Những con số “biết nói”
Theo thống kê 5 tháng đầu năm 2018, toàn quốc phát hiện gần 700 vụ xâm hại gần 740 em, trong đó xâm hại tình dục là hơn 570 vụ và hơn 560 em bị xâm hại.
Đáng chú ý, trẻ em bị xâm hại tình dục bởi người thân trong gia đình (cha đẻ, cha dượng, anh, em họ...) hơn 21%; bởi thầy giáo, nhân viên nhà trường hơn 6%; bởi người quen, hàng xóm là gần 60%; người lạ là gần 13%.
Diễn biến xâm hại tình dục rất phức tạp, không chỉ là trẻ em gái, trẻ em trai cũng bị xâm hại, không chỉ người Việt Nam mà người nước ngoài vào Việt Nam cũng vi phạm; thậm chí người nước ngoài vào Việt Nam nuôi dưỡng các em rồi xâm hại…
Các vụ việc xâm hại trẻ em vẫn là vấn đề nhức nhối. (Ảnh minh họa)
Hiện nay, cả nước có tới 17 cơ quan bảo vệ trẻ em và có Ủy ban quốc gia về trẻ em nhưng việc xâm hại trẻ em vẫn là vấn đề nhức nhối. Trong đó, có thể kể tên một vụ việc gây bức xúc trong dư luận như vụ xâm hại ở Cà Mau, vụ Nguyễn Khắc Thủy, vụ Minh Béo, vụ bé gái 7 tuổi bị xâm hại tình dục ở Sài Gòn ngay trong lớp học hay thầy giáo xâm hại 9 học sinh lớp 3 tại Hà Nội…
Trong khi đó, phần lớn các bậc phụ huynh hiện nay không ý thức đầy đủ về sự cần thiết của việc giáo dục giới tính và phòng chống xâm hại cho trẻ nên các em thường bị động trước các tình huống xấu. Xã hội hiện đại khiến cha mẹ thường rất bận rộn với công việc, nên không dành nhiều thời gian và sự quan tâm đúng mức cho con cái. Đặc biệt nhiều gia đình có hoàn cảnh khó khăn, cha mẹ vất vả kiếm tiền để trang trải chi phí cuộc sống nên cũng không có nhiều thời gian quan tâm, dạy dỗ con mà phó mặc cho xã hội.
Chính vì vậy, cha mẹ cần phải thay đổi cách nghĩ, cách làm; không thể chỉ phó mặc cho nhà trường, xã hội hay các cơ quan chức năng mà cần tự trang bị những kiến thức và kỹ năng cần thiết để giáo dục con phòng chống xâm hại trong các tình huống cụ thể. Đồng thời, cha mẹ cần trở thành bạn đồng hành cùng con trên con đường trưởng thành.
Những quy tắc “vàng” cần dạy con ngay từ 3 tuổi
Chúng ta thường dạy con đủ thứ để bảo vệ sức khỏe như kĩ năng sử dụng dao, kéo, đồ sắc nhọn để không bị đứt tay; khi sang đường phải nhìn cả 2 phía; nhận biết những đồ vật nguy hiểm như ổ điện, phích nước nóng, lò nướng... Nhưng phần lớn chúng ta lại bỏ qua việc dạy con các kĩ năng bảo vệ thân thể, phòng chống xâm hại; hoặc thường chỉ dạy khi con đã lớn và tệ hơn, chỉ dạy khi đã quá muộn.
Lâu nay, cha mẹ đã luôn muộn màng trong việc trò chuyện với con cái về vấn đề an toàn thân thể. Cha mẹ luôn nghĩ rằng con còn quá nhỏ, nói sớm sẽ làm con sợ. Nhưng: không bao giờ là quá sớm và đây hoàn toàn có thể trở thành một cuộc nói chuyện không có gì đáng sợ.
Vậy, mỗi ngày cha mẹ hãy dành 5 - 10 phút để dạy con những quy tắc cơ bản để giúp con phòng tránh xâm hại tình dục như sau:
Quy tắc "5 ngón tay" an toàn và dễ nhớ để bảo vệ trẻ. (Ảnh:TL)
Quy tắc “5 ngón tay”
Một trong những quy tắc an toàn cơ bản nhất, dễ nhớ nhất để bảo vệ trẻ là “Quy tắc 5 ngón tay”. Quy tắc này sẽ giúp trẻ xác định được 5 nhóm người thường gặp trong cuộc sống hàng ngày, từ đó đưa ra định hướng giao tiếp phù hợp, tránh bị lạm dụng, mua chuộc hay xâm hại tình dục.
Dạy con một số bộ phận cơ thể là “riêng tư”/”bí mật”/ “phần kín”/ “chỗ kín”
Kỹ năng đầu tiên mà bạn nên dạy cho trẻ là kiến thức về giới tính và 4 vùng nhạy cảm trên cơ thể là: miệng, ngực, vùng giữa hai đùi và mông.
