Bộ Tư pháp vừa công bố hồ sơ thẩm định Dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Quyết định số 29/2023/QĐ-TTg ngày 19/12/2023 quy định hồ sơ, trình tự, thủ tục xác định dự án đầu tư sử dụng công nghệ lạc hậu, tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường, thâm dụng tài nguyên. Cơ quan chủ trì soạn thảo là Bộ Khoa học và Công nghệ.
Vướng mắc giám định công nghệ
Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, tổng hợp báo cáo của 20 địa phương cho thấy từ khi Quyết định số 29/2023-QD-TTg có hiệu lực thi hành đến nay, có 35 dự án đầu tư được tổ chức xem xét, đánh giá và xác định công nghệ theo quy định.
Các dự án phân bổ tại nhiều địa phương như Bắc Ninh, Đồng Nai, Lào Cai, Lai Châu, Lâm Đồng, Quảng Ngãi, Vĩnh Long và một số địa phương khác; thuộc nhiều lĩnh vực sản xuất, kinh doanh khác nhau, từ công nghiệp chế biến, chế tạo, điện tử, cơ khí chính xác đến khai thác khoáng sản, vật liệu xây dựng, hóa chất, dệt may và chế biến gỗ.
Phần lớn các dự án đáp ứng yêu cầu theo quy định của pháp luật về đầu tư, về chuyển giao công nghệ và các tiêu chí quy định.
Tuy nhiên, các địa phương cũng phản ánh một số khó khăn, vướng mắc trong công tác xác định công nghệ. Trong đó, hiện chưa có hướng dẫn kỹ thuật cụ thể để đánh giá máy móc, thiết bị đã qua sử dụng trên 10 năm theo từng ngành, lĩnh vực.
Số lượng tổ chức giám định công nghệ được chỉ định còn hạn chế và phân bổ chưa đồng đều giữa các vùng miền, làm tăng chi phí và thời gian thực hiện đối với doanh nghiệp.
Việc phối hợp lấy ý kiến giữa các cơ quan quản lý chuyên ngành, cơ quan môi trường và các đơn vị liên quan trong một số trường hợp còn kéo dài, ảnh hưởng đến tiến độ xử lý hồ sơ…
Từ năm 2026 – 2030, dự kiến có số lượng đáng kể các dự án đầu tư hết thời hạn hoạt động và có khả năng phát sinh nhu cầu gia hạn theo quy định của pháp luật về đầu tư. Số liệu tổng hợp từ các Sở Khoa học, Công nghệ các tỉnh, thành phố cho thấy có 211 dự án thuộc diện này.
Các dự án này tập trung chủ yếu trong lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo, điện tử, dệt may, sản xuất vật liệu xây dựng, khai thác và chế biến khoáng sản, logistics và công nghiệp hỗ trợ.
Đây là các lĩnh vực sử dụng nhiều máy móc, thiết bị và dây chuyền công nghệ, thuộc nhóm có khả năng phải thực hiện thủ tục xác định công nghệ theo quy định tại Quyết định số 29/2023/QĐ-TTg.
Nhìn chung, nhu cầu thực hiện thủ tục xác định công nghệ sẽ ngày càng tăng, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, hướng dẫn kỹ thuật và tăng cường nguồn lực tổ chức thực hiện nhằm bảo đảm việc triển khai Quyết định số 29/2023/QĐ-TTg được thống nhất, hiệu quả trên phạm vi cả nước.
Đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời hạn
Từ việc tổng kết thực tiễn, Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất sửa đổi, bổ sung Quyết định số 29/2023/QĐ-TTg nhằm cập nhật căn cứ pháp lý mới; hoàn thiện quy định về thẩm quyền, hồ sơ, trình tự, thủ tục xác định công nghệ. Đồng thời hoàn thiện quy định về tổ chức giám định, giám định viên và các biểu mẫu phục vụ hoạt động xác định công nghệ, giám định công nghệ.
Đặc biệt là bổ sung quy định về xây dựng, quản lý, chia sẻ, kết nối cơ sở dữ liệu quản lý hoạt động xác định công nghệ và giám định máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ, phân quyền khai thác cho Sở Khoa học và Công nghệ cấp tỉnh phục vụ công tác quản lý, kiểm tra, giám sát trên địa bàn.
Để cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cơ quan soạn thảo đề xuất rút ngắn thời hạn đánh giá năng lực thực tế của tổ chức giám định từ 30 ngày xuống 15 ngày làm việc. Rút ngắn thời hạn ban hành quyết định chỉ định sau khi tổ chức khắc phục xong từ 10 ngày xuống 7 ngày làm việc. Rút ngắn thời hạn nộp hồ sơ đăng ký chỉ định lại từ 90 ngày xuống 60 ngày trước khi quyết định chỉ định cũ hết hiệu lực.
Cùng với đó, mở rộng phương thức nộp hồ sơ qua Cổng dịch vụ công quốc gia/Cổng dịch vụ công trực tuyến; nhất là không yêu cầu nộp lại hồ sơ giấy đối với thành phần đã được xác thực, ký số hoặc khai thác được từ hệ thống thông tin của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, việc sửa đổi, bổ sung Quyết định số 29/2023/QĐ-TTg nhằm kịp thời thể chế hóa chủ trương của Đảng về nâng cao chất lượng thu hút đầu tư, lựa chọn, tiếp nhận và làm chủ công nghệ tiên tiến, sàng lọc công nghệ lạc hậu; sử dụng hiệu quả tài nguyên, bảo vệ môi trường và thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Quá trình lấy ý kiến đóng góp dự thảo, Bộ Công thương đề nghị ban soạn thảo rà soát, bổ sung thông tin về khó khăn, vướng mắc trong việc đánh giá, giám định máy móc, thiết bị đã qua sử dụng trên 10 năm làm tiêu chí xác định công nghệ lạc hậu, tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường, thâm dụng tài nguyên.
Về vấn đề này, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết tiêu chí tuổi trên 10 năm chủ yếu phản ánh thời gian kể từ năm sản xuất, chưa phản ánh đầy đủ tình trạng kỹ thuật và hiệu quả vận hành thực tế. Cùng một tuổi thiết bị nhưng công suất/hiệu suất còn lại, mức tiêu hao nguyên liệu, vật liệu, năng lượng và mức đáp ứng yêu cầu an toàn, môi trường có thể khác nhau.
Việc xác minh năm sản xuất đối với một số thiết bị cũ, đã thay thế linh kiện, cải tạo/nâng cấp hoặc thiếu hồ sơ nguồn gốc có thể phát sinh khó khăn trong giám định.
Việc bỏ tiêu chí tuổi thiết bị không phải nới lỏng quản lý mà nhằm thống nhất với khoản 15 Điều 28 Nghị định số 96/2026/NĐ-CP và chuyển sang đánh giá thực chất theo công suất/hiệu suất, mức tiêu hao nguyên liệu, vật liệu, năng lượng, yêu cầu về an toàn, tiết kiệm năng lượng, bảo vệ môi trường và công nghệ cấm chuyển giao.
“Cách tiếp cận này phản ánh sát hơn trạng thái công nghệ thực tế và nâng cao tính khả thi của hoạt động giám định”, Bộ Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh trong báo cáo giải trình.
