Bệnh nhi M.H.T., 14 tuổi ở Điện Biên, khởi bệnh khoảng một tuần trước khi nhập viện với triệu chứng sốt, đau họng. Gia đình đưa em đến cơ sở y tế gần nhà điều trị nhưng tình trạng không cải thiện, sau đó xuất hiện tụt huyết áp và sốc.
Bệnh nhi được chuyển lên bệnh viện tuyến tỉnh trong tình trạng nặng, được chẩn đoán nhiễm trùng huyết kèm viêm phổi, suy thận cấp, tổn thương gan và sốc nhiễm khuẩn. Các chỉ số viêm tiếp tục tăng, trẻ tiểu ít, tổn thương phổi tiến triển, chức năng thận phục hồi chậm.
Do tình trạng diễn biến nặng, bệnh nhi được chuyển đến Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.
Trong quá trình thăm khám, bác sĩ phát hiện một tổn thương da nghi do mò đốt ở vùng dưới ngực. Đây là vị trí kín đáo, khó quan sát nhưng trở thành manh mối quan trọng giúp định hướng nguyên nhân.
Xét nghiệm chuyên sâu sau đó xác định bệnh nhi nhiễm Rickettsia, phù hợp với chẩn đoán sốt mò. Trẻ được tiếp tục hồi sức tích cực, thở máy, lọc máu và sử dụng kháng sinh phù hợp.
Sau những giờ đầu điều trị, nhu cầu hỗ trợ oxy và liều thuốc vận mạch của bệnh nhi giảm dần. Tuy nhiên, trẻ vẫn còn sốt, chức năng các cơ quan phục hồi chậm nên tiên lượng vẫn nặng và cần tiếp tục theo dõi sát.
Vết mò đốt có thể nằm ở nơi khó thấy
Bác sĩ (BS) Nguyễn Hồng Kỳ, Trung tâm Hồi sức tích cực, cho biết sốt mò do vi khuẩn Orientia tsutsugamushi, lây sang người qua vết đốt của ấu trùng mò mang mầm bệnh.
Đáng chú ý, tại vị trí mò đốt có thể xuất hiện vết loét đặc trưng, gọi là eschar. Tổn thương thường không đau và có thể nằm ở những vùng kín đáo như nách, bẹn, dưới ngực, quanh thắt lưng hoặc nơi được quần áo che phủ.
“Người bệnh và gia đình có thể không nhận thấy tổn thương này. Trong trường hợp bệnh nhi 14 tuổi, vết tổn thương dưới ngực là dữ kiện quan trọng giúp các bác sĩ định hướng chẩn đoán và tìm căn nguyên”, BS Kỳ nói.
Theo bác sĩ, khi không được phát hiện và điều trị kịp thời, sốt mò có thể gây viêm phổi, suy hô hấp, tổn thương gan, suy thận, rối loạn đông máu, giảm tiểu cầu, tổn thương thần kinh trung ương, viêm cơ tim và sốc. Trường hợp nặng có thể tiến triển thành suy đa tạng, đe dọa tính mạng.
Ca bệnh của bé gái 14 tuổi là một ví dụ, khi từ những triệu chứng ban đầu tưởng như thông thường, bệnh đã nhanh chóng chuyển sang sốc nhiễm khuẩn và suy đa cơ quan, buộc phải đồng thời thở máy, lọc máu và dùng thuốc vận mạch.
Sốt kéo dài cần nghĩ đến sốt mò
Theo BS Kỳ, sốt mò có thuốc điều trị đặc hiệu bằng kháng sinh và người bệnh có khả năng đáp ứng tốt nếu được nhận diện sớm, điều trị đúng. Ngược lại, chậm chẩn đoán có thể khiến bệnh tiến triển nhanh và làm tăng nguy cơ biến chứng.
Người sốt cao kéo dài chưa rõ nguyên nhân, đặc biệt có tiền sử đi rừng, làm nương rẫy, làm vườn, ngồi hoặc nằm trên bãi cỏ, bụi cây hay sinh sống tại khu vực nhiều cây cối, cần thông báo đầy đủ yếu tố dịch tễ cho bác sĩ.
Nếu sốt cao kéo dài kèm mệt nhiều, phát ban, khó thở, đau đầu dữ dội, rối loạn ý thức, tiểu ít, chảy máu hoặc tình trạng toàn thân xấu đi, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, đánh giá sớm.
“Ở giai đoạn đầu, sốt mò có thể không có biểu hiện đặc hiệu ngoài sốt nên rất dễ bị bỏ sót. Nếu không điều trị phù hợp, bệnh có thể tiến triển nặng, gây sốc và tổn thương nhiều cơ quan”, BS Kỳ cảnh báo.
