Năm học 2026-2027 đánh dấu nhiều thay đổi trong quản lý và sử dụng nhà giáo. Một số chính sách đã có hiệu lực từ năm 2026, trong khi những quy định khác bắt đầu được áp dụng từ tháng 9, tác động trực tiếp đến quyền lợi, trách nhiệm và công việc hằng ngày của giáo viên, cán bộ quản lý.
Giáo viên nghỉ hưu có thể trở lại trường dạy toàn thời gian
Từ ngày 1/9/2026, Thông tư 59/2026/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo chính thức có hiệu lực, mở cơ chế để nhà giáo đã nghỉ hưu tiếp tục giảng dạy theo hợp đồng toàn thời gian hoặc làm nhà giáo thỉnh giảng.
Để được ký hợp đồng toàn thời gian, nhà giáo nghỉ hưu phải có phẩm chất, đạo đức nghề nghiệp tốt; không trong thời gian bị xử lý kỷ luật, truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc chấp hành hình phạt; bảo đảm sức khỏe, trình độ đào tạo, năng lực nghề nghiệp phù hợp và có khả năng ứng dụng công nghệ số trong giảng dạy.
Tiền lương, phụ cấp và các quyền lợi khác được thực hiện theo thỏa thuận trong hợp đồng và quy định pháp luật.
Quy định mới tạo thêm nguồn giáo viên có kinh nghiệm cho những địa phương, môn học còn thiếu nhân lực, đồng thời mở cơ hội để những nhà giáo có chuyên môn tiếp tục đóng góp sau khi nghỉ hưu.
Khung cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân thay đổi
Quyết định 38/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Khung cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân có hiệu lực từ ngày 7/9/2026.
Khung mới xác lập cấu trúc tổng thể của hệ thống giáo dục, phân loại các chương trình đào tạo, làm cơ sở xây dựng và điều chỉnh chương trình, đồng thời bảo đảm lộ trình học tập, liên thông và vận hành thống nhất trong toàn hệ thống.
Thời gian học tiêu chuẩn được xác định như sau:
| Cấp học/trình độ | Thời gian học tiêu chuẩn |
|---|---|
| Mầm non | Từ 3 tháng tuổi đến 6 tuổi |
| Tiểu học | 5 năm |
| THCS | 4 năm |
| Sơ cấp | 3 tháng - 1 năm |
| THPT, trung học nghề | 3 năm |
| Trung cấp | 1 - 2 năm |
| Cao đẳng | 2 - 3 năm |
| Đại học (cử nhân) | 3 - 4 năm |
| Thạc sĩ | 1 - 2 năm |
| Tiến sĩ | 3 - 4 năm |
Khung trình độ quốc gia được áp dụng theo quy định mới
Cũng từ ngày 7/9/2026, Quyết định 39/2026/QĐ-TTg về Khung trình độ quốc gia Việt Nam có hiệu lực.
Khung trình độ quốc gia gồm 8 bậc, được xác định theo mức độ tăng dần về kiến thức, kỹ năng, mức độ tự chủ và trách nhiệm.
Điểm đáng chú ý là kết quả đào tạo không chỉ được nhìn qua lượng kiến thức người học tiếp nhận mà còn ở khả năng vận dụng, mức độ tự chủ và trách nhiệm. Khung mới cũng hướng tới việc công khai yêu cầu đầu ra, hỗ trợ người học xây dựng lộ trình học tập, phát triển nghề nghiệp, học tập suốt đời và liên thông giữa các trình độ.
Sắp xếp trường học kéo theo thay đổi bộ máy quản lý
Nghị quyết 37/2026/NQ-CP của Chính phủ về cơ cấu, số lượng và một số chính sách đối với đội ngũ quản lý, nhân sự hỗ trợ giáo dục khi sắp xếp cơ sở giáo dục công lập có hiệu lực từ ngày 5/8/2026.
Theo quy định mới, mỗi cơ sở giáo dục có một hiệu trưởng hoặc giám đốc. Với trường phổ thông, trường chính được bố trí một phó hiệu trưởng; mỗi phân hiệu được bố trí một phó hiệu trưởng theo cơ cấu quy định.
Quy định này đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh nhiều địa phương đang sắp xếp, sáp nhập trường học. Sau sắp xếp, hiệu trưởng có thể phải quản trị trường có nhiều cơ sở, phân hiệu, số lượng học sinh lớn hơn và đội ngũ đông hơn.
Việc phân công giáo viên, tổ chức chuyên môn, quản lý tài sản, hồ sơ, học sinh và phối hợp giữa trường chính với phân hiệu vì thế cũng phải thay đổi theo.
