Biến ngô, sắn thành “vàng đen”: Khả thi tại Việt Nam
Xăng sinh học E10 với đặc tính được phối trộn 10% ethanol từ nguyên liệu nông nghiệp như ngô, sắn, mía hay củ cải đường, không chỉ được kỳ vọng giúp bảo vệ môi trường nhờ giảm phát thải khí nhà kính so với xăng khoáng truyền thống, mà còn là giải pháp thúc đẩy phát triển kinh tế xanh, đặc biệt là ngành nông nghiệp.
Khi các nhà máy ethanol mua nguyên liệu từ nông dân, việc trồng ngô, sắn trở nên có đầu ra ổn định, giá trị nông sản được nâng cao, đồng thời hình thành chuỗi cung ứng bền vững từ ruộng đồng đến nhiên liệu.
Vì vậy, việc “biến ngô, sắn thành vàng đen”, hay biến nông sản thành xăng không chỉ là một ý tưởng xa vời mà đã trở nên hoàn toàn khả thi tại Việt Nam, mở ra cơ hội vừa phát triển nông nghiệp, vừa đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.
Ông Đỗ Văn Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam, xăng sinh học đã được Đảng và Nhà nước Việt Nam quan tâm hơn 10 năm qua với nhiều mục tiêu chiến lược.
Thứ nhất là giảm ô nhiễm môi trường, thứ hai là tạo đầu ra ổn định cho sản xuất nông nghiệp, tương tự như cách các cường quốc sản xuất ethanol trên thế giới.
“Nhiều cường quốc ethanol trên thế giới, ví dụ như Mỹ chẳng hạn, họ trồng ngô chủ yếu để làm nhiên liệu sinh học trước khi dùng cho chăn nuôi”, ông Tuấn nói.
Mục tiêu thứ ba là chủ động trong vấn đề năng lượng, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và năng lượng nhập khẩu.
Theo ông Tuấn, trước đây, các chương trình phát triển nhiên liệu sinh học chưa được triển khai toàn diện, dẫn tới việc nhiều nhà máy ethanol trong nước không có thị trường tiêu thụ, sản xuất đình trệ, thậm chí phải đóng cửa nhiều năm.
Tuy nhiên, với việc triển khai xăng E10 toàn diện như hiện nay, đặc biệt loại xăng sinh học này chính thức được bán ra thị trường từ ngày 1/6, tình hình đã khác hoàn toàn.
Vị chuyên gia này khẳng định, đây là cơ hội phục hồi lớn cho các nhà máy ethanol trong nước, giúp họ hoạt động tối đa công suất, đồng thời tạo ra sức hút cho khu vực kinh tế tư nhân đầu tư vào lĩnh vực này.
Đặc biệt, khi có nhu cầu từ thị trường, các nhà máy bắt đầu mua nguyên liệu từ nông dân, từ đó kích thích việc trồng ngô, sắn, tạo ra đầu ra ổn định và quy hoạch vùng nguyên liệu hợp lý.
“Nếu không có thị trường tiêu thụ, vùng nguyên liệu sẽ không thể phát triển. Khi nhà máy có nhu cầu, chắc chắn sớm hay muộn, người nông dân sẽ tham gia, từ đó hình thành chuỗi cung ứng bền vững từ nông trại tới nhà máy và thị trường xăng sinh học”, ông Tuấn nhấn mạnh.
Doanh nghiệp nhập cuộc
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Phạm Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH MTV Nhà Xanh Việt Nam cho biết hiện doanh nghiệp đang vận hành nhà máy sản xuất cồn tại Đồng Nai với công suất thiết kế khoảng 6.000 – 7.000 m2 mỗi tháng. Trong đó, khoảng 50% công suất đang phục vụ sản xuất cồn dùng để pha xăng.
Theo ông, hiện tại, việc sản xuất ethanol tại Việt Nam chủ yếu sử dụng hai nguồn nguyên liệu là sắn và ngô. Đối với sắn, 100% nguyên liệu được thu mua trong nước thông qua các đầu mối, đó là công ty kinh doanh nông sản. Các đầu mối này sẽ mua trực tiếp từ nông dân, sau đó chuyển về nhà máy để chế biến.
Đối với ngô, nguồn cung được kết hợp từ hai kênh: Một phần thu mua trong nước và một phần nhập khẩu từ các nước Châu Mỹ như Mỹ, Argentina hoặc Brazil.
Đối với ngô, đặc biệt là ngô nhập khẩu luôn sẵn hàng, vì vậy, doanh nghiệp hoàn toàn chủ động được nguồn nguyên liệu. Bên cạnh đó, ngô nhập khẩu được lựa chọn đảm bảo chất lượng ổn định, độ tinh bột phù hợp và tỷ lệ cát, sạn trong quy định, giúp sản xuất ethanol đạt tiêu chuẩn.
Tuy nhiên, đối với sắn được thu mua 100% trong nước thì có tính mùa vụ. Ông Tuấn chia sẻ, tại Việt Nam có 2 vụ sắn, khi đến vụ thì có thể thu mua nhiều giá rẻ, trong khi hết vụ thì khó mua, giá cao.
Vì vậy để đảm bảo nguồn nguyên liệu cho sản xuất ethanol, doanh nghiệp được linh hoạt luân chuyển giữa ngô và sắn. Khi giá ngô tăng cao, nhà máy có thể chuyển sang sử dụng sắn. Ngược lại, khi giá sắn cao, sẽ ưu tiên ngô.
Ngoài nguồn nguyên liệu hiện có, các nhà máy còn dự trữ nguyên liệu cho những tháng tiếp theo nhằm đảm bảo sản xuất liên tục và ổn định, đặc biệt trong thời điểm nguồn cung hạn chế.
“Cách vận hành linh hoạt này giúp các nhà máy ethanol tối ưu hóa chi phí, đảm bảo công suất và chất lượng sản phẩm, đồng thời tạo ra chuỗi cung ứng bền vững từ nông dân tới nhà máy, góp phần ổn định thị trường nhiên liệu sinh học tại Việt Nam”, ông Tuấn nhấn mạnh.
