Không chỉ dừng ở những bản ghi nhớ hợp tác hay các chương trình thực tập ngắn hạn, ICTU đang xây dựng một hệ sinh thái mà trong đó cơ quan quản lý, nhà trường, doanh nghiệp, giảng viên, nhà khoa học và sinh viên cùng tham gia đào tạo, nghiên cứu, phát triển sản phẩm và chuyển giao công nghệ.
Đây cũng là cách nhà trường cụ thể hóa các Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; Nghị quyết 71-NQ/TW về đổi mới giáo dục và Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam.
Trao đổi với phóng viên Báo Nhà báo và Công luận, PGS.TS Phùng Trung Nghĩa, Hiệu trưởng ICTU cho biết, mô hình này xuất phát từ một trăn trở rất thực tế.
'Trong nhiều năm qua, chúng tôi luôn tự hỏi: Làm thế nào để một trường đại học vùng có thể tạo ra những cơ hội lớn cho sinh viên ngay trên chính quê hương mình?'.
Không chờ doanh nghiệp tìm đến, đưa doanh nghiệp vào trường
Thái Nguyên những năm gần đây trở thành điểm đến của nhiều tập đoàn công nghệ và doanh nghiệp lớn. Tuy nhiên, theo lãnh đạo ICTU, câu hỏi quan trọng không chỉ là địa phương thu hút được bao nhiêu dự án đầu tư, mà là làm thế nào để chính những cơ hội đó trở thành môi trường học tập, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp cho sinh viên.
"Chúng tôi quyết định không chờ", ông Nghĩa nói.
Nếu sinh viên khó tiếp cận doanh nghiệp thì doanh nghiệp sẽ được đưa đến gần sinh viên. Nếu khoảng cách giữa giảng đường và thực tiễn còn là rào cản thì cần tạo ra một môi trường mà khoảng cách ấy gần như không còn tồn tại. Nếu những bài toán của doanh nghiệp chưa bước vào giảng đường thì chính nhà trường sẽ đưa chúng vào từng giờ học, phòng thí nghiệm và dự án nghiên cứu.
Đó cũng là tiền đề để Hệ sinh thái hợp tác Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp được hình thành.
Theo ông Nghĩa, đây không phải ý tưởng xuất hiện trong ngày một ngày hai mà là kết quả của nhiều năm chuẩn bị về đội ngũ, cơ sở vật chất, năng lực nghiên cứu và mạng lưới hợp tác với doanh nghiệp.
"Điều chúng tôi muốn giới thiệu không phải là một khẩu hiệu, mà là một cách làm", ông nói.
Từ hợp tác trên giấy sang cùng vận hành
Điểm khác biệt của mô hình là chuyển từ những biên bản ghi nhớ, các chương trình thực tập hay tuyển dụng mang tính thời điểm sang một hệ sinh thái vận hành thường xuyên.
Trong hệ sinh thái này, Nhà nước giữ vai trò định hướng và kết nối chính sách; nhà trường tổ chức không gian đào tạo, nghiên cứu; doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào quá trình đào tạo, nghiên cứu, phát triển sản phẩm, chuyển giao công nghệ và tuyển dụng.
Theo Hiệu trưởng ICTU, khi 4 chủ thể gồm: Nhà nước, nhà trường, doanh nghiệp và người học cùng tham gia, đại học không còn đơn thuần là nơi truyền đạt tri thức; doanh nghiệp không chỉ là đơn vị tuyển dụng; còn sinh viên cũng không học chỉ để chờ ngày tốt nghiệp.
"Doanh nghiệp mang đến bài toán thực tiễn; nhà trường mang đến tri thức; sinh viên mang đến sức trẻ và sự sáng tạo; Nhà nước tạo hành lang chính sách và kết nối nguồn lực. Khi những yếu tố đó gặp nhau, chúng ta không chỉ đào tạo nguồn nhân lực mà còn tạo ra môi trường để khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo phát triển từ chính nhu cầu thực tiễn", ông Nghĩa nhận định.
Theo ông, giá trị của các nghị quyết sẽ chỉ thực sự được khẳng định khi hiện diện trong từng phòng học, phòng nghiên cứu, sản phẩm công nghệ và sự trưởng thành của mỗi sinh viên.
Doanh nghiệp đặt "đại bản doanh" ngay trong trường
Một trong những hạng mục trọng tâm của hệ sinh thái là Không gian hợp tác doanh nghiệp rộng gần 2.500 m² được bố trí ngay trong khuôn viên ICTU.
Đây là nơi doanh nghiệp có thể đặt văn phòng nghiên cứu - phát triển (R&D), triển khai đào tạo nhân lực, tổ chức thực tập, tuyển dụng, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ cùng giảng viên, sinh viên.
Hiện khoảng 80% diện tích đã được các doanh nghiệp đăng ký sử dụng.
Theo chia sẻ từ hiệu trưởng nhà trường, hệ sinh thái 3 nhà hiện đã có sự góp mặt của nhiều doanh nghiệp lớn như: Samsung Việt Nam, Viettel Software, VinFast, Foxconn, MISA, Công ty Cổ phần Phim trường số Việt Nam, Minh Việt Group, CinePlus, Letuin Việt Nam, OKX Singapore cùng nhiều doanh nghiệp trong nước và quốc tế khác.
