Toàn tỉnh Tuyên Quang hiện có 1.063 cơ sở giáo dục công lập với quy mô, điều kiện và đặc điểm rất khác nhau. Địa bàn rộng, nhiều vùng núi cao, dân cư phân bố không đồng đều khiến nhiều trường có quy mô nhỏ, phân tán, số lượng học sinh bình quân thấp; đội ngũ giáo viên giữa các địa bàn còn mất cân đối, cơ sở vật chất và trang thiết bị chưa đồng bộ, việc khai thác các nguồn lực đầu tư chưa thật sự hiệu quả.
Bên cạnh đó, yêu cầu chuyển đổi số, đổi mới quản trị nhà trường, nâng cao chất lượng giáo dục và đáp ứng mục tiêu phổ cập trung học phổ thông đòi hỏi phải có những giải pháp mang tính căn cơ, lâu dài.
Trong bối cảnh đó, việc sắp xếp lại mạng lưới trường học là bước đi tất yếu nhằm khắc phục tình trạng phân tán, chồng chéo, tạo điều kiện để tập trung nguồn lực đầu tư, nâng cao chất lượng quản trị, đồng thời đáp ứng tốt hơn nhu cầu học tập của Nhân dân.
Theo phương án, sau khi hoàn thành việc sắp xếp, toàn tỉnh Tuyên Quang còn 578 cơ sở giáo dục công lập, giảm 485 cơ sở so với thời điểm trước sắp xếp, tương đương giảm 45,6%.
Trong đó: Cấp mầm non giảm từ 354 xuống còn 175 trường, giảm 179 trường (hơn 50%).
Cấp tiểu học giảm từ 279 xuống còn 93 trường, giảm 186 trường (gần 67%).
Cấp THCS giảm từ 240 xuống còn 72 trường, giảm 168 trường (khoảng 70%).
Cấp THPT giảm từ 47 trường xuống còn 40 trường, giảm 7 trường (14,9%).
Đối với trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên, từ 18 đơn vị được sắp xếp còn 6 đơn vị, giảm 12 đầu mối, tương đương 66,7%.
Đáng chú ý, mô hình trường liên cấp (TH&THCS và THCS&THPT) tăng lên sau sáp nhập, phản ánh xu hướng tích hợp để tối ưu hóa nguồn lực. Cụ thể, trường TH&THCS tăng 158 trường (tương đương 62,9%), trường THCS&THPT tăng 34 trường (tương đương 21,4%).
Mục đích của đợt sắp xếp này không phải là giảm số lượng trường học mà là xây dựng hệ thống giáo dục có quy mô hợp lý, quản trị hiện đại, sử dụng hiệu quả đội ngũ, cơ sở vật chất và nguồn lực đầu tư; đồng thời tiếp tục mở rộng cơ hội học tập, nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực trong giai đoạn mới.
Điểm nổi bật của phương án lần này là chuyển mạnh từ tư duy “quản lý giáo dục” sang “quản trị phát triển giáo dục”. Nếu trước đây việc sắp xếp chủ yếu hướng tới giảm đầu mối thì nay mục tiêu cao hơn là tái cấu trúc toàn bộ hệ thống giáo dục theo quy mô dân số, đặc điểm địa bàn và yêu cầu phát triển.
Quan điểm xuyên suốt của tỉnh Tuyên Quang là lấy người học làm trung tâm, lấy chất lượng giáo dục làm mục tiêu cao nhất. Việc sắp xếp tuyệt đối không thực hiện theo cách cơ học, không vì giảm đầu mối mà ảnh hưởng đến quyền học tập của học sinh.
Đối với các vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng biên giới, việc tổ chức lại trường lớp được nghiên cứu kỹ lưỡng trên cơ sở điều kiện thực tiễn, bảo đảm học sinh vẫn được học tập thuận lợi, không phát sinh rào cản về khoảng cách hay chi phí đến trường. Mỗi đơn vị hành chính cấp xã vẫn bảo đảm có tối thiểu một trường mầm non và một trường phổ thông để đáp ứng nhu cầu học tập của Nhân dân.
Một trong những nội dung mới của phương án là tổ chức các trường học theo mô hình quy mô lớn có phân hiệu hoặc trường phổ thông nhiều cấp học. Với mô hình này, các trường được tổ chức theo hướng có một điểm trường chính và các phân hiệu, điểm trường, sử dụng chung bộ máy quản lý, hành chính và các nguồn lực hỗ trợ.
Mô hình mới sẽ tạo điều kiện nâng cao năng lực quản trị nhà trường, giảm đầu mối quản lý nhưng vẫn duy trì hoạt động giảng dạy tại các điểm trường cần thiết, nhất là ở vùng khó khăn. Đồng thời, việc điều phối đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý, khai thác cơ sở vật chất, thiết bị dạy học sẽ linh hoạt và hiệu quả hơn.
Đặc biệt, phương án xác định chuyển đổi số là giải pháp quan trọng để bảo đảm hoạt động của các trường sau sắp xếp được thông suốt. Hệ thống dữ liệu dùng chung, quản trị trên nền tảng số, hội họp trực tuyến, quản lý nhân sự, tài chính, tài sản và chuyên môn bằng công nghệ sẽ giúp giảm thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả điều hành, tăng cường tính minh bạch và khả năng kết nối giữa điểm trường chính với các phân hiệu.
