Ngày càng nhiều mẫu xe chuyển từ phanh tay cơ khí dạng cần kéo sang loại điện tử chỉ cần bấm nút. Báo cáo mới nhất của CarGurus tại Anh năm 2024 cho thấy xu hướng này diễn ra mạnh mẽ.
Lần đầu công bố vào năm 2018, báo cáo đã ghi nhận sự sụt giảm đều đặn của phanh tay cơ khí trên xe mới. Nếu năm 2018 còn 37% xe trang bị phanh tay truyền thống, thì đến năm 2024 con số này chỉ còn 8%. Phần lớn xe hiện nay sử dụng hệ thống EPB (Electric Parking Brake hoặc Electronic Parking Brake).
Có nhiều lý do khiến các hãng xe chuyển sang EPB, trong đó có cả ưu điểm và nhược điểm. Điểm cộng lớn nhất là sự tiện lợi, đặc biệt với người có lực tay yếu. Thay vì phải kéo mạnh cần phanh, người lái chỉ cần nhấn hoặc gạt nhẹ nút bấm để kích hoạt hoặc nhả phanh.
EPB hoạt động nhờ mô-tơ điện ép má phanh, giữ xe đứng yên. Hệ thống này còn có thể tích hợp với nhiều tính năng khác như tự nhả phanh khi người lái đạp ga, vào số hoặc sử dụng chế độ hỗ trợ khởi hành ngang dốc.
Nhờ đó, thói quen đỗ xe sai cách gây cong vênh đĩa phanh gần như bị loại bỏ. Ngoài ra, việc bỏ cần phanh tay cũng giúp khoang trung tâm rộng rãi hơn, có thêm chỗ cho các tiện ích như khay để cốc lớn.
Phanh tay cơ khí vốn xuất hiện từ thời kỳ đầu của ngành ô tô, khi xe chủ yếu dùng hộp số sàn. Nhiệm vụ của nó là giữ xe không trôi khi về số hoặc xe bị tuột số lúc đỗ.
Ban đầu, phanh tay thường là bàn đạp đặt bên trái chân côn. Sau này, khi xe nhập khẩu từ châu Âu và châu Á phổ biến, kiểu cần kéo đặt giữa hai ghế trước trở thành lựa chọn quen thuộc. Cả hai dạng này đều dùng hệ thống cáp có thể điều chỉnh khi cần.
Ngược lại, EPB phức tạp hơn nhiều. Do sử dụng kích hoạt điện tử, nếu hệ thống gặp sự cố ngoài thời gian bảo hành, chi phí sửa chữa sẽ khá cao.
Thời tiết lạnh dưới 0°C có thể khiến cùm phanh bị đóng băng, hoặc mô-tơ điện hỏng. Một vấn đề khác là khi xe hết điện hoàn toàn, việc nhả phanh tay điện tử gần như bất khả thi, buộc phải kéo xe về gara để xử lý.
Sự chuyển đổi ồ ạt sang EPB diễn ra gần như không có cảnh báo và cũng ít gây tranh cãi. Hiện vẫn còn một số mẫu xe thể thao giữ phanh tay cơ khí như Mazda MX-5 Miata, Ford Mustang hay bộ đôi Subaru BRZ/Toyota 86, nhưng thị trường phổ thông đã chọn sự tiện lợi làm ưu tiên.