'Thay vì nghiên cứu xa rời thực tiễn, các bài toán sản xuất, kinh doanh được doanh nghiệp đưa trực tiếp vào môi trường đại học để giảng viên và sinh viên cùng giải quyết. Ngược lại, các kết quả nghiên cứu của nhà trường cũng có điều kiện chuyển hóa thành sản phẩm và giải pháp phục vụ doanh nghiệp', ông Nghĩa nói thêm.
Sinh viên "thực chiến" ngay từ năm nhất
Một trong những mục tiêu lớn nhất của mô hình là giúp sinh viên tiếp cận doanh nghiệp sớm hơn nhiều so với cách đào tạo truyền thống.
Theo ông Nghĩa, sinh viên không cần chờ đến năm cuối mới biết doanh nghiệp cần gì, cũng không phải tốt nghiệp rồi mới học lại từ đầu.
Ông kỳ vọng ngay từ năm thứ nhất, sinh viên đã có cơ hội gặp kỹ sư, chuyên gia, nhà quản lý và doanh nhân; được tham gia các dự án thực tế; học thông qua chính những bài toán của cuộc sống.
"Mục tiêu lớn nhất của mọi sự đổi mới cuối cùng vẫn là con người", ông Nghĩa nhấn mạnh.
Theo lãnh đạo ICTU, nếu Nghị quyết 57-NQ/TW đặt trọng tâm vào khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, Nghị quyết 71-NQ/TW hướng đến đổi mới giáo dục thì Nghị quyết 80 nhấn mạnh phát triển văn hóa và con người. Đây cũng là giá trị cốt lõi mà nhà trường mong muốn xây dựng cho sinh viên.
"Một trường đại học có thể không tạo ra mọi công nghệ, nhưng phải tạo ra những con người có khả năng tạo nên công nghệ. Một trường đại học có thể chưa giải quyết ngay mọi vấn đề của xã hội, nhưng phải là nơi khơi dậy khát vọng giải quyết những vấn đề đó", ông Nghĩa nói.
Không chỉ đào tạo, còn tạo ra sản phẩm công nghệ
Bên cạnh hoạt động đào tạo, hệ sinh thái tại ICTU đã hình thành nhiều sản phẩm nghiên cứu và chuyển giao công nghệ.
Trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa, trường phối hợp với Công ty Cổ phần Phim trường số Việt Nam phát triển dự án hoạt hình "Dế Mèn: Cuộc phiêu lưu tới Xóm Lầy Lội", đồng thời triển khai các dự án phim quảng bá văn hóa Tây Bắc và sản xuất nội dung số.
Nhiều sản phẩm công nghệ khác cũng được phát triển như hệ thống đào tạo thông minh iBLS, nền tảng IBN (Intelligent Business Network), chatbot AI ICTUBot, hệ thống thực tế ảo E-Car Factory, nền tảng Hub Dova Art, mô hình e-Partner kết nối "một sinh viên - một doanh nghiệp" hỗ trợ chuyển đổi số cho doanh nghiệp.
Nhà trường cũng đang tiếp tục nghiên cứu nhiều sản phẩm mới như robot tự hành, robot chó thông minh, UAV vận tải và các chatbot hỗ trợ học tập bằng trí tuệ nhân tạo.
Hơn 340 doanh nghiệp đồng hành đào tạo
Trong lĩnh vực đào tạo nguồn nhân lực, ICTU hiện có mạng lưới hơn 340 doanh nghiệp đối tác.
Samsung Innovation Campus đã đào tạo gần 400 sinh viên về AI, Big Data, IoT và công nghệ bán dẫn.
Foxconn triển khai chương trình đào tạo và tuyển chọn khoảng 200 sinh viên theo định hướng cán bộ nguồn.
Viettel Software đào tạo khoảng 200 sinh viên, trong đó 32 sinh viên đã trực tiếp tham gia các dự án phát triển phần mềm.
Bên cạnh đó còn có các chương trình hợp tác với Luxshare ICT, VinFast, CodeGym cùng nhiều doanh nghiệp khác.
Đáng chú ý, ICTU triển khai mô hình lớp chuyên ban doanh nghiệp, trong đó 23 sinh viên được tài trợ toàn bộ học phí, đồng thời được đào tạo chuyên sâu, thực tập và ưu tiên tuyển dụng sau khi tốt nghiệp.
Theo nhà trường, doanh nghiệp hiện không chỉ tham gia tuyển dụng mà đã đồng hành từ khâu xây dựng chương trình đào tạo, giảng dạy, hướng dẫn thực tập, nghiên cứu ứng dụng cho tới tuyển dụng nhân lực.
Một mô hình tham khảo cho các trường đại học vùng
Từ thực tiễn triển khai, ICTU cho rằng các trường đại học vùng và đại học địa phương hoàn toàn có thể trở thành trung tâm kết nối đào tạo, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và phát triển văn hóa tại địa phương nếu biết tận dụng nguồn lực xã hội.
Theo PGS.TS Phùng Trung Nghĩa, việc cụ thể hóa các nghị quyết lớn của Trung ương không nhất thiết phải bắt đầu từ những dự án quy mô lớn, mà có thể khởi đầu từ những việc rất cụ thể như xây dựng một không gian hợp tác doanh nghiệp, một chương trình đào tạo gắn với công nghệ mới, một phim trường số hay một không gian văn hóa đọc.
"Tôi tin rằng một trường đại học thành viên của một đại học vùng cũng hoàn toàn có thể tạo ra những giá trị có ý nghĩa cho cả quốc gia nếu biết khơi dậy khát vọng, kết nối nguồn lực và phát huy con người", ông Nghĩa chia sẻ thêm.
