Động thái này được quy định trong Thông tư số 24 vừa được Bộ GD&ĐT ban hành nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy chế Cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh trung học, ban hành kèm theo Thông tư số 06/2024.
3 nhóm nội dung trọng tâm được sửa đổi bao gồm: Cách thức lựa chọn dự án dự thi cấp quốc gia; các quy định liên quan đến tổ chức cuộc thi; và quy trình tổ chức thi ở cấp cơ sở.
Theo Bộ GD&ĐT, các đơn vị cần nâng cao yêu cầu về tính trung thực trong nghiên cứu khoa học, trong đó quy định rõ việc công bố công khai các dự án được lựa chọn, đồng thời làm rõ trách nhiệm của người hướng dẫn đối với từng sản phẩm nghiên cứu.
Việc công khai này nhằm đảm bảo mọi dự án tham dự cấp quốc gia đều được đặt dưới sự giám sát của xã hội, góp phần hạn chế gian lận và nâng cao tính minh bạch.
Thông tư mới cũng quy định cụ thể phương thức xác định số lượng dự án được tham dự vòng quốc gia. Theo đó, các Sở GD&ĐT có phong trào nghiên cứu khoa học phát triển sẽ được phân bổ số lượng dự án tương xứng, tránh tình trạng “cào bằng” như trước đây. Những đơn vị có phong trào chưa sâu rộng nếu muốn tăng số lượng dự án tham gia phải chủ động đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu khoa học trong nhà trường.
Các đơn vị quy mô nhỏ được cử tối đa 3 dự án, trong khi đơn vị có quy mô lớn có thể đăng ký tới 12 dự án. Đối với các trường phổ thông trực thuộc Bộ, bộ, ngành; các đại học, học viện, mỗi đơn vị được đăng ký tối đa 3 dự án, tăng thêm một suất so với quy định trước đó.
Việc siết chặt quy trình tuyển chọn và yêu cầu công khai dự án được Bộ GD&ĐT khẳng định là cần thiết, nhất là sau sự cố tại Cuộc thi Khoa học – Kỹ thuật quốc gia năm trước.
Khi đó, một trong 12 dự án đoạt giải Nhất của nhóm học sinh Trường THPT Nguyễn Siêu (Hưng Yên) bị phát hiện có nhiều điểm tương đồng với sản phẩm nghiên cứu của nước ngoài. Bộ GD&ĐT đã tiến hành xác minh, hủy kết quả và đề nghị Sở GD&ĐT Hưng Yên xử lý nghiêm các tập thể, cá nhân có liên quan.
Theo Bộ GD&ĐT, những điều chỉnh lần này nhằm từng bước đưa hoạt động nghiên cứu khoa học, kỹ thuật trở thành sinh hoạt thường xuyên trong trường phổ thông, góp phần thúc đẩy dạy – học theo định hướng STEM và chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao cho giai đoạn phát triển mới của đất nước.
