Việc phát triển mạnh phân khúc này không chỉ giải quyết nhu cầu chỗ ở cho hàng triệu người lao động, mà còn tạo ra hiệu ứng lan tỏa lớn khi kích hoạt hàng loạt ngành liên quan như xây dựng, vật liệu, tài chính – ngân hàng, hạ tầng, logistics.
Trao đổi với phóng viên Báo Nhà báo và Công luận, bà Phạm Thị Miền, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam (VARs IRE) nhấn mạnh: Khi được triển khai đúng hướng, nhà ở xã hội vừa là “điểm tựa an sinh” vừa là “bệ phóng” cho tăng trưởng cho kinh tế Việt Nam.
+ Theo bà, trước áp lực gia tăng về nhu cầu nhà ở của các nhóm yếu thế, chính sách phát triển nhà ở xã hội có ý nghĩa và vai trò như thế nào trong việc bảo đảm an sinh xã hội và ổn định đời sống người dân?
- Trước hết, cần khẳng định chính sách phát triển nhà ở xã hội là một trong những trụ cột quan trọng của an sinh xã hội, mang giá trị nhân văn sâu sắc. Chính sách này nhằm bảo đảm nhóm người yếu thế có cơ hội tiếp cận chỗ ở, phù hợp khả năng chi trả, qua đó thu hẹp khoảng cách về nhà ở giữa các nhóm dân cư, góp phần giữ vững ổn định xã hội và thể hiện trách nhiệm của Nhà nước trong định hướng phát triển bền vững.
Chính vì vậy, thời gian qua, Chính phủ cùng các bộ, ngành và địa phương đã vào cuộc quyết liệt, bám sát quá trình triển khai nhằm đưa các chính sách mới, chương trình hỗ trợ và ưu đãi sớm đi vào thực tiễn. Dù kết quả đến nay chưa hoàn toàn đáp ứng kỳ vọng, song những nỗ lực đó đã bước đầu tạo chuyển biến rõ nét, với nguồn cung nhà ở xã hội đạt được những kết quả đáng ghi nhận.
Theo báo cáo mới đây của Bộ Xây dựng, lũy kế đến nay, cả nước có 698 dự án nhà ở xã hội đang được triển khai với quy mô 657.441 căn, tăng 13% so với thời điểm cuối năm 2024. Riêng trong năm 2025, cả nước đã hoàn thành 102.388/100.275 căn, đạt 102%; đồng thời khởi công mới 85 dự án với quy mô 91.431 căn.
Đáng chú ý, có tới 19 địa phương hoàn thành chỉ tiêu được giao trong năm 2025, trong đó có các đô thị lớn, có nhu cầu về nhà ở cao như Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng, Đà Nẵng,...
Với tiến độ triển khai hiện nay, Việt Nam có cơ sở để kỳ vọng đạt mục tiêu khoảng 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội vào năm 2030, đúng theo Đề án phát triển ít nhất 1 triệu căn hộ mà Chính phủ đã đề ra.
+ Bên cạnh vai trò bảo đảm an sinh cho nhóm người yếu thế, theo bà, nhà ở xã hội đang tạo ra những hiệu ứng lan tỏa như thế nào đối với tăng trưởng và cấu trúc của nền kinh tế Việt Nam?
- Theo tôi, ngoài ý nghĩa an sinh xã hội đối với nhóm người yếu thế, nhà ở xã hội còn tạo ra rất nhiều tác động lan tỏa như sau đối với nền kinh tế Việt Nam.
Thứ nhất, nhà ở xã hội giúp nhóm người yếu thế thuộc diện chính sách có cơ hội tiếp cận với nhà ở. Khi “an cư” rồi, họ sẽ ổn định hơn về góc độ đời sống để tập trung phát triển sự nghiệp, qua đó cũng góp phần thúc đẩy sự phát triển của doanh nghiệp nói riêng và cả nền kinh tế nói chung.
Đồng thời áp lực về nhà ở không còn cũng giúp nhóm đối tượng này có cơ hội cải thiện chất lượng cuộc sống, qua đó khả năng chi tiêu cho các hạng mục vui chơi, giải trí, chăm sóc sức khỏe cũng sẽ có cơ hội được nâng cao, thúc đẩy các lĩnh vực liên quan phát triển.
Thứ hai, khi các dự án nhà ở xã hội được triển khai cũng góp phần kéo theo sự phát triển của một nhóm các ngành nghề liên quan khác như: Xây dựng, vật liệu xây dựng, nội thất, tiêu dùng, hay logistics,...
