Cổ phiếu của các tập đoàn dầu khí lớn của Mỹ tăng mạnh trong phiên giao dịch đầu tuần, sau khi quân đội Mỹ tiến hành chiến dịch loại bỏ cựu Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro.
Ngay sau chiến dịch, Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ “quản lý” Venezuela trong một khoảng thời gian chưa xác định, đồng thời hé lộ kế hoạch tham gia sâu vào ngành dầu khí của quốc gia Nam Mỹ này.
“Chúng ta sẽ khai thác một lượng tài nguyên khổng lồ từ lòng đất”, ông Donald Trump nói hôm thứ Bảy, ám chỉ các doanh nghiệp dầu khí Mỹ sẽ hưởng lợi.
Ông Maduro cùng phu nhân Cilia Flores nằm trong danh sách sáu bị cáo bị truy tố với cáo buộc cấu kết với các tổ chức buôn ma túy nguy hiểm trong suốt 25 năm qua.
Maduro từng bị truy tố với các cáo buộc liên quan từ năm 2020. Ông bác bỏ toàn bộ cáo buộc và đã tuyên bố không nhận tội trong phiên điều trần hôm thứ Hai. Bà Flores cũng khẳng định không nhận tội.
Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres bày tỏ lo ngại về tính hợp pháp của chiến dịch quân sự Mỹ dưới góc độ luật pháp quốc tế.
“Tôi hết sức quan ngại khi các nguyên tắc của luật pháp quốc tế có thể đã không được tôn trọng”, ông nói, viện dẫn Hiến chương Liên Hợp Quốc mà Mỹ là quốc gia phê chuẩn.
Chính quyền Tổng thống Donald Trump bảo vệ hành động này, cho rằng đây là một hoạt động thực thi pháp luật chứ không phải tấn công quân sự.
Venezuela sở hữu bao nhiêu dầu mỏ?
Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), Venezuela hiện nắm giữ trữ lượng dầu thô đã được chứng minh lớn nhất thế giới, khoảng 303 tỷ thùng, tương đương 17% tổng trữ lượng toàn cầu.
“Venezuela là một quốc gia có vị thế rất lớn về trữ lượng dầu”, ông Jorge León, Giám đốc phân tích địa chính trị của hãng tư vấn Rystad Energy, nhận định.
Tuy nhiên, trong nhiều thập kỷ qua, quốc gia này gặp khó khăn trong việc biến nguồn tài nguyên khổng lồ thành sản lượng tương xứng.
Năm ngoái, Venezuela chỉ xuất khẩu khoảng 749.000 thùng mỗi ngày, chiếm chưa đến 1% nguồn cung toàn cầu. Trong khi đó, sản lượng từng đạt đỉnh 3,5 triệu thùng/ngày vào thập niên 1990.
Phần lớn dầu thô của Venezuela là dầu nặng, khiến chi phí khai thác cao hơn so với dầu nhẹ, trong khi giá bán lại thấp hơn. Dù vậy, các nhà máy lọc dầu tại vùng Vịnh của Mỹ vẫn có khả năng xử lý loại dầu này, mở ra cơ hội sinh lời cho doanh nghiệp Mỹ.
Doanh nghiệp Mỹ có thể tiếp cận nguồn dầu Venezuela?
Theo các chuyên gia, việc khai thác và kinh doanh dầu mỏ Venezuela có thể mang lại lợi ích lớn cho các tập đoàn Mỹ, nhưng sẽ đối mặt với nhiều thách thức.
Hạ tầng dầu khí của Venezuela hiện xuống cấp nghiêm trọng, đòi hỏi khoản đầu tư hàng tỷ USD trong nhiều năm để khôi phục. Đồng thời, quốc gia này cần đạt được sự ổn định chính trị.
Ông Denton Cinquegrana, chuyên gia phân tích dầu khí của Oil Price Information Service, cho biết: “Chính phủ Venezuela từng sử dụng nguồn thu từ dầu như một ‘kho bạc’ và để ngành này rơi vào tình trạng xuống cấp. Việc khôi phục sẽ cần nguồn vốn rất lớn”.
Theo ông Jorge León, để nâng sản lượng lên khoảng 2 triệu thùng/ngày vào đầu thập niên 2030, Venezuela cần khoảng 110 tỷ USD đầu tư.
Giá dầu hiện ở mức thấp nhất kể từ năm 2021, khiến tiềm năng lợi nhuận của dự án này không hấp dẫn như khi giá cao. Giá dầu WTI của Mỹ trong phiên đầu tuần chỉ khoảng 58 USD/thùng, do nguồn cung dư thừa và tăng trưởng kinh tế toàn cầu chậm lại, làm giảm nhu cầu nhiên liệu hóa thạch.
Ngoài ra, các doanh nghiệp Mỹ còn đối mặt với rủi ro chính trị. Hiện Chevron là công ty Mỹ duy nhất còn hoạt động tại Venezuela, thông qua liên doanh với tập đoàn dầu khí quốc doanh.
ExxonMobil và ConocoPhillips đã rút khỏi Venezuela từ năm 2007 sau khi chính quyền Hugo Chavez quốc hữu hóa ngành dầu khí.
Sau đó, Trung tâm Giải quyết Tranh chấp Đầu tư Quốc tế thuộc Ngân hàng Thế giới yêu cầu Venezuela bồi thường hàng tỷ USD cho hai tập đoàn này, nhưng đến nay quốc gia này mới chỉ trả một phần nhỏ.
“Các công ty sẽ không vội quay lại Venezuela cho đến khi tình hình chính trị đủ ổn định,” ông León nhận định.
Trong phiên giao dịch đầu tuần, cổ phiếu các tập đoàn dầu khí Mỹ tăng mạnh. Chevron tăng khoảng 5%, ConocoPhillips tăng 3%, còn ExxonMobil tăng 2%.
Các doanh nghiệp Mỹ nói gì?
Sau chiến dịch quân sự, Tổng thống Donald Trump cho biết các tập đoàn dầu khí Mỹ sẽ đầu tư hàng tỷ USD để cải thiện hạ tầng và nâng sản lượng dầu của Venezuela.
“Chúng ta sẽ đưa những công ty dầu khí lớn nhất thế giới của Mỹ vào Venezuela, chi hàng tỷ USD để sửa chữa hệ thống dầu khí đang xuống cấp nghiêm trọng”, ông nói tại cuộc họp báo ở Palm Beach, Florida.
Đến nay, các tập đoàn lớn vẫn chưa công bố kế hoạch cụ thể. ConocoPhillips cho biết đang theo dõi diễn biến tình hình và đánh giá tác động đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu, đồng thời khẳng định còn quá sớm để dự đoán về hoạt động kinh doanh trong tương lai.
Chevron cho biết tiếp tục tập trung vào an toàn cho nhân viên và duy trì hoạt động tuân thủ pháp luật. ExxonMobil chưa đưa ra bình luận.
