Thông tin này được người đứng đầu ngành giáo dục nêu trong văn bản trả lời kiến nghị cử tri tỉnh Hưng Yên sau Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV.
Cử tri Hưng Yên phản ánh, tình trạng thiếu giáo viên cục bộ vẫn còn diễn ra ở nhiều nơi, đặc biệt với các môn Tiếng Anh, Tin học, Âm nhạc, Mỹ thuật.
Nếu không sớm khắc phục, thực trạng này sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng và tiến độ triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới.
Theo Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn, thời gian qua, Bộ GD&ĐT đã phối hợp với Bộ Nội vụ tham mưu Chính phủ bổ sung 65.980 biên chế giáo viên cho giai đoạn 2022–2026.
Tính đến nay, hơn 40.000 giáo viên đã được tuyển dụng. Tuy nhiên, số lượng học sinh tăng nhanh trong hai năm học gần đây khiến nhu cầu giáo viên cũng tăng theo.
Cụ thể, năm học 2023–2024 cần thêm 13.676 giáo viên, và năm học 2024–2025 cần bổ sung tới 22.000 người, dẫn đến việc nhiều địa phương vẫn chưa thể cân đối đủ nhân lực giảng dạy.
Nguyên nhân thiếu giáo viên, theo Bộ trưởng, không chỉ nằm ở khâu tuyển dụng mà bắt nguồn từ sự sụt giảm sức hút của nghề giáo.
Mức thu nhập còn thấp, điều kiện làm việc áp lực, trong khi các ngành nghề khác có thu nhập cao và môi trường năng động hơn khiến nhiều sinh viên tốt nghiệp sư phạm lựa chọn rẽ hướng.
Đặc biệt, các môn Tin học, Ngoại ngữ, Âm nhạc, Mỹ thuật – vốn đòi hỏi năng lực đặc thù – lại có nguồn tuyển rất hạn chế. Các trường sư phạm cũng khó tuyển sinh ở những ngành này, do số học sinh có năng khiếu hoặc mong muốn theo nghề giáo ngày càng ít.
Một nguyên nhân khác được Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn nêu là quy trình phân bổ biên chế và tuyển dụng giáo viên ở địa phương còn chậm, mất nhiều thời gian do phải qua nhiều cấp xét duyệt. Đáng chú ý, một số địa phương không sử dụng hết chỉ tiêu biên chế được giao, mà “găm” lại cho mục đích tinh giản biên chế, dẫn đến thiếu giáo viên trên lớp, thừa chỉ tiêu trên giấy.
Trước thực tế này, Bộ GD&ĐT đang thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp. Cụ thể, Bộ đã chỉ đạo các cơ sở đào tạo giáo viên mở thêm mã ngành, đào tạo theo nhu cầu địa phương, đặc biệt với các môn học đặc thù. Đồng thời, đôn đốc, kiểm tra các địa phương tuyển đủ giáo viên theo biên chế được giao, triển khai theo Chỉ thị 32/2023 của Thủ tướng Chính phủ về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục phổ thông.
Bộ GD&ĐT cũng tham mưu Thủ tướng ban hành công điện để các địa phương được tiếp tục tuyển dụng giáo viên ngay cả trong giai đoạn sắp xếp bộ máy hành chính.
Bên cạnh đó, các tỉnh, thành phố được yêu cầu rà soát lại mạng lưới trường – lớp, thí điểm cơ chế tự chủ với các cơ sở công lập và đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục.
Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn nhấn mạnh, các địa phương không được tinh giản biên chế bằng cách cắt giảm cơ học số giáo viên được giao. Người đứng đầu ngành giáo dục đề nghị tỉnh Hưng Yên, nơi vẫn còn gần 4.000 biên chế giáo viên chưa sử dụng cần tuyển dụng đúng cơ cấu môn học, điều tiết giáo viên từ nơi thừa sang nơi thiếu, đồng thời bố trí kinh phí cho hợp đồng giảng dạy khi chưa đủ biên chế.
“Giải quyết bài toán thiếu giáo viên không thể chỉ là con số biên chế, mà là vấn đề chiến lược đầu vào đào tạo, chế độ đãi ngộ và cơ chế vận hành phải đi cùng nhau”, Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn nhấn mạnh.
Giới chuyên gia cho rằng, việc nhiều địa phương vẫn để trống biên chế trong khi học sinh tăng nhanh là nghịch lý cần sớm tháo gỡ. Nếu không xử lý kịp thời, tình trạng thiếu giáo viên, đặc biệt ở các môn đặc thù sẽ trực tiếp ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học, cũng như mục tiêu đổi mới chương trình giáo dục phổ thông toàn diện.
