Trao đổi với Báo Nhà báo và Công luận, PGS. TS Vũ Văn Phúc, nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản, nguyên Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương cho rằng, tinh thần “ý Đảng hợp lòng Dân” được thể hiện đậm nét từ quá trình chuẩn bị Đại hội, qua đó góp phần củng cố niềm tin, tăng cường đồng thuận xã hội trên con đường phát triển đất nước.
+ Thưa ông, là một người theo dõi sát sao quá trình chuẩn bị và diễn ra Đại hội, theo ông, đâu là tinh thần cốt lõi trong các văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã thể hiện rõ nhất sự “bắt nhịp” hay “hòa điệu” với những mong muốn, khát vọng thiết tha nhất của người dân Việt Nam hiện nay?
- PGS.TS Vũ Văn Phúc: Theo tôi, tinh thần cốt lõi trong các văn kiện Đại hội XIV có rất nhiều điểm mới thể hiện rõ nhất sự “bắt nhịp” hay “hòa điệu” cùng những mong muốn, khát vọng thiết tha nhất của người dân Việt Nam hiện nay, trong đó có một số điểm nổi bật sau:
Thứ nhất, tiêu đề của Báo cáo chính trị được Đại hội thông qua, đáp ứng nguyện vọng thiết tha của Nhân dân “Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng, chung sức, đồng lòng thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030; tự cường, tự tin, tiến mạnh trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, vì hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội”.
Thứ hai, để thực hiện thắng lợi 5 quan điểm chỉ đạo, mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030, hiện thực hóa tầm nhìn đến năm 2045, Báo cáo chính trị được thông qua đã đề ra các chủ trương, quan điểm, đường lối rất mới, tháo gỡ điểm nghẽn, nút thắt, đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững như: tiếp tục xây dựng, hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển nhanh và bền vững đất nước; xác lập mô hình tăng trưởng mới, cơ cấu lại nền kinh tế, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính; phát triển mạnh mẽ, toàn diện văn hóa và con người Việt Nam; xây dựng nền giáo dục quốc dân hiện đại, ngang tầm khu vực và thế giới; đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; quản lý phát triển xã hội bền vững; bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội, chăm lo đời sống nhân dân; quản lý và sử dụng hiệu quả tài nguyên, bảo vệ môi trường, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu; tăng cường quốc phòng, an ninh; xây dựng quân đội nhân dân, công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa; đẩy mạnh triển khai đồng bộ, sáng tạo hoạt động đối ngoại và hội nhập quốc tế sâu rộng, toàn diện, hiệu quả; phát huy mạnh mẽ vai trò chủ thể của Nhân dân, dân chủ xã hội chủ nghĩa và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc; tiếp tục đẩy mạnh xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam; tiếp tục đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong sạch, vững mạnh toàn diện; nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền và sức chiến đấu của Đảng.
Thứ ba, lần đầu tiên, Trung ương trình Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng dự thảo Chương trình hành động của Ban Chấp hành Trung ương Đảng thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.
+ Đảng đã rất chú trọng lấy ý kiến đóng góp của Nhân dân vào dự thảo văn kiện. Theo ông, việc làm này có ý nghĩa như thế nào khi thực thi dân chủ cơ sở và chuyển hóa “Ý Đảng” thành sự đồng lòng, tự giác của “lòng Dân” trong thực tiễn?
- PGS.TS Vũ Văn Phúc: Trước khi trình Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng các dự thảo Văn kiện, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã công bố công khai các dự thảo Văn kiện... để xin ý kiến góp ý của Nhân dân. Trong vòng từ 15/10/2025 đến 15/11/2025 đã có 13.595.659 ý kiến với 4.978.226 lượt cán bộ, đảng viên, Nhân dân tham gia.
Việc Đảng chú trọng lấy ý kiến đóng góp của Nhân dân vào các dự thảo Văn kiện trình trình Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV có ý nghĩa rất quan trọng trong việc thực thi dân chủ cơ sở và chuyển hóa “Ý Đảng” thành sự đồng lòng, tự giác của “lòng Dân” trong thực tiễn. Điều này thể hiện sự tôn trọng, tin tưởng, lắng nghe ý kiến của Nhân dân nhằm nâng cao chất lượng và đáp ứng nguyện vọng của Nhân dân trong các dự thảo Văn kiện trước khi Ban Chấp hành Trung ương trình Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng quyết định chủ trương, đường lối của Đảng trong nhiệm kỳ 2026 – 2030 và các nhiệm kỳ tiếp theo.
+ Công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong nhiệm kỳ vừa qua đã được Nhân dân đồng tình, ủng hộ mạnh mẽ. Theo ông, quyết tâm của Đảng trong thời gian tới được thể hiện như thế nào để tiếp tục củng cố niềm tin của Nhân dân?
