Ngày 12/8, thảo luận về việc thành lập TP Quảng Ninh và TP Bắc Ninh trực thuộc Trung ương, các đại biểu Quốc hội thống nhất cao với chủ trương này. Tuy nhiên, các đại biểu cũng nhấn mạnh yêu cầu quan trọng hơn sau khi thành lập là phải chuyển mạnh tư duy quản lý, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.
Theo tờ trình của Chính phủ, TP Quảng Ninh được thành lập trên cơ sở nguyên trạng diện tích tự nhiên, quy mô dân số và số đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Quảng Ninh hiện nay; TP Bắc Ninh được thành lập trên cơ sở nguyên trạng của tỉnh Bắc Ninh. Hai địa phương đã bảo đảm đầy đủ các điều kiện và tiêu chuẩn theo quy định.
Tuy nhiên, theo các đại biểu, việc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương không nên chỉ được nhìn nhận như một sự thay đổi về địa vị hành chính. Đây phải là bước chuyển về mô hình phát triển, phương thức quản trị và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Không thể quản trị đô thị bằng tư duy cũ
Thảo luận về vấn đề này, đại biểu Trần Thị Hồng Thanh (Đoàn Ninh Bình) nhấn mạnh yêu cầu nâng cao năng lực quản lý phát triển đô thị. Theo đại biểu, Quảng Ninh và Bắc Ninh cần đặc biệt quan tâm đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý đô thị gắn với đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Đây là lĩnh vực đòi hỏi năng lực tư duy khác biệt so với quản lý hành chính ở khu vực nông thôn trước đây.
Cùng với nâng cao năng lực cán bộ, đại biểu đề nghị hai địa phương quản lý chặt chẽ quy hoạch, trật tự xây dựng, kiểm soát môi trường, đồng thời giữ gìn, bảo tồn và phát huy các di tích, di sản, bản sắc văn hóa đặc sắc.
Một vấn đề khác được đặt ra là khi trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, Quảng Ninh và Bắc Ninh không thể áp dụng một mô hình đô thị hóa đồng nhất cho toàn bộ địa bàn.
Đại biểu Tạ Thị Yên (Đoàn Điện Biên) cho rằng hai địa phương cần bước ra một chuẩn mực phát triển mới tương xứng với vị thế mới, nhưng không nên đô thị hóa theo một mô hình đồng nhất trên toàn địa bàn.
Theo đại biểu, Bắc Ninh có thế mạnh về công nghiệp công nghệ cao, điện tử, bán dẫn, logistics và đổi mới sáng tạo, nhưng đồng thời có chiều sâu văn hóa Kinh Bắc với quan họ, làng nghề, di tích, tín ngưỡng và những không gian nông nghiệp sinh thái.
Trong khi đó, Quảng Ninh có cấu trúc đặc thù với sự đan xen của đô thị, biển đảo, biên giới và di sản.
Vì vậy, trở thành thành phố trực thuộc Trung ương không đồng nghĩa với việc mọi không gian đều phải đô thị hóa theo cùng một cách. Khu vực công nghiệp cần phát triển theo hướng hiện đại, xanh, thông minh; các không gian di sản phải được bảo tồn và phát huy; khu vực nông thôn cần nâng cao chất lượng sống nhưng vẫn giữ cảnh quan, văn hóa và sinh kế phù hợp. Đối với biển đảo và biên giới, phát triển phải gắn chặt với bảo vệ môi trường, quốc phòng và an ninh.
Cực tăng trưởng phải tạo sức lan tỏa
Một yêu cầu xuyên suốt được nhiều đại biểu đặt ra là hai thành phố mới không được phát triển biệt lập mà phải trở thành những cực tăng trưởng có khả năng lan tỏa.
Đại biểu Trần Thị Hồng Thanh đề nghị hai địa phương có cơ chế tài chính điều tiết nguồn thu từ các khu vực phát triển mạnh để hỗ trợ hạ tầng, an sinh xã hội cho vùng khó khăn, tránh tình trạng đô thị hóa chỉ tập trung tại một số cực tăng trưởng mà bỏ lại phía sau những địa bàn còn khó khăn.
Đây cũng là bài toán quan trọng đối với một mô hình thành phố có không gian rộng và sự khác biệt lớn giữa các khu vực. Thành công của mô hình mới không thể chỉ được đánh giá qua tốc độ tăng trưởng của những trung tâm kinh tế, mà phải được nhìn nhận qua khả năng thu hẹp khoảng cách phát triển và nâng cao chất lượng sống trên toàn địa bàn.
Đại biểu Nguyễn Thị Thu Nguyệt (Đoàn Đắk Lắk) cho rằng giá trị của việc thành lập hai thành phố không chỉ nằm ở việc hình thành thêm hai đơn vị hành chính mới mà phải tạo ra những cực tăng trưởng có sức lan tỏa.
Theo đại biểu, khi xây dựng và triển khai cơ chế, chính sách phát triển sau khi thành lập hai thành phố, Chính phủ và các bộ, ngành cần quan tâm mạnh hơn đến liên kết vùng, liên kết giữa các cực tăng trưởng với những địa phương có nhiều tiềm năng nhưng còn hạn chế về hạ tầng, công nghệ và thị trường.
Ý nghĩa của một cực tăng trưởng, theo đại biểu, không phải để địa phương phát triển biệt lập mà phải tạo thành một mạng lưới liên kết, trong đó sự phát triển của địa phương này trở thành cơ hội phát triển cho nhiều địa phương khác.
Cùng quan điểm, đại biểu Nguyễn Đăng Ân (Đoàn Lạng Sơn) đề nghị hình thành trục liên kết Lạng Sơn - Bắc Ninh - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, từ cửa mở giao thương với Trung Quốc, trung tâm sản xuất công nghệ cao, khoa học công nghệ và dịch vụ đến cửa ngõ cảng biển, logistics và kinh tế biển.
Theo đại biểu, liên kết vùng không chỉ là kết nối giao thông mà phải đồng bộ hạ tầng số, dữ liệu, logistics, chuỗi cung ứng và đào tạo nhân lực; cần có cơ chế điều phối liên tỉnh đủ hiệu lực để giảm chi phí logistics và nâng cao sức cạnh tranh của toàn vùng.
Tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải đã thay mặt Chính phủ giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu.
Theo Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải, Chính phủ sẽ chỉ đạo hai địa phương tập trung thực hiện đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp phát huy, khai thác các tiềm năng, lợi thế để đạt được các mục tiêu đã đề ra, đặc biệt là yêu cầu phát triển cân đối, hài hòa giữa các khu vực của tỉnh, thành phố.
Trong đó, tập trung chuyển đổi mô hình tăng trưởng, phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường sinh thái, lấy khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực tăng trưởng chủ yếu; phát triển công nghiệp hiện đại, công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo; tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu là cực tăng trưởng quan trọng của vùng và quốc gia.
Chính phủ cũng sẽ tiếp tục chỉ đạo hai địa phương chuẩn bị kỹ lưỡng việc tổ chức triển khai thực hiện Nghị quyết của Quốc hội, bảo đảm chặt chẽ, nghiêm túc.
