Chiến dịch bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro, người vừa bị phế truất, được xem là một bước đi mang tính chiến lược về kinh tế. Tổng thống Mỹ Donald Trump cuối tuần qua khẳng định mục tiêu là tái thiết ngành dầu mỏ Venezuela và “đưa về nguồn dầu mà Mỹ cho là bị đánh cắp”.
Ông Donald Trump cho biết đã tham vấn các tập đoàn dầu khí “trước và sau” khi bắt giữ nhà lãnh đạo Venezuela.
“Chúng ta sẽ để những tập đoàn dầu khí lớn của Mỹ, những công ty lớn nhất thế giới, vào Venezuela, đầu tư hàng tỷ USD để khôi phục hạ tầng dầu khí vốn bị hư hại nghiêm trọng, và bắt đầu tạo ra lợi nhuận cho đất nước”, ông Trump nói.
Tổng thống Mỹ nhiều lần khẳng định các công ty dầu khí sẵn sàng đầu tư vào hạ tầng dầu mỏ Venezuela nếu Washington dỡ bỏ lệnh trừng phạt. Trên chuyên cơ Air Force One, ông nói rằng các doanh nghiệp “muốn vào Venezuela”.
Người phát ngôn Nhà Trắng Taylor Rogers nhấn mạnh: “Tất cả các công ty dầu khí của chúng tôi đều sẵn sàng thực hiện những khoản đầu tư lớn để tái thiết hạ tầng dầu mỏ Venezuela, vốn bị phá hủy dưới thời chính quyền Maduro”.
Tuy nhiên, theo Reuters, các lãnh đạo ngành dầu khí cho biết Chevron, ConocoPhillips và ExxonMobil chưa từng trao đổi với chính quyền về vấn đề này, trái với tuyên bố của ông Donald Trump rằng ông đã gặp “tất cả” các tập đoàn dầu khí Mỹ. Dự kiến Tổng thống Trump sẽ gặp các lãnh đạo doanh nghiệp dầu khí trong tuần này.
Câu hỏi đặt ra là liệu đây có thực sự là cơ hội mà các công ty mong muốn?
Thị trường đã phản ứng tích cực trong phiên đầu tuần, chỉ số năng lượng S&P 500 tăng lên mức cao nhất kể từ tháng 3/2025; cổ phiếu ExxonMobil tăng 2,2%, Chevron tăng 5,1%. Giá dầu cũng giảm, với dầu Brent hạ 61 cent, tương đương 1%, xuống còn 60,09 USD/thùng hôm thứ Tư sau khi ông Trump tuyên bố Venezuela sẽ “chuyển giao” từ 30 đến 50 triệu thùng dầu cho Mỹ. Dù con số này nghe có vẻ lớn, nhưng năm 2023 Mỹ tiêu thụ trung bình khoảng 20,25 triệu thùng mỗi ngày.
Các chuyên gia cảnh báo tình hình phức tạp hơn nhiều so với những gì Tổng thống Trump mô tả. Giá cổ phiếu dầu khí đã giảm trở lại hôm thứ Ba, xóa bớt đà tăng trước đó, trong khi các tập đoàn vẫn tỏ ra thận trọng.
Amrita Sen, Giám đốc điều hành Energy Aspects, một tổ chức nghiên cứu thị trường năng lượng toàn cầu, cho biết nhiều vấn đề cần được giải quyết trước khi Venezuela có thể khôi phục sản xuất dầu.
“Chúng ta nghe những tuyên bố từ chính quyền Mỹ rằng các công ty sẽ đầu tư hàng tỷ, thậm chí hàng trăm tỷ USD, nhưng khi trao đổi với doanh nghiệp, họ không nói như vậy,” bà Sen nhận định. “Họ rất thận trọng, chưa vội quay lại vì chưa rõ sẽ làm việc với ai”.
Hiện Chevron là tập đoàn Mỹ duy nhất còn hoạt động tại Venezuela thông qua liên doanh với công ty dầu khí quốc doanh PDVSA. Các doanh nghiệp khác như ExxonMobil và ConocoPhillips đã rút khỏi Venezuela do lệnh trừng phạt vẫn còn hiệu lực.
Phần lớn các công ty giữ thái độ kín tiếng trước việc ông Maduro bị bắt và những tuyên bố của Tổng thống Trump. Đại diện Chevron cho biết: “Chúng tôi tập trung vào an toàn và phúc lợi của nhân viên, cũng như bảo vệ tài sản.
Chevron tiếp tục tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật”. ConocoPhillips cũng cho hay đang theo dõi diễn biến tại Venezuela và tác động tiềm tàng đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu, đồng thời khẳng định “còn quá sớm để suy đoán về các hoạt động hoặc khoản đầu tư trong tương lai”.
Các nhà máy lọc dầu ở vùng Vịnh có thể hưởng lợi nếu ngành dầu mỏ Venezuela mở cửa trở lại, trong đó có Phillips 66. Giám đốc điều hành công ty này cho biết tại một hội nghị của Goldman Sachs rằng họ có hai nhà máy ở vùng Vịnh có khả năng chế biến dầu thô Venezuela khi sản lượng tăng.
Một doanh nghiệp khác là Continental Resources cũng bày tỏ quan tâm hợp tác với chính quyền Venezuela. Tập đoàn này do ông Harold Hamm, một đồng minh thân cận của Tổng thống Trump, điều hành.
Ông Hamm nói với Financial Times rằng “nếu môi trường pháp lý và chính trị được cải thiện, chúng tôi chắc chắn sẽ cân nhắc đầu tư”.
Tuy nhiên, theo bà Sen, sự dè dặt của các công ty là có cơ sở. Venezuela sở hữu trữ lượng dầu thô lớn nhất thế giới với khoảng 303 tỷ thùng, nhưng hiện chỉ sản xuất chưa đến 1 triệu thùng mỗi ngày, tương đương 0,5% sản lượng toàn cầu, và chỉ một nửa được xuất khẩu. Hạ tầng năng lượng bị tàn phá bởi nhiều năm trừng phạt và quản lý yếu kém.
Ngoài bất ổn chính trị, đây là rào cản lớn cho các khoản đầu tư. Bà Sen nhấn mạnh việc tăng sản lượng thêm 500.000 thùng/ngày cần ít nhất hai năm và khoảng 10 tỷ USD, còn để đạt mức 2,5 triệu thùng/ngày sẽ mất từ 7 đến 10 năm cùng hàng trăm tỷ USD.
Ngoài ra, dầu thô Venezuela là loại dầu siêu nặng, có độ nhớt cao và hàm lượng lưu huỳnh lớn, khiến việc khai thác và chế biến tốn kém hơn nhiều so với dầu thông thường. Để vận chuyển, cần pha trộn với lượng lớn dầu nhẹ, làm chi phí tăng mạnh.
Các chuyên gia cũng cảnh báo rủi ro chính trị vẫn rất lớn. Bà Delcy Rodríguez, người vừa tuyên thệ nhậm chức Tổng thống lâm thời, từng là Bộ trưởng Dầu mỏ dưới thời ông Maduro và được đánh giá là nhân vật thực dụng trong nội bộ chính quyền cũ.
Dù lên án việc bắt giữ ông Maduro là “hành động bắt cóc”, bà Rodríguez sau đó tuyên bố sẵn sàng hợp tác với Washington. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng việc ưu tiên tái thiết ngành dầu mỏ hơn cải cách chính trị có thể khiến tình hình Venezuela trở nên khó lường.
