Ngày 17/10, tại xã Ba Tri, Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long đã tổ chức Hội nghị công bố Quyết định phê duyệt số 2414/QĐ-BVHTTDL ngày 16/9/2026 về việc Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Di tích quốc gia đặc biệt Mộ và Khu lưu niệm Nguyễn Đình Chiểu. Sự kiện này nhằm đánh dấu bước tiến quan trọng trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa gắn liền với cuộc đời và sự nghiệp của người thầy giáo, nhà thơ yêu nước vĩ đại.
Tôn vinh tầm vóc danh nhân văn hóa thế giới
Phát biểu tại hội nghị, bà Nguyễn Thị Bé Mười, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long nhấn mạnh, Di tích quốc gia đặc biệt Mộ và Khu lưu niệm Nguyễn Đình Chiểu là công trình văn hóa, lịch sử có ý nghĩa vô cùng đặc biệt. Đây là nơi tôn vinh nhà thơ yêu nước, danh nhân văn hóa thế giới đã được UNESCO vinh danh. Những giá trị tư tưởng, văn học và tinh thần yêu nước bất khuất mà cụ Nguyễn Đình Chiểu để lại mãi là biểu tượng sáng ngời của truyền thống đấu tranh kiên cường của nhân dân Nam Bộ nói riêng và cả nước nói chung.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy cơ sở vật chất, khuôn viên và cảnh quan di tích thời gian qua vẫn còn nhiều hạn chế, chưa tương xứng với vị thế và tầm vóc lớn lao của danh nhân. Chính vì vậy, việc lập quy hoạch, tu bổ và phục hồi di tích lần này mang ý nghĩa thiết thực, tạo cơ sở pháp lý và kỹ thuật vững chắc để bảo tồn nguyên trạng, đồng thời phục dựng không gian gắn liền với cuộc đời, sự nghiệp dạy học, làm thuốc và sáng tác thơ văn của cụ.
Quy hoạch đồng bộ giúp bảo tồn di sản gắn liền với phát triển du lịch
Theo đại diện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long, phạm vi nghiên cứu lập quy hoạch có tổng diện tích lên tới 35,2 ha. Quy hoạch bao gồm khu vực di tích, địa điểm nhà ở cũ nơi Nguyễn Đình Chiểu từng sinh sống, dạy học, làm thuốc, sáng tác thơ văn và viết sách thuốc, cùng hệ thống các di tích, di sản văn hóa và danh lam thắng cảnh tại địa phương. Cụ thể, khu Mộ và Khu lưu niệm Nguyễn Đình Chiểu có diện tích hơn 4,15 ha; trong khi nền nhà cũ của gia đình ông tại trung tâm xã Ba Tri rộng 68,6m².
Định hướng quy hoạch hướng tới việc bảo tồn lâu dài các giá trị lịch sử, văn hóa gốc của di tích; hoàn thiện hệ thống hồ sơ, dữ liệu phục vụ công tác quản lý, bảo vệ và phát huy hiệu quả di sản. Đồng thời, quy hoạch cũng chú trọng tổ chức không gian kiến trúc, cảnh quan và hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, hài hòa tuyệt đối với môi trường sinh thái xung quanh.
Theo phương án định hướng, không gian di tích sẽ được bố trí bài bản với nhiều hạng mục quan trọng như: sân đỗ xe, nghi môn, nhà đón tiếp, nhà chẩn trị Đông y, hồ sen, vườn thuốc nam, khu mộ, đền thờ chính, nhà trưng bày cùng không gian biểu diễn nghệ thuật truyền thống Nam Bộ. Các công trình mới được thiết kế mang đậm kiến trúc truyền thống, ưu tiên sử dụng vật liệu địa phương nhằm bảo đảm giữ gìn tối đa yếu tố gốc và sự tôn nghiêm của di tích.
Không dừng lại ở công tác bảo tồn tĩnh, quy hoạch mới còn mở ra tầm nhìn chiến lược trong việc phát triển các sản phẩm du lịch văn hóa, du lịch tưởng niệm và tham quan về nguồn. Việc kết nối di tích với các điểm đến du lịch trong khu vực sẽ tạo nên chuỗi giá trị gia tăng, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước đến tham quan, tìm hiểu về thân thế, sự nghiệp của bậc danh nhân văn hóa.
Việc triển khai quy hoạch bảo tồn Di tích quốc gia đặc biệt Mộ và Khu lưu niệm Nguyễn Đình Chiểu không chỉ là sự tri ân sâu sắc đối với thế hệ đi trước, mà còn là cầu nối đưa di sản văn hóa truyền thống thấm sâu vào đời sống đương đại, góp phần giáo dục thế hệ trẻ lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc.
