Năm 2022, kinh tế Việt Nam đối mặt với rất nhiều thách thức tăng trưởng, như thế giới có nhiều biến động, các chính sách giảm thuế hỗ trợ doanh nghiệp hồi phục sau đại dịch COVID-19,... thế nhưng, ngân sách Nhà nước (NSNN) vẫn đạt được kết quả tích cực.
Báo cáo của Tổng cục Thống kê cho thấy, tổng thu NSNN vượt 26,4% dự toán năm và đạt gần 1,8 triệu tỷ đồng. Kết thúc năm 2022, NSNN vẫn còn thặng dư 222.000 tỷ đồng.
Ông Hồ Đức Phớc, Bộ trưởng Bộ Tài chính.
Nhân dịp kết thúc năm Nhâm Dần 2022, và đón chào năm Quý Mão 2023, phóng viên Báo Nhà báo và Công luận đã có cuộc phỏng vấn với ông Hồ Đức Phớc, Bộ trưởng Bộ Tài chính xung quanh câu câu chuyện: Vì sao kinh tế Việt Nam đối mặt với nhiều khó khăn thách thức, song thu NSNN vẫn tăng.
Thưa Bộ trưởng, năm 2022 là một năm đầy khó khăn khi kinh tế thế giới và trong nước, song nhiệm vụ tài chính - NSNN năm 2022 đã đạt kết quả tích cực. Xin Bộ trưởng đánh giá và lý giải về sự tăng trưởng này?
- Có thể thấy rằng, trong năm Nhâm Dần 2022, trong bối cảnh còn nhiều khó khăn do ảnh hưởng nghiêm trọng của đại dịch trong 2 năm 2020 - 2021, các vấn đề phát sinh trong điều hành tác động không thuận lợi đến việc phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Đặc biệt là cuộc xung đột vũ trang giữa Nga và Ukraine bùng phát từ cuối tháng hai, kết hợp với chính sách kiểm soát dịch bệnh nghiêm ngặt của Trung Quốc, làm đứt gãy các chuỗi cung ứng, đẩy giá dầu và các nguyên liệu đầu vào tăng cao.
Bên cạnh đó, tình hình lạm phát tăng cao, nhiều quốc gia đã điều chỉnh tăng lãi suất, từ đó tác động đến thị trường tài chính, tiền tệ quốc tế, tạo áp lực lên tỷ giá và hoạt động xuất nhập khẩu của nước ta, làm tăng chi phí đầu vào của doanh nghiệp.
Ở trong nước, áp lực gia tăng lạm phát, một số vụ việc tiêu cực trên thị trường chứng khoán và phát hành trái phiếu doanh nghiệp, hoạt động của hệ thống ngân hàng, tiềm ẩn rủi ro thanh khoản, bất ổn cho nền kinh tế.
Trong bối cảnh đó, toàn ngành tài chính đã chủ động nỗ lực, quyết liệt thực hiện có hiệu quả các nhiệm vụ được giao. Nhờ đó, đã hoàn thành thắng lợi các mục tiêu đặt ra.
Trong năm, Bộ Tài chính đã điều hành quyết liệt thu, chi NSNN, phấn đấu tăng thu NSNN, quản lý chi NSNN chặt chẽ, triệt để tiết kiệm, hiệu quả. Chúng tôi cũng chủ động tham mưu gói phục hồi kinh tế với quy mô 347.000 tỷ đồng. Trong đó, tập trung đầu tư cơ sở hạ tầng, an sinh xã hội, chuyển đổi số; yêu cầu các bộ, ngành, địa phương cắt giảm 10% chi thường xuyên so định mức phân bổ ngân sách.
Chúng tôi cũng yêu cầu quản lý chi tiêu chặt chẽ, tiết kiệm, hiệu quả, trong phạm vi dự toán Quốc hội quyết định; tiếp tục cắt giảm những khoản chi chưa thực sự cần thiết, tập trung nguồn lực cho Chương trình phục hồi và giảm bội chi ngân sách.
