Cần quy định về chỉ định thầu rút gọn trong trường hợp cấp bách, thiên tai, dịch bệnh

Đề nghị bổ sung đánh giá của bác sĩ điều trị về thuốc đấu thầu

Tham gia thảo luận về dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) sáng 15/11 trước Quốc hội, đại biểu Quốc hội Phạm Khánh Phong Lan (Đoàn TPHCM), Trưởng ban Quản lý an toàn thực phẩm TPHCM cho rằng, Luật đấu thầu được Quốc hội khóa 13 ban hành cho tới thời điểm này đã bộc lộ nhiều khiếm khuyết trên thực tế, cần phải sửa đổi.

Theo bà Lan, đấu thầu chỉ là một phương tiện, không phải là mục đích. Mục đích của đấu thầu là để có những sản phẩm chất lượng và kiểm soát được giá cả. Nhưng thời gian qua, xảy ra nhiều vụ tiêu cực, cho nên dự thảo luật có nhiều quy định để tăng cường các biện pháp giám sát. Song, điều này sẽ làm tăng thời gian, công sức và hiệu quả chống tiêu cực chưa rõ. 

"Nhóm mặt hàng, sản phẩm, dịch vụ sử dụng ngân sách Nhà nước đều phải đấu thầu. Nhiều đơn vị chấp nhận chuyện chậm lại để không xảy ra tiêu cực. Nhưng, trên thực tế có những nhóm mặt hàng đặc biệt trong lĩnh vực y tế liên quan đến việc cứu chữa người bệnh, ảnh hưởng tới tích mạng, sức khoẻ của người dân thì không thể chậm được", bà Lan nói.

Trước Quốc hội, đại biểu đoàn TPHCM đề nghị ban soạn thảo quy định một chương riêng về đấu thầu thuốc. Đồng thời đa dạng hóa các phương thức để có được hàng hóa, dịch vụ, có được thuốc cho người bệnh, chứ không chỉ có hình thức đấu thầu.

"Trong chương 5 dự thảo luật có một số điều đề cập đến lĩnh vực đấu thầu thuốc, nhưng chưa đầy đủ. Theo tôi, phải xem xét lại những vấn đề này, đa dạng hoá phương thức để có được hàng hoá, dịch vụ; có được thuốc cho người bệnh. Không chỉ chăm chăm vào vấn đề đấu thầu, vừa tốn thời gian, tốn công sức mà chưa chắc đảm bảo chống được tiêu cực", bà Lan đề nghị.

Cũng theo bà Phạm Khánh Phong Lan, thuốc là mặt hàng thiết yếu, khi đấu thầu sẽ có tình trạng các đơn vị dự thầu từ chối không tham gia thầu hoặc hủy thầu. Trong trường hợp này cần có cách giải quyết đặc biệt để có thuốc phục vụ điều trị cho bệnh nhân, không để bệnh nhân phải chờ đợi. Nhưng vấn đề này, đến nay vẫn chưa giải quyết được tình trạng thiếu thuốc, thiếu trang thiết bị, vật tư y tế tại các bệnh viện.

Bên cạnh đó, đại biểu Phạm Khánh Phong Lan cho rằng, quy định về chọn giá kế hoạch cần phải rõ ràng, căn cứ theo thị trường, không thể căn cứ vào giá trúng thầu của năm trước để làm giá kế hoạch của năm sau. Như vậy dẫn đến giá đấu thầu thuốc càng ngày càng thấp và không bảo đảm được chất lượng.

