Kế hoạch hòa bình mới nhất giữa Mỹ và Ukraine cho thấy các khu vực phía đông bị Nga kiểm soát có thể trở thành các khu kinh tế tự do.
Tổng thống Zelenskyy cho biết đề xuất của Mỹ về một khu kinh tế tự do là một "lựa chọn tiềm năng", nhưng điều đó cần phải được thông qua thông qua một cuộc trưng cầu dân ý.
Các khu vực này thường có luật lệ khác với phần còn lại của đất nước, chẳng hạn như thuế thấp hơn và các quy định, thủ tục hải quan được nới lỏng hơn.
Ông Zelenskyy cho biết Mỹ và Ukraine đã "thu hẹp đáng kể hầu hết các quan điểm" nhưng các nhà đàm phán vẫn chưa thể đạt được sự đồng thuận về một vài điểm bất đồng lãnh thổ.
Ông nói rằng hiện ông muốn gặp Tổng thống Donald Trump vì "những vấn đề nhạy cảm" cần được "thảo luận ở cấp lãnh đạo".
Ông Zelensky nói: “Đây là một văn kiện được gọi là khuôn khổ, một văn kiện nền tảng về việc chấm dứt chiến tranh, một văn kiện chính trị giữa chúng ta, Mỹ, châu Âu và Nga... Chúng tôi sẵn sàng gặp gỡ với Hoa Kỳ ở cấp lãnh đạo để giải quyết các vấn đề nhạy cảm. Những vấn đề như tranh chấp lãnh thổ cần được thảo luận ở cấp lãnh đạo”.
Kế hoạch hòa bình mới cũng bao gồm các đảm bảo an ninh mạnh mẽ và các biện pháp bảo vệ tương tự như Điều 5 để bảo vệ Ukraine khỏi các cuộc tấn công trong tương lai, cũng như tư cách thành viên EU và duy trì quân đội ở mức 800.000 quân.
Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết Nga sẽ đưa ra lập trường của mình dựa trên thông tin nhận được từ đặc phái viên Kirill Dmitriev, người đã gặp các quan chức Mỹ tại Florida vào cuối tuần qua.
Dưới đây là các điểm chính trong dự thảo đề xuất do ông Zelenskyy công bố và được văn phòng của ông chia sẻ vào ngày 24/12:
1. Chủ quyền của Ukraine sẽ được khẳng định lại.
2. Điểm này sẽ hình dung về một thỏa thuận không xâm lược hoàn toàn và không thể tranh cãi giữa Nga và Ukraine. Nó nêu rõ rằng để duy trì hòa bình lâu dài, một cơ chế giám sát sẽ được thiết lập để theo dõi đường ranh giới tiếp xúc thông qua giám sát không người lái từ không gian, nhằm đảm bảo thông báo sớm về các vi phạm và giải quyết xung đột.
3. Ukraine sẽ nhận được những đảm bảo an ninh vững chắc.
4. Ukraine sẽ duy trì lực lượng vũ trang của mình ở mức hiện tại là 800.000 quân. Bản dự thảo trước đó của Mỹ đã kêu gọi Ukraine giảm quy mô lực lượng vũ trang của mình.
5. Hoa Kỳ, NATO và các nước châu Âu sẽ cung cấp cho Ukraine những đảm bảo an ninh tương tự như Điều 5, điều khoản phòng thủ chung trong hiệp ước thành lập NATO.
6. Nga sẽ chính thức hóa chính sách không gây hấn đối với châu Âu và Ukraine trong tất cả các luật cần thiết và tất cả các văn kiện cần thiết về việc phê chuẩn, bao gồm cả việc phê chuẩn bằng đa số phiếu áp đảo tại Duma Quốc gia.
7. Ukraine sẽ trở thành thành viên EU vào một ngày được xác định cụ thể. Ukraine cũng sẽ được hưởng quyền tiếp cận ưu đãi ngắn hạn vào thị trường châu Âu.