Hãy nói với con rằng những bộ phận này là “riêng tư”, là “bí mật” vì không phải ai cũng có thể xem/nhìn. Giải thích với con rằng cha mẹ có thể thấy con ở trần nhưng những người khác thì không thể như vậy, họ phải nhìn thấy con có quần áo che phủ các bộ phận đó. Đồng thời cũng giải thích với con rằng trong 1 số tình huống bác sỹ có thể khám cho con, nhưng chỉ khi có cha/mẹ ở cạnh và đó là vì bác sỹ khám cho con, chứ không phải vì 1 lí do nào khác.
Tuyệt đối không chạm vào vùng nhạy cảm
Hãy nói với con rằng không ai được phép sờ, chạm vào bộ phận riêng tư của con và cũng không ai được yêu cầu con sờ, chạm vào bộ phận riêng tư của họ. Cha mẹ thường bỏ sót không dạy con về phần sau của câu trên. Các vụ xâm hại tình dục thường được bắt đầu với việc đứa trẻ được yêu cầu sờ/chạm vào tên tội phạm.
Vùng nhạy cảm là của riêng bé, kể cả cha mẹ cũng không được chạm vào nếu không có sự đồng ý của trẻ. Hãy dạy cho bé cách từ chối và phản ứng lại nếu có người cố tình động chạm vào cơ thể khiến trẻ thấy khó chịu.
Cha mẹ nên dạy con phòng chống xâm hại từ 3 tuổi. (Ảnh: TL)
Tránh xa người lạ mặt/ người xấu
Dạy cho trẻ cách tránh xa người lạ mặt, không bắt chuyện hay làm quen với bất kỳ ai mà bé gặp trên đường nếu không có sự đồng ý của cha mẹ.
Đồng thời, cha mẹ nên cảnh báo cho trẻ những nguy hiểm có thể gặp phải khi bé đi chơi một mình với người lạ mặt hoặc đi đến những nơi vắng vẻ, những nơi tối tăm, kín đáo.
Không cho người lạ mặt vào nhà
Khi trẻ ở nhà một mình, cần dạy trẻ tuyệt đối không được cho bất kỳ người lạ mặt nào vào nhà. Cũng nên chú ý không cho trẻ đi chơi một mình dù chỉ là sang nhà hàng xóm hay đến nhà người quen mà không có sự theo dõi của cha mẹ.
Dạy trẻ cách chạy thật nhanh hoặc nhờ sự giúp đỡ của người khác
Để đề phòng trường hợp không may trẻ bị tấn công, bạn nên đưa ra các giả thiết và hướng dẫn trẻ cách chạy trốn. Cha mẹ có thể dạy trẻ tìm cơ hội lúc kẻ xấu sơ hở để chạy thật nhanh hoặc la hét thật lớn, cầu cứu người xung quanh.
Nên chú ý rằng do sự chênh lệch về sức khỏe nên mọi sự phản kháng của trẻ gần như không đem lại kết quả, thậm chí còn khiến kẻ xấu sử dụng những biện pháp bạo lực hơn. Vì vậy, chỉ có thể dùng sự thông minh và những kỹ năng mới có thể giúp trẻ thoát thân an toàn.
Ngoài ra, cha mẹ cũng nên dạy cho trẻ ghi nhớ số điện thoại của cha mẹ, số điện thoại khẩn cấp để trẻ có thể sử dụng trong trường hợp khẩn cấp.
Báo ngay cho cha mẹ khi trẻ bị đe dọa hoặc không thích bất kỳ người nào
Cần dạy cho trẻ rằng các bé không phải cần sợ hãi hay lo lắng khi có bất kỳ kẻ nào đe dọa hoặc làm tổn thương đến trẻ. Trong trường hợp có kẻ xấu đe dọa trẻ phải giữ bí mật thì trẻ nên thông báo cho cha mẹ và người thân biết.
Ngoài ra, khi các bé không thích tiếp xúc với bất kỳ người nào, bé cũng nên chia sẻ cho cha mẹ biết và tránh xa những người mà bé không thích hay có những hành vi đụng chạm.
Không được nhận quà người lạ
Cha mẹ cần dặn con muốn ra khỏi nhà cần xin phép người lớn. Cha mẹ nhờ ai đón hộ nên có “mật mã” để trao đổi với trẻ, tránh bắt cóc, xâm hại.
Cha mẹ dặn trẻ tuyệt đối không nhận quà của người lạ. Nếu ai ngỏ ý nhờ giúp đỡ, trẻ phải chạy đi báo người lớn, công an, cảnh sát vì bản thân không đủ khả năng làm việc này.
H.Lâm
