Tại Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ XIII, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh yêu cầu giáo dục lý tưởng cách mạng, bồi đắp lòng yêu nước, bản lĩnh chính trị, đạo đức, lối sống và khát vọng cống hiến cho thế hệ trẻ. Trong bối cảnh giới trẻ ngày nay tiếp cận một khối lượng thông tin khổng lồ trên không gian mạng, việc cụ thể hóa chỉ đạo này đặt ra không ít thách thức.
Những năm gần đây, không gian mạng đã trở thành "mặt trận" không thể tách rời trong đời sống của thanh niên, sinh viên. Bên cạnh những giá trị tích cực mà nó mang lại, đây cũng là nơi tiềm ẩn nhiều nguy cơ về thông tin xấu độc, tin giả, các luận điệu xuyên tạc, chống phá nền tảng tư tưởng của Đảng. Trong bối cảnh ấy, làm thế nào để giáo dục lý tưởng cách mạng, khơi dậy lòng yêu nước cho thanh niên là câu hỏi được đặt ra không chỉ với riêng Hà Nội mà với công tác Đoàn cả nước.
Chuyển từ "quản lý, hạn chế" sang "chủ động định hướng và kiến tạo"
Trao đổi với phóng viên, Bí thư Thành đoàn Hà Nội Nguyễn Tiến Hưng cho biết, để cụ thể hóa chỉ đạo sâu sắc của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong bối cảnh bùng nổ thông tin hiện nay, Thành đoàn Hà Nội xác định không gian mạng vừa là thách thức, vừa là mặt trận tuyên truyền quan trọng.
"Chúng tôi đã chuyển đổi phương thức giáo dục từ 'quản lý, hạn chế' sang 'chủ động định hướng và kiến tạo'" , ông Nguyễn Tiến Hưng nhấn mạnh. Theo đó, Thành đoàn Hà Nội đã triển khai đồng bộ ba nhóm giải pháp trọng tâm.
Thứ nhất, chủ động dẫn dắt bằng thông tin chính thống. Thành đoàn xây dựng hệ thống trang cộng đồng (fanpage) từ cấp Thành phố đến từng cơ sở đoàn trực thuộc với mục tiêu "lấy cái đẹp dẹp cái xấu", thường xuyên chia sẻ các câu chuyện truyền cảm hứng, gương người tốt việc tốt thông qua cuộc vận động "Mỗi ngày một tin tốt, mỗi tuần một câu chuyện đẹp". Đây được xem là cách làm bền bỉ, lấy sự tích cực để từng bước đẩy lùi thông tin tiêu cực, thay vì chỉ đơn thuần ngăn chặn, kiểm soát.
Thứ hai, phát huy vai trò của Câu lạc bộ lý luận trẻ. Ông Nguyễn Tiến Hưng cho biết, Đoàn thanh niên Thành phố tiếp tục đẩy mạnh thiết lập "phòng tuyến" vững chắc từ cơ sở thông qua tổ chỉ đạo công tác 35, Câu lạc bộ lý luận trẻ và các tổ nắm bắt dư luận của 191 cơ sở đoàn trực thuộc. "Đây là lực lượng nòng cốt, kịp thời nhận diện, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, giúp đoàn viên tự xây dựng 'màng lọc thông tin' và giữ vững bản lĩnh chính trị trước các luồng dư luận phức tạp", Bí thư Thành đoàn Hà Nội khẳng định.
Thứ ba, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) trong công tác tuyên truyền. Để khắc phục tính khô khan vốn có trong giáo dục lý luận chính trị, Thành đoàn Hà Nội đã chủ động đổi mới phương thức truyền tải theo hướng hiện đại, sáng tạo, gần gũi hơn với giới trẻ. Hệ thống ấn phẩm tuyên truyền trực quan, ngắn gọn, các infographic, video ứng dụng AI... đã giúp "mềm hóa" các chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước, để thanh thiếu nhi tiếp cận nhanh chóng và hào hứng hơn ngay trên không gian mạng.