Số liệu từ Cục Thống kê, Bộ Tài chính cho biết, ngành xây dựng và bất động sản đóng góp trung bình khoảng 10% GDP của Việt Nam trong những năm gần đây; riêng lĩnh vực kinh doanh bất động sản chiếm khoảng 3,5% GDP. Điều này cho thấy, nhà ở xã hội nói riêng và thị trường bất động sản nói chung đang giữ vai trò ngày càng quan trọng trong tăng trưởng kinh tế và ổn định vĩ mô.
+ Trong bối cảnh giá nhà ở và bất động sản liên tục lập mặt bằng kỷ lục, vượt xa khả năng chi trả của phần lớn người dân, theo bà, nhà ở xã hội có thể trở thành “van điều tiết” của thị trường và là động lực tăng trưởng bền vững như thế nào trong thời gian tới?
- Trong suốt thời gian qua, mặc dù vấn đề khan hiếm nguồn cung đã dần được cải thiện, tuy nhiên cơ cấu nguồn cung vẫn bị mất cân đối. Các sản phẩm được chào bán trên thị trường hầu hết có giá bán ở mức cao, vượt quá khả năng chi trả của phần đông người dân.
Vấn đề này do nhiều nguyên nhân, trong đó phải kể đến là chi phí đầu vào, đặc biệt là chi phí tiếp cận đất đai tăng cao, chi phí phát sinh trong quá trình dự án bị dừng triển khai do các vướng mắc pháp lý. Điều này cũng khiến các doanh nghiệp khó tái cấu trúc giá bán để đưa về mức phù hợp hơn.
Trong khi đó, với lợi thế nhận được hỗ trợ từ cơ chế, chính sách, việc phát triển nhà ở xã hội sẽ góp phần ổn định thị trường và hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng bền vững.
Cụ thể, nhà ở xã hội sẽ góp phần giúp tăng nguồn cung nhà ở giá hợp lý. Khi nguồn cung này đạt ngưỡng nhất định sẽ trở thành yếu tố cạnh tranh khiến nguồn cung nhà ở thương mại buộc phải có sự điều chỉnh giá bán về mức phù hợp hơn nhằm đảm bảo khả năng hấp thụ.
Thứ hai, mặc dù vẫn tồn tại tình trạng “trục lợi chính sách” ở một số nơi, song về bản chất, nhà ở xã hội là phân khúc hướng trực tiếp tới nhóm đối tượng có nhu cầu ở thực, không phải sản phẩm phục vụ đầu cơ hay lướt sóng.
Khi nhu cầu ở thực được tạo điều kiện để chuyển hóa thành cầu thị trường thông qua các chính sách tín dụng, quỹ đất và cơ chế phân phối phù hợp, dòng tiền sẽ dịch chuyển từ đầu cơ sang tiêu dùng thực, qua đó giảm áp lực đầu cơ, hạn chế các đợt tăng giá mang tính tâm lý và góp phần ổn định mặt bằng giá bất động sản trong trung và dài hạn.
Đồng thời, việc mở rộng phân khúc nhà ở xã hội cũng giúp thị trường bất động sản vận hành tiệm cận hơn với nhu cầu thực của nền kinh tế, qua đó nâng cao tính bền vững, cải thiện thanh khoản thực chất và giảm thiểu rủi ro bong bóng giá trong các chu kỳ tiếp theo.
+ Vậy theo bà, để phân khúc nhà ở xã hội tiếp tục là động lực tăng trưởng kép của nền kinh tế, Việt Nam cần giải quyết những vướng mắc khó khăn gì?
- Thời gian qua, cơ chế, chính sách phát triển nhà ở xã hội đã được điều chỉnh và bổ sung theo hướng ngày càng mở và thực chất hơn.
Luật Nhà ở năm 2023 cùng các văn bản hướng dẫn thi hành, đặc biệt là Nghị định số 100/2024/NĐ-CP và các quy định sửa đổi, bổ sung sau đó, đã mở rộng ưu đãi cho chủ đầu tư về miễn, giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, đơn giản hóa thủ tục đầu tư và tạo điều kiện tiếp cận các nguồn vốn tín dụng ưu đãi.
Đồng thời, các quy định về đối tượng và điều kiện được mua, thuê mua nhà ở xã hội cũng được điều chỉnh theo hướng phù hợp hơn với mặt bằng thu nhập và thực tiễn thị trường. Tuy nhiên, yếu tố then chốt nằm ở khâu tổ chức thực hiện và giám sát.
Điều này đòi hỏi các bên liên quan, đặc biệt là chính quyền các địa phương, phải nghiêm túc, chủ động và nhất quán trong việc tuân thủ quy định, qua đó tạo môi trường và điều kiện thuận lợi nhất để các chủ đầu tư triển khai dự án đúng tiến độ và đúng mục tiêu.
+ Xin cảm ơn bà!