Quả thật, trên lý thuyết, các chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế, phí, lệ phí và tiền thuê đất sẽ ảnh hưởng tới việc dòng thu NSNN, thế nhưng, Bộ Tài chính đã chỉ đạo triển khai thực hiện tốt các luật thu, chủ động phối hợp với các bộ, ngành, địa phương làm tốt công tác quản lý thu, nhất là đối với các lĩnh vực thương mại điện tử, bất động sản; quyết liệt xử lý nợ đọng thuế; tăng cường chống thất thu, buôn lậu, gian lận thương mại, trốn thuế.
Đẩy mạnh thu ngân sách từ hoạt động chuyển nhượng bất động sản, ước cả năm 2022 đạt trên 41 nghìn tỷ đồng, tăng khoảng 97% so với năm 2021.
Nhờ đó, kết quả thu NSNN năm 2022 ước đạt 1,8 triệu tỷ đồng, vượt 27,8% so với dự toán, tăng 14,12% so với năm 2021. Qua đó đảm bảo nguồn lực hỗ trợ Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội; bù đắp số giảm thu NSNN do thực hiện các chính sách miễn, giảm thuế, phí, lệ phí; đảm bảo đầy đủ nguồn lực chi đầu tư phát triển và thực hiện các nhiệm vụ kinh tế - xã hội, an ninh quốc phòng, các chính sách an sinh xã hội mà không phải tăng bội chi NSNN.
Tựu chung lại, năm Nhâm Dần 2022, trong bối cảnh tình hình kinh tế - xã hội có nhiều khó khăn, ngành Tài chính đã hoàn thành xuất sắc, toàn diện các nhiệm vụ tài chính - NSNN; điều hành chính sách tài khóa chủ động, linh hoạt. Tiếp tục thực hiện miễn, giảm, gia hạn thuế phí, tiền thuê đất, kịp thời hỗ trợ doanh nghiệp và người dân phục hồi sản xuất kinh doanh sau dịch bệnh.
Kết quả thu NSNN vượt mức dự toán được giao, chi NSNN quản lý chặt chẽ, tiết kiệm, đảm bảo nguồn lực hỗ trợ phục hồi kinh tế, kiểm soát chặt chẽ bội chi NSNN.
Bộ trưởng Hồ Đức Phớc: “Ngành Tài chính đã hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ thu - chi ngân sách”
Để đạt được kết quả trên, Bộ Tài chính đã triển khai đồng bộ, có hiệu quả các giải pháp nào, thưa Bộ trưởng?
- Để đạt được kết quả này có một phần là sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị trong việc triển khai đồng bộ, quyết liệt, có hiệu quả các giải pháp kiểm soát dịch bệnh, các chính sách tài khóa, tiền tệ hỗ trợ Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội, kiểm soát lạm phát tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và người dân.
Nền kinh tế phục hồi tích cực, GDP 9 tháng tăng 8,83%, mức cao nhất trong 11 năm trở lại đây; ước cả năm tăng 8%. Các hoạt động sản xuất - kinh doanh dần lấy lại đà tăng trưởng và trở lại trạng thái bình thường mới.
Chỉ số sản xuất toàn ngành công nghiệp tăng 8,6% so với cùng kỳ năm trước, hoạt động du lịch, vận tải hành khách và hàng hóa phục hồi mạnh mẽ. Trong đó, một số ngành có đóng góp lớn cho NSNN duy trì mức tăng trưởng khá như: ngành công nghiệp chế biến, chế tạo; ngành sản xuất và phân phối điện ngành khai khoáng,...
Trong những tháng đầu năm, một số khoản thu có mức tăng khá so với cùng kỳ năm 2021, như: Đến hết tháng 4/2022, thuế thu nhập cá nhân tăng 19,8% so với cùng kỳ năm 2021, chủ yếu nhờ quyết toán thuế năm 2021 từ các hoạt động chuyển nhượng bất động sản, chứng khoán,... nộp trong quý I/2022; thu tiền sử dụng đất tăng 21,2% nhờ thị trường bất động sản tăng trưởng mạnh, cơ quan thuế cũng đã tăng cường đôn đốc thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và thu nợ đối với các dự án đã thực hiện giao đất và cho thuê đất trong năm 2021.
Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh thực hiện cơ chế một cửa quốc gia, cơ chế một cửa góp phần làm cho việc thông quan hàng hóa xuất nhập khẩu theo hướng ngày càng hiện đại hóa, đơn giản, nhanh hơn, giúp tiết kiệm chi phí cho người dân, doanh nghiệp.
Năm 2022, tổng kim ngạch xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 730,28 tỷ USD; thu từ xuất nhập khẩu đạt 437.351 tỷ đồng. Qua đó, góp phần tăng thu NSNN.
Đồng thời cơ quan Thuế, Hải quan đã tăng cường các biện pháp quản lý thu, đẩy mạnh thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp trốn thuế, gian lận thương mại, chống thất thu.
Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra chuyên ngành để đảm bảo môi trường kinh doanh bình đẳng, minh bạch. Năm 2022, Thanh tra Bộ Tài chính và các đơn vị đã thực hiện trên 87.500 cuộc thanh tra, kiểm tra thuế, chống buôn lậu và gian lận thương mại.
Đã bắt giữ, xử lý trên 16.000 vụ vi phạm trong lĩnh vực hải quan; kiến nghị xử lý tài chính gần 73.000 tỷ đồng. Trong đó thu nộp NSNN 21.800. Tập trung thu hồi, xử lý nợ đọng thuế và đã thu được trên 39.000 tỷ đồng nợ thuế. Qua đó, cũng đã góp phần tăng thu cho ngân sách.
Đáng chú ý, năm 2022, đã vận hành Cổng thông tin điện tử xuyên biên giới, đến nay đã có 42 nhà cung cấp nước ngoài kê khai nộp thuế, với tổng số thuế đã nộp là 3.440 tỷ đồng. Đẩy mạnh thu ngân sách từ hoạt động chuyển nhượng bất động sản, ước cả năm 2022 đạt hơn 41.000 tỷ đồng, tăng khoảng 97% so năm 2021.
Bước sang năm Quý Mão 2023, dự báo vẫn còn nhiều thách thức đặt ra đối với nền kinh tế Việt Nam. Trong bối cảnh đó, xin Bộ trưởng cho biết những mục tiêu lớn của công tác tài chính - NSNN năm 2023 và những giải pháp trọng tâm, đột phá để ngành Tài chính hoàn thành nhiệm vụ?
- Bước sang năm 2023, tình hình kinh tế, chính trị trên thế giới sẽ tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường. Cùng với đó, một số thách thức nội tại cũng sẽ áp lực cho quá trình phục hồi và tăng trưởng kinh tế.
Do đó, chúng tôi đã đặt ra chủ trương và định hướng lớn ngành đặt ra trong năm 2023, cũng như cả giai đoạn 2021 - 2030.
Đơn cử, Bộ Tài chính sẽ hoàn thiện chính sách huy động các nguồn lực tài chính quốc gia, nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý thu NSNN.
Đồng thời, nâng cao hiệu quả phân bổ, quản lý và sử dụng các nguồn lực tài chính gắn với việc thúc đẩy quá trình tái cơ cấu kinh tế và phát triển bền vững.
Bộ Tài chính tiếp tục quản lý chặt chẽ, hiệu quả bội chi NSNN, nợ công; cải thiện dư địa tài khóa, góp phần nâng cao khả năng chống chịu của nền tài chính quốc gia.
Bộ cũng tăng cường năng lực, hiệu quả quản lý, giám sát tài chính; đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí.
Với những giải pháp này, tôi hy vọng trong năm tới, việc thu - chi NSNN vẫn sẽ đạt hiệu quả tích cực, tiếp tục tăng trưởng so với năm cũ.
Xin chân thành cảm ơn Bộ trưởng!
