Phụ nữ đang đối mặt với nguy cơ chấn thương nghiêm trọng và tử vong cao hơn đáng kể trong các vụ tai nạn giao thông, một phần lớn đến từ việc hệ thống thử nghiệm an toàn ô tô chưa phản ánh chính xác đặc điểm cơ thể nữ giới.
Thực trạng thiếu hụt hình nộm thử va chạm đại diện cho phụ nữ đặt ra nhiều câu hỏi về cách ngành công nghiệp ô tô tiếp cận vấn đề an toàn trong suốt nhiều thập kỷ.
Điều nghịch lý nằm ở chỗ phụ nữ chiếm khoảng 51% số người lái xe, thậm chí còn nhiều hơn nam giới. Trong đời sống hàng ngày, phụ nữ, đặc biệt là các bà mẹ, thường đảm nhận vai trò đưa đón con cái đi học, đi sinh hoạt và là nhóm người đặt yếu tố an toàn lên hàng đầu khi lựa chọn phương tiện.
Tuy nhiên, các mẫu xe và tiêu chuẩn an toàn lại chủ yếu được thiết kế dựa trên cơ thể nam giới. Theo thống kê của New York Times, phụ nữ có nguy cơ bị thương cao hơn 73% và nguy cơ tử vong cao hơn 17% so với nam giới trong các vụ tai nạn ô tô. Dù vậy, trong một thời gian dài, hệ thống thử nghiệm an toàn tại Mỹ gần như không có sự đại diện thực chất cho cơ thể phụ nữ.
Thực tế cho thấy ngành ô tô ngay từ đầu đã được xây dựng bởi nam giới và phục vụ chủ yếu cho nam giới. Trong nhiều thập kỷ, nguyên nhân tử vong do tai nạn thường bị quy trách nhiệm cho người lái, thay vì đặt câu hỏi về thiết kế xe và khả năng bảo vệ cơ thể con người khi va chạm.
Mãi đến năm 1970, khi Cơ quan An toàn Giao thông Đường cao tốc Quốc gia Mỹ được thành lập, các tiêu chuẩn an toàn hiện đại mới bắt đầu được xây dựng.
Tuy nhiên, ngay cả khi đó, hình nộm thử va chạm tiêu chuẩn vẫn chỉ mô phỏng cơ thể nam giới với chiều cao trung bình khoảng 175 cm và cân nặng khoảng 77 kg. Phụ nữ, dù chiếm hơn một nửa số người lái xe, hoàn toàn không được đại diện trong các bài thử nghiệm an toàn.
Từ thập niên 1980, nhiều nhà nghiên cứu đã kêu gọi phát triển hình nộm thử va chạm đại diện cho phụ nữ. Tuy vậy, những gì phụ nữ nhận được trong thời gian dài chủ yếu chỉ là các chi tiết mang tính tiếp thị như màu sơn hay phụ kiện nội thất, hoàn toàn không liên quan đến việc bảo vệ tính mạng trong tai nạn.
Phải đến năm 2000, tức sau khoảng 20 năm tranh luận, NHTSA mới giới thiệu hình nộm thử va chạm nữ đầu tiên. Dù vậy, hình nộm này chỉ cao khoảng 150 cm và nặng khoảng 49 kg, tương đương phụ nữ ở nhóm 5% nhỏ nhất hoặc thậm chí gần với thể trạng của trẻ em.
Trong khi đó, chiều cao trung bình của phụ nữ Mỹ vào khoảng 162 cm và cân nặng xấp xỉ 77 kg. Do đó, hình nộm nữ đầu tiên không phản ánh chính xác cơ thể phụ nữ trưởng thành điển hình.
Joseph Young, đại diện Viện Bảo hiểm An toàn Đường cao tốc Mỹ, cho biết hình nộm nữ thuộc nhóm 5% nhỏ nhất được thiết kế để mô phỏng nhóm người trưởng thành có thể trạng nhỏ, vốn có sự giao thoa về chiều cao và cân nặng với trẻ em khoảng 12 tuổi.