Cũng theo bà Lan, mục tiêu của đấu thầu là chọn giá rẻ nhất, nhưng giải pháp nào để giá vừa rẻ vừa phải đảm bảo chất lượng, nhất là trong đấu thầu thuốc. Đại biểu đề nghị bổ sung đánh giá của bác sĩ điều trị về thuốc đấu thầu, trong đó cần được lượng hóa và tính thành số điểm và phải chịu trách nhiệm công khai, minh bạch bởi hội đồng thuốc và điều trị…

Cần phải xem vật tư y tế là hàng hóa đặc biệt

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Tri Thức - Đoàn TPHCM cho rằng trong dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) chỉ nói về đấu thầu thuốc, điều đó là chưa đủ. Đại biểu mong muốn Ban soạn thảo bổ sung một chương riêng đối với đấu thầu y tế bởi lĩnh vực đấu thấu y tế có tính chuyên sâu rất cao.

Bên cạnh đó, dự thảo vẫn xem hàng hóa y tế, vật tư y tế như là hàng hóa thông thường, do đó, ông Nguyễn Tri Thức cho rằng cần phải xem vật tư y tế hàng hóa đặc biệt vì nó liên quan trực tiếp đến tính mạng người bệnh.

Tại Khoản 5, Điều 39: Khi đấu thầu  được phép mua, được chọn xuất xứ để có những thiết bị y tế hiện đại để phục vụ người bệnh, đại biểu Nguyễn Tri Thức cho rằng nên sửa lại là cho phép các bệnh viện hạng đặc biệt hoặc bệnh viện tuyến cuối nên được phép lựa chọn thương hiệu để mua sắm thuốc hoặc trang thiết bị y tế. Có như vậy thì người nghèo và bệnh viện công mới được tiếp cận các phương pháp điều trị hiện đại và các thiết bị tiên tiến nhất.

Ông Nguyễn Tri Thức cũng đề nghị nên quy định trường hợp cấp bách trong y tế, vì hiện giờ chỉ có quy định là cấp cứu, còn chưa quy định trường hợp cấp bách bởi khi không có đơn vị nào dự thầu hoặc là không trúng thầu thì không có thuốc hoặc trang thiết bị để điều trị cho người bệnh.

"Trường hợp cấp bách này thì xử lý như thế nào, tổ chức nào được phép xác định trường hợp cấp bách?", ông Thức đặt vấn đề và đề nghị nên cho phép lãnh đạo bệnh viện hay là Đảng ủy, Hội đồng xác định trường hợp cấp bách, để tránh tiêu cực và kịp thời đáp ứng thuốc cho người bệnh.

Cần quy định về chỉ định thầu rút gọn trong trường hợp cấp bách thiên tai, dịch bệnh

Tham gia góp ý, đại biểu Trần Thị Nhị Hà - Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Nội cho rằng, về chỉ định thầu trong mua sắm trang thiết bị y tế đặc chủng, đại biểu đề xuất bổ sung thêm trường hợp chỉ định thầu dành cho việc thực hiện mua một số loại trang thiết bị y tế đặc chủng trên thế giới chỉ có 1 hoặc 2 nhà sản xuất chế tạo và bán thương mại trên thị trường.

Đặc biệt, về chỉ định thầu rút gọn, đại biểu Trần Thị Nhị Hà đề nghị dự thảo cần quy định về chỉ định thầu rút gọn trong trường hợp cấp bách, thiên tai, dịch bệnh, mở rộng các trường hợp áp dụng chỉ định thầu rút gọn gồm cả trang thiết bị y tế, vật tư tiêu hao sinh phẩm, hóa chất xét nghiệm và thuốc. 

Bà Hà cũng lưu ý cần phân biệt các trường hợp chỉ định thầu rút gọn và chỉ định thầu thông thường, không để xảy ra lúng túng trong việc áp dụng pháp luật như hiện nay. 

Đại biểu Trần Thị Nhị Hà cho rằng hoạt động đấu thầu thuốc tập trung có nhiều điểm khác, do đó, đại biểu đề nghị Ban soạn thảo cần đưa ra nguyên tắc xác định nguồn vốn căn cứ lập kế hoạch đối với gói thầu mua sắm thuốc tập trung; đồng thời, cần làm rõ vai trò của đơn vị mua sắm thuốc tập trung trong quá trình đấu thầu, chủ đầu tư, bên mời thầu.