Sáng 3/11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ.
Luật hóa chuẩn mực tối thiểu
Góp ý vào Dự thảo Luật, đại biểu Nguyễn Vũ Trung (Đoàn TP.HCM) đề nghị bổ sung các chuẩn mực tối thiểu đối với hoạt động giám định sở hữu trí tuệ ngay trong luật, nhằm bảo đảm chất lượng sau khi bãi bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ này.
Hoạt động giám định có thể xác định dấu hiệu trùng hoặc tương tự, yếu tố kỹ thuật, phạm vi yêu cầu bảo hộ hoặc mức độ sao chép. Tuy nhiên, việc kết luận hành vi có cấu thành xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ hay không thuộc thẩm quyền của cơ quan giải quyết vụ việc.
Việc bãi bỏ điều kiện kinh doanh là hướng hợp lý nhằm tăng nguồn cung chuyên gia. Tuy nhiên, kết quả giám định, đặc biệt trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, có ảnh hưởng lớn đến quyền lợi, tài sản, giá trị kinh tế của các bên, cũng như việc xử lý hành chính, xét xử và thực thi quyền.
Trong khi đó, dự thảo mới yêu cầu thông báo thông tin và xác định kết luận giám định là một nguồn chứng cứ, nhưng chưa có đầy đủ cơ chế kiểm soát xung đột lợi ích, năng lực chuyên môn, phương pháp giám định và trách nhiệm nghề nghiệp.
Theo đại biểu, Điều 201 hiện giao Chính phủ quy định chi tiết về quyền, nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân giám định, nguyên tắc thực hiện và hoạt động giám định sở hữu trí tuệ. Tuy nhiên, một số chuẩn mực quan trọng cần được quy định ngay trong luật.
“Tôi đề nghị phải đưa vào Luật chuẩn mực tối thiểu như: lĩnh vực chuyên môn, kinh nghiệm, phương pháp, xung đột lợi ích; khiếu nại về chất lượng; trách nhiệm bồi thường khi kết luận sai do lỗi; cơ chế tòa án, cơ quan xử lý đánh giá, giá trị chứng cứ” - đại biểu Nguyễn Vũ Trung kiến nghị.
Đại biểu nhấn mạnh, việc mở rộng quyền cung cấp dịch vụ giám định cần đi đôi với cơ chế bảo đảm độ tin cậy của kết quả, tránh để việc cắt giảm điều kiện kinh doanh làm suy giảm chất lượng hoạt động giám định.
Hoạt động giám định có thể xác định dấu hiệu trùng hoặc tương tự, yếu tố kỹ thuật, phạm vi yêu cầu bảo hộ hoặc mức độ sao chép. Tuy nhiên, việc kết luận hành vi có cấu thành xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ hay không thuộc thẩm quyền của cơ quan giải quyết vụ việc.
Hậu kiểm phải thực chất
Cùng góp ý về nội dung này, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn Hải Phòng) cho rằng vấn đề hiện nay không còn là giữ hay bỏ điều kiện kinh doanh mà là thay thế bằng cơ chế nào để bảo đảm độ tin cậy của kết luận giám định sau khi chuyển từ tiền kiểm sang thông báo và công khai.
Đại biểu đề nghị luật hóa ba nguyên tắc: bảo đảm tính độc lập, phòng ngừa xung đột lợi ích; bảo đảm tính xác thực, toàn vẹn, khả năng truy xuất và kiểm chứng đối với hồ sơ, dữ liệu điện tử; đồng thời xác lập rõ trách nhiệm hậu kiểm của cơ quan quản lý nhà nước.
Đại biểu cũng lưu ý cần làm rõ trách nhiệm bồi thường khi kết luận giám định sai theo nguyên tắc lỗi và pháp luật dân sự, tránh quy định theo hướng chỉ phát sinh trách nhiệm khi có lỗi cố ý. Đối với việc xác định giá trị quyền sở hữu trí tuệ và giá trị thiệt hại, cần phân định rõ với pháp luật về giá, thẩm định giá để tránh hình thành cơ chế định giá song song thiếu chuẩn mực thống nhất.
Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn Hải Phòng) cũng đề nghị cụ thể hóa cơ chế xử lý thông tin sai lệch trong hoạt động giám định. Theo đại biểu, việc công khai thông tin về kiến thức, nghiệp vụ chuyên môn và kết quả hoạt động giám định chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi bảo đảm tính chính xác và có khả năng sửa chữa kịp thời khi phát hiện sai lệch.
Đại biểu đề nghị làm rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý trong việc xác minh thông tin, yêu cầu đính chính và cập nhật kết quả xử lý khi có căn cứ cho rằng thông tin chuyên môn đã công khai không chính xác. Đồng thời, cần chuẩn hóa cách thể hiện thông tin chuyên môn, căn cứ kiểm chứng và bảo đảm quyền giải trình của tổ chức, cá nhân liên quan.