh bạch, tạo niềm tin cho người tiêu dùng, bảo vệ sản xuất trong nước và nâng tầm thương hiệu hàng Việt.
Việc xác định xuất xứ hàng hóa trong nước không chỉ dừng ở khía cạnh kỹ thuật, mà còn mang ý nghĩa chính trị - kinh tế sâu sắc. Đó là cách để bảo vệ thị trường nội địa trước làn sóng hàng ngoại đội lốt hàng Việt, đồng thời giúp người tiêu dùng được quyền tiếp cận thông tin trung thực về sản phẩm mà họ lựa chọn.
Theo Bộ Công Thương, việc xác định xuất xứ hàng hóa trong nước không chỉ giúp người tiêu dùng phân biệt rõ nguồn gốc sản phẩm, mà còn ngăn ngừa tình trạng hàng nhập khẩu đội lốt hàng Việt, bảo vệ các doanh nghiệp sản xuất chân chính và khuyến khích phát triển thương hiệu quốc gia.