- PGS.TS Vũ Văn Phúc: Thực tiễn nhiệm kỳ vừa qua cho thấy, công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực đã đạt được những kết quả rất rõ nét, tạo sự đồng thuận, ủng hộ mạnh mẽ trong Nhân dân. Điều đó khẳng định quyết tâm chính trị cao, nhất quán của Đảng ta trong cuộc đấu tranh chống “giặc nội xâm” – một cuộc đấu tranh khó khăn, phức tạp nhưng không thể chùn bước.
Trước hết, có thể thấy Đảng thể hiện rõ bản lĩnh, sự đoàn kết, thống nhất và vai trò lãnh đạo vững vàng trong những thời điểm đầy thách thức. Công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực không những không bị gián đoạn mà còn có bước tiến mạnh mẽ, đi vào chiều sâu, đạt nhiều kết quả mang tính đột phá. Điều quan trọng là Đảng ta đã chứng minh rõ ràng: chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực không cản trở phát triển, trái lại còn góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, củng cố kỷ cương, nâng cao năng lực quản trị quốc gia và làm cho Đảng ngày càng trong sạch, vững mạnh hơn.
Một điểm rất đáng chú ý là nhận thức lý luận, tư duy và phương thức đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực đã có sự trưởng thành vượt bậc. Đảng xác định đây là chủ trương xuyên suốt, lâu dài; trách nhiệm không chỉ của các cơ quan chức năng mà của cả hệ thống chính trị, của từng cấp ủy, người đứng đầu, mỗi cán bộ, đảng viên và sự giám sát của Nhân dân. Việc mở rộng từ chống tham nhũng sang chống cả lãng phí, tiêu cực; tổ chức Ban Chỉ đạo cấp tỉnh đã tạo sự đồng bộ, khắc phục hiệu quả tình trạng “trên nóng, dưới lạnh”.
Cùng với đó, công tác phát hiện, xử lý vi phạm tiếp tục là điểm sáng nổi bật, thể hiện rõ nguyên tắc “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”. Nhiều vụ án, vụ việc nghiêm trọng, phức tạp được xử lý nghiêm minh, đồng bộ giữa kỷ luật Đảng, xử lý hành chính và xử lý hình sự, kể cả đối với cán bộ đương chức và nghỉ hưu. Những kết quả này không chỉ có ý nghĩa răn đe, phòng ngừa mà còn tạo hiệu ứng xã hội rất tích cực, củng cố niềm tin của Nhân dân vào sự công bằng, nghiêm minh của Đảng và Nhà nước.
Đặc biệt, công tác phòng ngừa ngày càng được chú trọng và triển khai thực chất hơn. Việc hoàn thiện thể chế, sắp xếp tinh gọn bộ máy, xây dựng chính quyền địa phương hai cấp, đẩy mạnh chuyển đổi số, công khai, minh bạch đã từng bước bịt kín các kẽ hở dễ phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Những giải pháp này góp phần hình thành nền tảng để cán bộ “không muốn”, “không cần” và “không dám” tham nhũng.
Niềm tin của Nhân dân – thước đo quan trọng nhất – tiếp tục được củng cố và nâng cao. Sự đồng lòng, ủng hộ của Nhân dân chính là nguồn sức mạnh vô giá, khẳng định cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực là xu thế không thể đảo ngược. Để giữ vững niềm tin đó trong thời gian tới, theo tôi, điều cốt lõi là tiếp tục kiên trì thực hiện các yêu cầu, trọng tâm và đột phá mà Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ rõ; trong đó, đặc biệt nhấn mạnh trách nhiệm nêu gương của đội ngũ cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu. Mỗi cán bộ phải thực sự “tự soi, tự sửa”, rèn luyện liêm chính, đặt lợi ích của Đảng, của Nhân dân lên trên hết.
Chỉ khi đội ngũ cán bộ thực sự “vừa hồng, vừa chuyên”, liêm chính, bản lĩnh, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, thì những mục tiêu lớn mà Đại hội XIV đề ra mới có thể được hiện thực hóa, và niềm tin của Nhân dân đối với Đảng mới tiếp tục được bồi đắp vững chắc.
+ Theo ông, để hiện thực hóa các mục tiêu mà Đại hội XIV đã đề ra, trách nhiệm tiên phong của đội ngũ cán bộ, đảng viên cần được đặt ra như thế nào?
- PGS.TS Vũ Văn Phúc: Để thực hiện thắng lợi các mục tiêu lớn lao mà Đại hội XIV đề ra, cần phải triển khai quyết liệt đồng bộ một hệ thống giải pháp, trong đó nhân tố con người là có ý nghĩa quyết định, trách nhiệm tiên phong của đội ngũ cán bộ, đảng viên cần phải được nâng lên ở tầm cao mới.
Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”; “Muôn việc thành công hoặc thất bại, đều do cán bộ tốt hoặc kém” vì “nếu nguyên khí thịnh thì thế nước mạnh mà hưng thịnh, nguyên khí suy thì thế nước yếu mà thấp hèn”, vì vậy, mà công việc trọng tâm, công việc gốc của gốc, then chốt của then chốt là phải làm thế nào để thu hút được “nguyên khí quốc gia”, thu hút được người hiền tài phục vụ dân, phục vụ nước.
Cán bộ, đảng viên vừa là người góp phần đề ra chủ trương, đường lối, chính sách; xây dựng Hiến pháp, pháp luật và cũng là người tổ chức thực hiện. Vì vậy đòi hỏi phải có cán bộ, đảng viên tốt về phẩm chất chính trị, đạo đức và trình độ cao, giỏi về năng lực, phải có tâm, có tầm... Người cán bộ, đảng viên phải có trình độ, năng lực cao thì mới tham mưu đề ra và đưa được chủ trương, đường lối đúng đắn của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước vào thực tiễn cuộc sống để đưa đất nước phát triển, đạt được mục tiêu đến năm 2030 nước ta là nước đang phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và đến năm 2045 nước ta trở thành nước phát triển, có thu nhập cao.
Để xây dựng đội ngũ cán bộ “vừa hồng, vừa chuyên” thực sự làm hài lòng Nhân dân, dự thảo Báo cáo chính trị trình Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã chỉ rõ: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ công tác cán bộ bảo đảm thực chất, hiệu quả, nhất là công tác thẩm định, đánh giá cán bộ. Xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp thực sự có đức, có tài, không ngừng tự đổi mới, ngang tầm nhiệm vụ”; “Chú trọng xây dựng Đảng về cán bộ, tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, trọng tâm là cấp chiến lược và cấp cơ sở, nhất là người đứng đầu; tăng cường bảo vệ chính trị nội bộ... Khẩn trương đổi mới và thực hiện đồng bộ thể chế về công tác cán bộ... Thực hiện tốt chủ trương khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung...; coi trọng giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức, nâng cao ý thức trách nhiệm, lòng tự trọng và danh dự của cán bộ... ”.
+ Sau Đại hội, theo ông làm thế nào để Nghị quyết nhanh chóng đi vào cuộc sống?
- PGS.TS Vũ Văn Phúc: Ngay sau Đại hội, để Nghị quyết Đại hội XIV và chủ trương, đường lối của Đảng nhanh chóng đi vào cuộc sống, được lan tỏa sâu rộng và tạo thành một phong trào hành động thống nhất, huy động được mọi nguồn lực và sự đồng lòng của toàn xã hội, cần phải thực hiện đồng bộ, toàn diện các giải pháp với quyết tâm chính trị cao, hành động quyết liệt, trong đó tập trung vào các công việc trọng tâm, bao gồm:
Thứ nhất, tổ chức quán triệt sâu rộng để các tổ chức đảng, toàn thể cán bộ, đảng viên và Nhân dân hiểu sâu, nắm chắc những nội dung cốt lõi và mới trong Nghị quyết Đại hội XIV và chủ trương, đường lối của Đảng tạo sự thống nhất trong toàn Đảng, sự đồng thuận trong Nhân dân.
Thứ hai, Ban Chấp hành Trung ương triển khai ngay Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng; các cấp ủy trực thuộc Trung ương và cấp cơ sở bổ sung, hoàn thiện và triển khai thực hiện Chương trình hành động của cấp mình theo tinh thần Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng và phù hợp với điều kiện lịch sử - cụ thể của cơ quan, tổ chức, địa phương mình.
Thứ ba, các cấp ủy, chính quyền từ Trung ương đến cơ sở tập trung lãnh đạo, chỉ đạo huy động tối đa mọi nguồn lực, phát huy mọi động lực, phát huy sức mạnh toàn dân tộc kết hợp sức mạnh thời đại, tập trung thực hiện thắng lợi ba đột phá chiến lược, sáu nhiệm vụ trọng tâm ngay từ ngày đầu, tháng đầu phấn đấu hoàn thành mục tiêu do Đại hội lần thứ XIV của Đảng đề ra và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2026 – 2030 nhằm hoàn thành thắng lợi toàn diện Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm 2021 – 2030, phấn đấu hoàn thành hai mục tiêu 100 năm: 100 năm thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam và 100 năm thành lập Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, nay là Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
+ Xin trân trọng cảm ơn ông!
