Trong nhiều thập kỷ, Phố Wall và thị trường tài chính Hoa Kỳ luôn được xem là điểm đến an toàn cho dòng vốn quốc tế mỗi khi kinh tế thế giới biến động.
Tuy nhiên, những căng thẳng gia tăng liên quan đến Greenland trong thời gian gần đây đang làm dấy lên lo ngại rằng vai trò trung tâm của Mỹ trong hệ thống kinh tế toàn cầu có thể đối mặt với thách thức mới.
Từ lâu, Mỹ đã sở hữu những thị trường tài chính có quy mô lớn và thanh khoản hàng đầu thế giới, đồng thời là nơi mà đồng đô la Mỹ đóng vai trò như một chuẩn mực giao dịch quốc tế.
Trong bối cảnh toàn cầu bất ổn, dòng vốn thường chảy mạnh vào Mỹ để tìm sự an toàn. Thế nhưng, diễn biến gần đây cho thấy xu hướng này đang có dấu hiệu thay đổi.
Các chính sách kinh tế và đối ngoại mang tính cạnh tranh của Tổng thống Donald Trump đã khiến nhiều quốc gia bắt đầu tìm kiếm những điểm tựa mới, cả trong thương mại, quốc phòng lẫn đầu tư.
Một số nước tích cực tăng cường chi tiêu quân sự, xây dựng các liên minh thương mại và xem xét lại sự phụ thuộc vào Mỹ trong chiến lược dài hạn của mình.
Diễn biến thị trường tài chính trong phiên giao dịch ngày thứ Ba cho thấy phản ứng nhanh chóng trước các rủi ro này. Chứng khoán toàn cầu đồng loạt giảm điểm, trong đó thị trường Mỹ chịu mức điều chỉnh mạnh hơn.
Chỉ số Dow Jones mất 871 điểm, tương ứng 1,8%. S&P 500 giảm 2,1% và Nasdaq với tỷ trọng lớn cổ phiếu công nghệ trượt 2,4%. Trên thị trường trái phiếu, lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm giảm xuống dưới 4,3% do nhà đầu tư bán ra mạnh mẽ. Đồng đô la Mỹ tiếp tục suy yếu.
Việc trái phiếu kho bạc Mỹ và đồng đô la cùng giảm giá trong thời điểm bất ổn khiến giới phân tích đặc biệt chú ý. Thay vì tìm kiếm sự an toàn tại Mỹ như trước đây, nhà đầu tư lại lựa chọn các kênh khác.
Shaun Osborne, chiến lược gia tiền tệ của Scotiabank, nhận định rằng môi trường đầu tư tại Mỹ đã trở nên kém thân thiện hơn đối với nhiều dòng vốn quốc tế, dẫn tới những thay đổi trong hành vi đầu tư.
Dù kinh tế Mỹ vẫn duy trì sức mạnh đáng kể, khả năng hệ thống tài chính nước này suy yếu không phải là điều dễ xảy ra. Tuy nhiên, các rủi ro đang ngày càng rõ rệt hơn. Nhiều chuyên gia cho rằng bối cảnh hiện nay khác biệt so với những lần thị trường biến động trước đây.
Adam Posen, Chủ tịch Viện Nghiên cứu Kinh tế Quốc tế Peterson, cho rằng loạt diễn biến như tình hình căng thẳng liên quan đến Greenland, căng thẳng tại Venezuela hay các động thái điều tra và chính sách thuế mới có thể đánh dấu một giai đoạn chuyển biến quan trọng.
Theo ông, một số chính sách có thể tạo áp lực lên những nền tảng kinh tế mà Mỹ đã duy trì trong nhiều thập niên, bao gồm thương mại mở, an ninh toàn cầu và chi phí vốn thấp.
Trong dài hạn, nếu nhà đầu tư trên thế giới giảm mức độ tin cậy vào thị trường Mỹ, quốc gia này có thể phải đối mặt với áp lực lạm phát lớn hơn, chi phí vay nợ tăng và dòng vốn nước ngoài suy giảm. Mức sống của người dân Mỹ cũng có thể chịu ảnh hưởng trong trường hợp chi phí tài chính gia tăng.
Việc thế giới chuyển sang trạng thái đa cực hơn, với sự tham gia mạnh mẽ của Trung Quốc và Nga bên cạnh Mỹ, có thể dẫn đến cấu trúc kinh tế quốc tế phức tạp và nhiều cạnh tranh hơn. Điều này đòi hỏi các nền kinh tế phải thích ứng linh hoạt trong môi trường biến động.
Ngoài ra, thị trường tài chính Mỹ đang đối diện với mức định giá cao. Chỉ số định giá dựa trên thu nhập điều chỉnh lạm phát trong 10 năm của nhà kinh tế Robert Shiller đã chạm mức cao nhất kể từ thời kỳ bong bóng dot-com.
Lĩnh vực trái phiếu doanh nghiệp lợi suất cao cũng ghi nhận mức chênh lệch lợi suất thấp nhất kể từ năm 2007, cho thấy định giá nợ doanh nghiệp đang ở vùng rủi ro.
Giới phân tích lo ngại rằng trong bối cảnh định giá ở mức cao như hiện nay, chỉ một tác động nhỏ làm giảm lòng tin của nhà đầu tư cũng có thể dẫn đến làn sóng bán tháo trên thị trường Mỹ.
Điều này có thể gây ảnh hưởng lớn tới tiêu dùng, đầu tư và hoạt động của các doanh nghiệp công nghệ, vốn đang phụ thuộc nhiều vào nguồn vốn giá rẻ cho các dự án trí tuệ nhân tạo.
Bob Doll, Giám đốc Đầu tư tại Crossmark Global Investments, nhận định rằng thị trường chứng khoán Mỹ đang được định giá ở mức gần như hoàn hảo. Khi mọi thứ diễn ra thuận lợi, thị trường vẫn có thể duy trì đà tăng. Tuy nhiên, chỉ cần xảy ra một biến động bất lợi, tác động tiêu cực có thể lan rộng nhanh chóng.
Một tín hiệu cảnh báo xuất hiện khi một quỹ hưu trí lớn của Đan Mạch thông báo cân nhắc bán trái phiếu kho bạc Mỹ. Quy mô quỹ không đủ lớn để ảnh hưởng đến thị trường, nhưng động thái này cho thấy xu hướng phòng ngừa rủi ro đang hình thành tại các quỹ lớn hơn ở châu Âu.
Shaun Osborne nhận định rằng các thị trường vốn sâu rộng và ổn định của Mỹ vẫn là điểm hấp dẫn lớn đối với nhà đầu tư. Tuy vậy, nếu cấu trúc quan hệ quốc tế tiếp tục thay đổi, động lực nhằm giảm tỷ trọng đầu tư vào tài sản Mỹ có thể mạnh dần lên.