Lương cơ sở tăng lên 2,53 triệu đồng mỗi tháng
Từ ngày 1/7/2026, mức lương cơ sở được điều chỉnh lên 2,53 triệu đồng/tháng theo Nghị định 161/2026/NĐ-CP.
Mức lương cơ sở mới là căn cứ tính lương, phụ cấp và một số chế độ khác đối với cán bộ, công chức, viên chức thuộc phạm vi điều chỉnh. Với giáo viên hưởng lương theo hệ số, tiền lương được tính theo mức cơ sở mới từ thời điểm áp dụng.
Phụ cấp ưu đãi nghề được điều chỉnh
Nghị định 182/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 7/7/2026, quy định chế độ phụ cấp ưu đãi theo nghề đối với nhà giáo, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục và nhân sự hỗ trợ giáo dục trong cơ sở giáo dục công lập.
Mức hưởng được xác định theo nhóm đối tượng, loại hình cơ sở giáo dục và địa bàn công tác. Những người làm việc trong điều kiện đặc thù được hưởng mức phụ cấp cao hơn theo quy định.
Đáng chú ý, chính sách không chỉ áp dụng với giáo viên trực tiếp giảng dạy mà còn quy định đối tượng là cán bộ quản lý và nhân sự hỗ trợ giáo dục theo từng điều kiện cụ thể.
Giáo viên tiếp tục được xét thăng hạng đến hết năm 2026
Theo hướng dẫn tại Công văn 5243/BGDĐT-NGCBQLGD ngày 10/8/2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, các đề án, kế hoạch tuyển dụng, tiếp nhận, xét thăng hạng chức danh nghề nghiệp nhà giáo đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt trước ngày 30/6/2026 tiếp tục được thực hiện đến hết ngày 31/12/2026.
Trong thời gian này, việc xét thăng hạng tiếp tục áp dụng các quy định về tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp và thăng hạng do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội ban hành trước khi Nghị định 93/2026/NĐ-CP có hiệu lực.
Cắt giảm hồ sơ, sổ sách và các cuộc thi không cần thiết
Trong hướng dẫn nhiệm vụ năm học 2026-2027, Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các cơ sở giáo dục cắt giảm hồ sơ, sổ sách, báo cáo trùng lặp, hình thức.
Từ học kỳ I năm học 2026-2027, các trường không được phát sinh hồ sơ ngoài quy định của Bộ.
Bộ cũng yêu cầu khắc phục bệnh thành tích, bảo đảm đánh giá thực chất, đồng thời cắt giảm các cuộc thi và yêu cầu hồ sơ, báo cáo hành chính không cần thiết để giảm áp lực cho giáo viên và nhà trường.
Tuyển dụng giáo viên chú trọng năng lực thực tế
Luật Nhà giáo và Nghị định 93/2026/NĐ-CP tạo chuyển biến đáng chú ý trong tuyển dụng, sử dụng và đánh giá nhà giáo.
Theo Điều 14 Luật Nhà giáo số 73/2025/QH15, tuyển dụng nhà giáo phải căn cứ vào vị trí việc làm và chuẩn nghề nghiệp. Việc tuyển dụng có thể thông qua thi tuyển hoặc xét tuyển, gắn với yêu cầu thực hành sư phạm.
Với hình thức thi tuyển, ứng viên không chỉ được kiểm tra kiến thức mà còn phải thể hiện năng lực chuyên môn, nghiệp vụ thông qua thực hành sư phạm.
Cách tiếp cận này hướng việc tuyển dụng vào năng lực thực tế: khả năng tổ chức hoạt động học tập, giao tiếp sư phạm, xử lý tình huống và hỗ trợ học sinh, thay vì chỉ đánh giá khả năng ghi nhớ kiến thức.
Giáo viên phải đáp ứng khung năng lực số mới
Thông tư 18/2026/TT-BGDĐT ngày 27/3/2026 ban hành Khung năng lực số đối với giáo viên, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên, có hiệu lực từ ngày 12/5/2026.
Theo đó, năng lực số không chỉ dừng ở việc sử dụng máy tính, phần mềm trình chiếu hay nhập điểm. Giáo viên cần từng bước sử dụng công nghệ để thiết kế dạy học, kiểm tra đánh giá, quản lý dữ liệu và hỗ trợ học sinh học tập.
Với cán bộ quản lý, năng lực số còn gắn với quản trị nhà trường, khai thác dữ liệu, điều hành công việc, bảo đảm an toàn thông tin và sử dụng các nền tảng số.
Trong bối cảnh giáo dục đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, yêu cầu đặt ra không còn là “biết dùng công nghệ”, mà là sử dụng công nghệ đúng mục đích, an toàn, hiệu quả và có kiểm soát.
