Tờ trình về việc điều chỉnh nội dung Nghị quyết do Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày cho biết, Chính phủ đề xuất Quốc hội xem xét, điều chỉnh nội dung khoản 6, Điều 2 Nghị quyết số 94/2015/QH13 thành “Cho phép Chính phủ tổ chức phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi Giai đoạn 2 của Dự án theo thẩm quyền mà không phải báo cáo Quốc hội thông qua”.
Nguyên nhân bởi theo Luật Đầu tư công năm 2014 (khoản 1 Điều 44), Thủ tướng Chính phủ quyết định chủ trương đầu tư dự án quan trọng quốc gia đã được Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư mà không cần thông qua Quốc hội trước khi quyết định đầu tư.
Tuy nhiên, do Dự án có quy mô rất lớn, tính chất phức tạp, lần đầu tiên thực hiện, chưa định hình được phương án đầu tư nên căn cứ khoản 2 Điều 8 Nghị quyết số 49/2010/QH12 ngày 19/6/2010 của Quốc hội về dự án, công trình quan trọng quốc gia trình Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư, Quốc hội đã yêu cầu tại khoản 6 Điều 2 Nghị quyết số 94/2015/QH13 như sau: "Chính phủ chỉ đạo lập báo cáo nghiên cứu khả thi đối với từng giai đoạn của Dự án và báo cáo Quốc hội thông qua trước khi quyết định đầu tư".
Dự án được sử dụng một phần vốn ngân sách Nhà nước, vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA), vốn cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước của ngành hàng không, vốn doanh nghiệp, vốn đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP) và các loại vốn khác theo quy định của pháp luật. Dự án được áp dụng các công nghệ hiện đại trong việc xây dựng, quản lý và vận hành như các cảng hàng không quốc tế tiên tiến trên thế giới, bảo đảm năng lực khai thác đồng bộ theo tiêu chí an toàn, thuận tiện, chất lượng và hiệu quả.
Diện tích đất của Dự án là 5.000 ha, trong đó, diện tích đất xây dựng kết cấu hạ tầng cảng hàng không là 2.750 ha; diện tích đất dành riêng cho quốc phòng là 570 ha và diện tích đất cho xây dựng kết cấu hạ tầng hàng không dùng chung quân sự và dân dụng là 480 ha; diện tích đất dành cho hạng mục phụ trợ và công nghiệp hàng không, các công trình thương mại khác là 1.200 ha.
Bên cạnh đó, trong quá trình triển khai Giai đoạn 1 dự án, trên cơ sở kiến nghị của Chính phủ về việc điều chỉnh phân kỳ đầu tư xây dựng đường cất hạ cánh thứ 2 của Dự án từ Giai đoạn 3 sang Giai đoạn 1, Quốc hội đã "Cho phép Chính phủ tổ chức phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi điều chỉnh Giai đoạn 1 của Dự án theo thẩm quyền mà không phải báo cáo Quốc hội thông qua” tại khoản 11 Nghị quyết số 174/2024/QH15 ngày 30/11/2024.
Ngoài ra, trên cơ sở dự báo nhu cầu vận tải, Báo cáo nghiên cứu khả thi Giai đoạn 2 của Dự án đã dự kiến thời điểm nghiên cứu, đầu tư Giai đoạn 2 là từ năm 2028-2032.
Tuy nhiên, với kịch bản tăng trưởng GDP được đề ra từ năm 2026 đạt 2 con số, sản lượng hành khách qua các cảng hàng không nói chung, đặc biệt là Cảng hàng không quốc tế Long Thành nói riêng sẽ tăng nhanh hơn dự báo trước đây. Vì vậy, cần tổ chức nghiên cứu đầu tư Giai đoạn 2 sớm hơn so với dự kiến…
Trên cơ sở nội dung phân tích nêu trên, việc Quốc hội cho phép Chính phủ tổ chức phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi Giai đoạn 2 của Dự án theo thẩm quyền mà không phải báo cáo Quốc hội thông qua sẽ giúp Chính phủ chủ động tổ chức nghiên cứu, thẩm định, phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi Giai đoạn 2 của Dự án, phù hợp với chủ trương phân cấp, phân quyền và quy định tại khoản 1 Điều 43 Luật Đầu tư công năm 2024.
Báo cáo thẩm tra do Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày nêu rõ, Ủy ban cho rằng, kiến nghị của Chính phủ là có cơ sở và cũng phù hợp với các quy định của pháp luật hiện hành cùng với việc thực hiện chủ trương của Đảng về đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Quy định về đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa, rút ngắn thời gian lập Báo cáo nghiên cứu khả thi, quyết định đầu tư dự án quan trọng quốc gia tại khoản 1 Điều 43 của Luật Đầu tư công năm 2024 (được sửa đổi, bổ sung năm 2025).
Ủy ban thống nhất với đề xuất của Chính phủ về việc thể hiện nội dung kiến nghị tại Nghị quyết Kỳ họp thứ Mười, Quốc hội khóa XV, tương tự như các nội dung điều chỉnh khác có liên quan đến Dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành cũng đã được Quốc hội quyết định tại một số Nghị quyết chung tại các kỳ họp trước.
Ngoài ra, một số ý kiến đề nghị Chính phủ chịu trách nhiệm về các nội dung đề xuất, bảo đảm đúng tiến độ, chất lượng, hiệu quả đầu tư của Dự án.
