Xuất khẩu gạo của Thái Lan sang khu vực Trung Đông đã bị gián đoạn khi xung đột leo thang khiến các chuyến hàng đến thị trường lớn nhất của nước này bị đình trệ. Diễn biến này đang tạo thêm sức ép lên nông dân trong bối cảnh chi phí sản xuất tăng và nhu cầu thu mua từ nước ngoài suy giảm.
Trong tuần này, hai tàu chở tổng cộng 80,000 tấn gạo dự kiến xuất sang Iraq đã phải dừng lại tại cảng Bangkok. Người mua yêu cầu dỡ toàn bộ container và đưa hàng trở lại kho, theo ông Chookiat Ophaswongse, Chủ tịch danh dự của Hiệp hội Xuất khẩu Gạo Thái Lan.
Ông Chookiat cho biết mọi hoạt động gần như dừng hẳn và việc xuất khẩu sang Trung Đông có thể bị đình hoãn trong nhiều tháng. Ông nói thêm rằng không có hợp đồng mới nào được ký kết bởi các bên đều chưa thể đoán định diễn biến sắp tới.
Tình hình này có thể tiếp tục gây khó cho nông dân vốn đang đối mặt với giá thu mua trong nước giảm và đồng baht mạnh làm suy yếu khả năng cạnh tranh khi xuất khẩu.
Áp lực đối với người trồng lúa có thể tác động lan rộng tới nền kinh tế Thái Lan, nơi nông nghiệp chiếm khoảng một phần tư lực lượng lao động.
Trước đó, xuất khẩu gạo của Thái Lan đã được dự báo giảm 11% trong năm nay xuống còn 7 triệu tấn, mức thấp nhất trong năm năm.
Triển vọng càng u ám hơn khi Iraq, thị trường nhập khẩu gạo lớn nhất của Thái Lan, yêu cầu tàu phải đi qua eo biển Hormuz. Tuần này, một tàu hàng của Thái Lan đã bị trúng hỏa lực từ phía Iran tại khu vực này.
Ông Chookiat cho biết các doanh nghiệp Thái Lan đang phải trả phụ phí rủi ro chiến sự ở mức cao và đối mặt với chi phí vận chuyển đội lên do giá nhiên liệu tăng.
Những khoản chi bổ sung này khiến biên lợi nhuận của doanh nghiệp bị thu hẹp đúng lúc giá gạo Thái trên thị trường thế giới đang tăng vì đồng baht mạnh, trong khi dự báo nguồn cung toàn cầu dồi dào khiến nhu cầu mua giảm.
Theo dữ liệu của Hiệp hội Xuất khẩu Gạo Thái Lan, gạo trắng 5% của Thái Lan được chào bán ở mức 392 USD một tấn trong ngày thứ Sáu, cao hơn so với mức 356 đến 360 USD của gạo Việt Nam cùng loại và 350 đến 354 USD của gạo Ấn Độ.
Ông Chookiat nhận định rằng lý thuyết cho rằng nhu cầu gạo sẽ tăng trong thời chiến là đúng, nhưng thực tế hàng không thể được giao đến nơi tiêu thụ nên thương mại không thể diễn ra.
Nông dân Thái Lan cũng đang gặp khó trong việc đảm bảo nguồn cung nhiên liệu và phân bón cho vụ gieo trồng sắp tới, trong khi phần lớn các mặt hàng đầu vào này được nhập từ khu vực Trung Đông.
Ông Kriengsak Tapananon, cố vấn của Hiệp hội Nông dân Thái Lan, cảnh báo nếu chi phí nhiên liệu và phân bón tăng thêm, người trồng lúa sẽ càng khó khăn hơn.
Các doanh nghiệp kinh doanh phân bón tại Thái Lan cho biết lượng hàng tồn kho hiện có thể đủ dùng từ hai đến ba tháng với mức giá hiện tại, nhưng sự bất ổn do chiến sự khiến thị trường lo ngại về nguồn cung trong thời gian tới.
Trong nước, người trồng lúa cũng không tìm được nhiều hỗ trợ khi giá thu mua thấp do mùa màng bội thu và nguồn cung thế giới dồi dào.
Theo Bộ Nông nghiệp Thái Lan, giá lúa tẻ khô 15% tạp chất tại vùng đông bắc trong tháng Một chỉ đạt khoảng 6,800 baht một tấn, thấp hơn nhiều so với mức 11,000 baht của cùng kỳ năm ngoái.
Nhiều nông dân vì lo ngại thiếu nhiên liệu đã đưa xe tải đến các trạm xăng để tích trữ, mang theo nhiều thùng chứa lớn nhằm đảm bảo vận hành máy gặt trong mùa thu hoạch, nhưng nhiều trạm từ chối bán để tránh tình trạng đầu cơ.
Ông Kriengsak cho biết nhiều hộ nông dân đang gánh khoản nợ lớn và năng suất thấp, nên có thể buộc phải giảm diện tích gieo trồng, hoãn trả nợ hoặc vay thêm để duy trì sản xuất. Ông nhấn mạnh rằng khi doanh số giảm hoặc chi phí tăng, người trồng lúa luôn là bên chịu thiệt thòi nhiều nhất.