Nhận diện thách thức để chủ động ứng phó
Không né tránh những khó khăn đặt ra, ông Nguyễn Tiến Hưng thẳng thắn chỉ ra hai thách thức lớn nhất hiện nay trong việc xây dựng bản lĩnh chính trị, đạo đức, lối sống cho thanh niên trước tác động của mạng xã hội và xu hướng toàn cầu hóa.
Thách thức thứ nhất là sự xâm lăng của lối sống thực dụng. "Xu hướng toàn cầu hóa mang lại nhiều cơ hội nhưng cũng dễ khiến một bộ phận người trẻ sùng ngoại vô điều kiện, phai nhạt bản sắc văn hóa dân tộc và chạy theo lối sống thực dụng, ích kỷ, cá nhân hóa", ông Hưng phân tích.
Thách thức thứ hai đến từ chính đặc thù của không gian mạng - nơi thanh niên phải đối mặt với rất nhiều "bẫy thông tin". Theo Bí thư Thành đoàn Hà Nội, vô vàn tin giả, thông tin xấu độc được nhào nặn tinh vi bằng thuật toán rất dễ dẫn dắt tâm lý đám đông. "Nếu không có bản lĩnh chính trị vững vàng, người trẻ rất dễ bị dao động, hoài nghi các giá trị nền tảng và con đường phát triển của đất nước", Bí thư Thành đoàn Hà Nội cho biết.
Chính từ việc nhận diện rõ những thách thức này, Thành đoàn Hà Nội xác định công tác giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên không thể chỉ dừng lại ở khẩu hiệu, mà phải được cụ thể hóa bằng những mô hình, cách làm sát thực tiễn, có sức lan tỏa và chiều sâu.
Giữ vững gốc rễ văn hóa, bản lĩnh chính trị trong hành trình hội nhập
Ông Nguyễn Tiến Hưng bày tỏ kỳ vọng thế hệ trẻ Thủ đô sẽ là lực lượng tiên phong trong công cuộc đổi mới sáng tạo, nhưng sự đổi mới ấy phải được nuôi dưỡng trên nền tảng bản lĩnh chính trị vững vàng. "Dù công nghệ có phát triển đến đâu, thế giới có phẳng đến mức nào, thì mỗi bạn trẻ vẫn phải giữ trong mình bản lĩnh chính trị vững vàng và lòng tự hào sâu sắc về truyền thống ngàn năm văn hiến của Thăng Long - Hà Nội", ông Hưng nhấn mạnh.
Ông cũng khẳng định niềm tin vào thế hệ trẻ: "Tôi tin tưởng rằng, từ những phong trào, hoạt động thiết thực của các cấp bộ Đoàn Thủ đô, bằng sự tự tôn, lòng tử tế và khát vọng lớn lao, mỗi bạn trẻ bắt đầu từ những hành động nhỏ, sẽ cùng nhau vẽ nên một bức chân dung tập thể vô cùng rực rỡ, đàng hoàng của thanh niên Thủ đô, xứng đáng là lực lượng tiên phong dẫn dắt thế hệ trẻ cả nước tự tin bước vào kỷ nguyên mới."
Có thể thấy, hành trình xây dựng bản lĩnh chính trị cho thanh niên hôm nay không thể tách rời khỏi hai yếu tố song hành: một mặt, chủ động thích ứng với không gian mạng, biến thách thức thông tin thành cơ hội tuyên truyền; mặt khác, giữ vững gốc rễ văn hóa, bản sắc dân tộc, lấy đó làm điểm tựa để người trẻ không bị cuốn trôi giữa dòng chảy hội nhập.
Dĩ nhiên, hiệu quả thực chất của những cách làm này còn cần được kiểm chứng qua thời gian, qua mức độ lan tỏa thực sự trong đoàn viên, thanh niên, chứ không chỉ dừng ở quy mô triển khai. Nhưng như tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ XIII, việc giáo dục lý tưởng cách mạng, bồi đắp lòng yêu nước, bản lĩnh chính trị cho thanh niên cần được thực hiện một cách sáng tạo, phù hợp với đặc điểm tâm lý, thói quen tiếp nhận thông tin của thế hệ trẻ trong thời đại số - đây là bài toán chung mà mọi địa phương, mọi cấp bộ Đoàn đều cần tiếp tục tìm lời giải phù hợp với điều kiện thực tế của mình.