Theo ông, hình nộm này không sai về mặt kỹ thuật, nhưng chỉ phù hợp với các kịch bản thử nghiệm dành cho người ngồi nhỏ con, chứ không thể đại diện cho đa số phụ nữ.
Trên thực tế, sự khác biệt giữa cơ thể nam và nữ có ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ an toàn khi xảy ra va chạm.
Phụ nữ thường có khối lượng cơ ở phần thân trên thấp hơn, khiến vùng cổ, vai và đầu dễ bị tổn thương hơn. Cấu trúc cột sống và khung xương chậu cũng khác biệt, làm tăng nguy cơ chấn thương phần thân dưới.
Dù vậy, trong nhiều thử nghiệm, hình nộm Hybrid III dựa trên cơ thể nam giới vẫn được sử dụng để đại diện cho cả hai giới, với một số điều chỉnh về trọng lượng nhưng vẫn giữ chiều cao tiêu chuẩn của nam giới.
Các nghiên cứu hiện nay cũng chỉ ra rằng phụ nữ thường ngồi gần vô lăng và bàn đạp hơn do vóc dáng thấp hơn. Điều này khiến họ ở gần túi khí hơn khi túi khí bung ra và tăng nguy cơ va chạm với bảng táp lô.
Bên cạnh đó, dây an toàn trên ô tô được thiết kế chủ yếu theo hình thể nam giới, dẫn đến việc không ôm sát cơ thể phụ nữ, làm gia tăng nguy cơ chấn thương vùng ngực và nội tạng khi xảy ra tai nạn.
Năm 2014, công ty Humanetics đã phát triển hình nộm thử va chạm nữ hiện đại mang tên Thor 5 F, được đánh giá là phản ánh chính xác hơn cơ thể phụ nữ trưởng thành.
Tuy vậy, đến nay NHTSA vẫn chưa chính thức đưa hình nộm này vào hệ thống thử nghiệm tiêu chuẩn, với lý do chi phí triển khai cao. Trong khi đó, các hình nộm nam giới thế hệ mới với công nghệ tiên tiến hơn lại liên tục được phát triển và đưa vào sử dụng.
Hệ quả của sự chậm trễ này là rất rõ ràng. Chỉ riêng trong năm 2019, khoảng 10.420 phụ nữ đã thiệt mạng trong các vụ tai nạn ô tô tại Mỹ và hơn 1 triệu người bị thương nặng
Những con số này khiến nhiều người đặt câu hỏi liệu tỷ lệ thương vong có thể giảm đi hay không nếu phụ nữ được đại diện đầy đủ trong các nghiên cứu an toàn ngay từ đầu.
Trước thực trạng đó, một số thượng nghị sĩ lưỡng đảng tại Mỹ đã đề xuất Đạo luật She DRIVES, yêu cầu cập nhật hệ thống thử nghiệm an toàn với hình nộm đại diện cho cả nam và nữ.
Tuy nhiên, đạo luật này đang vấp phải sự phản đối từ các hãng xe, vốn lo ngại chi phí và những thay đổi trong quy trình thử nghiệm. Dù NHTSA đã lên tiếng ủng hộ việc đưa Thor 5 F vào thử nghiệm, hiện vẫn chưa có mốc thời gian cụ thể cho việc triển khai.
Cho đến khi các tiêu chuẩn an toàn được cập nhật một cách thực chất, phụ nữ vẫn đang phải sử dụng những chiếc xe được thiết kế và kiểm nghiệm chủ yếu cho cơ thể nam giới.
Việc bổ sung hình nộm thử va chạm nữ không chỉ là vấn đề bình đẳng giới, mà là yếu tố then chốt để cải thiện an toàn giao thông và bảo vệ tính mạng của hàng triệu người lái xe mỗi ngày.