8. Ukraine sẽ nhận được một gói hỗ trợ phát triển toàn cầu mạnh mẽ, được xác định trong một thỏa thuận riêng về đầu tư và thịnh vượng trong tương lai.
9. Một số quỹ sẽ được thành lập để giải quyết vấn đề phục hồi kinh tế, tái thiết các khu vực bị thiệt hại và các vấn đề nhân đạo. Mục tiêu là huy động 800 tỷ đô la để giúp Ukraine phát huy hết tiềm năng của mình.
10. Ukraine sẽ đẩy nhanh quá trình ký kết hiệp định thương mại tự do với Hoa Kỳ.
11. Ukraine sẽ khẳng định rằng nước này sẽ vẫn là một quốc gia không có vũ khí hạt nhân, phù hợp với Hiệp ước về không phổ biến vũ khí hạt nhân.
12. Nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia sẽ được vận hành bởi một liên doanh 50-50 chỉ có sự tham gia của Hoa Kỳ và Ukraine, trong đó Ukraine nhận được một nửa lượng năng lượng sản xuất và Hoa Kỳ tự phân bổ nửa còn lại.
13. Ukraine và Nga cam kết thực hiện các chương trình giáo dục trong trường học và trên toàn xã hội nhằm thúc đẩy sự hiểu biết và lòng khoan dung đối với các nền văn hóa khác nhau, đồng thời xóa bỏ phân biệt chủng tộc và định kiến. Ukraine sẽ thực hiện các quy định của Liên minh châu Âu về khoan dung tôn giáo và bảo vệ ngôn ngữ thiểu số.
14. Lãnh thổ: Ông Zelenskyy cho biết đây là điểm phức tạp nhất và vẫn chưa được giải quyết. Nga muốn Ukraine rút quân khỏi lãnh thổ mà Ukraine vẫn đang kiểm soát ở vùng Donetsk phía đông. Kiev muốn ngừng giao tranh tại các chiến tuyến hiện tại. Washington đã đề xuất thiết lập các khu phi quân sự và một khu kinh tế tự do ở phần vùng Donetsk mà Kiev đang kiểm soát.
15. Sau khi đạt được thỏa thuận về các sắp xếp lãnh thổ trong tương lai, cả Nga và Ukraine cam kết không thay đổi các thỏa thuận này bằng vũ lực.
16. Nga sẽ không cản trở Ukraine sử dụng sông Dnipro và Biển Đen cho mục đích thương mại. Một thỏa thuận hàng hải riêng biệt và một thỏa thuận tiếp cận sẽ được ký kết, bao gồm quyền tự do hàng hải và vận tải. Bãi cát Kinburn, dọc theo cửa sông Dnipro ra biển, sẽ được phi quân sự hóa.
17. Một ủy ban nhân đạo sẽ được thành lập để giải quyết các vấn đề còn tồn đọng:
a) Tất cả tù binh chiến tranh còn lại sẽ được trao đổi theo nguyên tắc "Tất cả đổi tất cả".
b) Tất cả các tù nhân dân sự và con tin sẽ được trả tự do, bao gồm cả trẻ em.
c) Sẽ có các biện pháp để giải quyết mất mát của các nạn nhân trong cuộc xung đột.
18. Ukraine phải tổ chức bầu cử càng sớm càng tốt sau khi ký kết thỏa thuận.
19. Thỏa thuận này sẽ có tính ràng buộc pháp lý. Việc thực hiện thỏa thuận sẽ được giám sát và đảm bảo bởi một Hội đồng Hòa bình, do Donald Trump chủ trì. Ukraine, châu Âu, NATO, Nga và Hoa Kỳ sẽ là thành viên của cơ chế này. Các biện pháp trừng phạt sẽ được áp dụng trong trường hợp vi phạm.
20. Ngay khi tất cả các bên đồng ý với thỏa thuận này, lệnh ngừng bắn toàn diện sẽ có hiệu lực ngay lập tức.
