Phát biểu tại cuộc làm việc, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ, cử tri và Nhân dân cả nước đặt kỳ vọng rất lớn đối với Quốc hội khóa XVI. Quốc hội không chỉ lắng nghe, mà phải theo đến cùng; không chỉ giám sát, mà phải tạo chuyển biến; không chỉ tổng hợp kiến nghị, mà phải phát hiện sớm về chính sách, cảnh báo rủi ro quản trị và thúc đẩy trách nhiệm của các cơ quan có thẩm quyền.
Chủ tịch Quốc hội đề nghị Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát báo cáo, làm rõ 6 nhóm vấn đề:
Thứ nhất, về mô hình tổ chức và phương thức vận hành. Chủ tịch Quốc hội đề nghị làm rõ, sau khi được kiện toàn, trở thành Ủy ban của Quốc hội, mô hình mới đã phát huy hiệu quả như thế nào? Việc hợp nhất các đầu mối dân nguyện và giám sát đã tạo ra sức mạnh tổng hợp hay chưa? Khâu nào đang là điểm nghẽn: thẩm quyền, quy trình, nhân lực, dữ liệu, phối hợp liên ngành hay nguồn lực bảo đảm?
Thứ hai, về công tác dân nguyện. Chủ tịch Quốc hội đề nghị tập trung trao đổi làm rõ giải pháp để công tác dân nguyện phải vượt lên khỏi cách làm hành chính đơn thuần là tiếp nhận, phân loại, chuyển đơn, tổng hợp kiến nghị. Làm rõ các vụ việc tồn đọng, kéo dài; nguyên nhân chậm giải quyết; trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền; cơ chế theo dõi sau chuyển đơn; giải pháp khắc phục tình trạng trả lời hình thức, né tránh...?
Thứ ba, về hoạt động giám sát. Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, yêu cầu của nhiệm kỳ này là giám sát phải thực chất hơn, sắc bén hơn, có trọng tâm hơn và cuối cùng là kết quả. Chủ tịch Quốc hội đề nghị Ủy ban làm rõ tiêu chí lựa chọn chuyên đề giám sát; cơ chế điều hòa, tránh trùng lặp, dàn trải; lượng hóa kết quả thực hiện kiến nghị sau giám sát.
Đặc biệt, theo Chủ tịch Quốc hội, phải tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng và vận hành hiệu quả các phần mềm quản lý đơn thư khiếu nại, tố cáo và phần mềm theo dõi hoạt động giám sát.
Hiệu quả giám sát không nằm ở tổ chức nhiều đoàn đi kiểm tra trực tiếp, mà phải dựa trên việc kết nối, khai thác cơ sở dữ liệu chung của quốc gia, của các bộ, ngành và địa phương để phát hiện vấn đề.
Ví dụ, đối với các vấn đề quốc kế dân sinh nóng bỏng hiện nay như an toàn thực phẩm hay hàng gian, hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng thì Ủy ban cần xác định rõ cơ chế kết nối và tổng hợp thông tin như thế nào để phục vụ công tác giám sát hiệu quả?
Thứ tư, về hai đề án lớn có ý nghĩa nền tảng cho cả nhiệm kỳ là Đề án về tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội, HĐND và Đề án định hướng trọng tâm giám sát nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu "phải thực sự có tầm chiến lược".
Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ, không được dừng ở tổng kết kinh nghiệm hay liệt kê nhiệm vụ, Ủy ban phải xác định được tư duy giám sát mới: giám sát để tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, nâng cao hiệu lực quản trị và phục vụ phát triển đất nước.
Ủy ban Dân nguyện và Giám sát phải là trụ cột trong hoạt động giám sát của Quốc hội; điều hòa phối hợp hiệu quả với hoạt động giám sát của Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban khác; phân định rõ giữa giám sát tối cao của Quốc hội, giám sát chuyên đề của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và hoạt động giám sát thường xuyên.
Thứ năm, về chuyển đổi số. Chủ tịch Quốc hội đề nghị Ủy ban làm rõ hơn tiến độ, vướng mắc, lộ trình triển khai các hệ thống phục vụ giám sát, kiến nghị cử tri, tiếp công dân, xử lý đơn thư; khả năng kết nối với dữ liệu của Thanh tra Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương.
Thứ sáu, về đội ngũ, nguồn lực và kỷ luật tham mưu. Chủ tịch Quốc hội yêu cầu làm rõ giải pháp nâng cao năng suất, chất lượng tham mưu, chuẩn hóa quy trình, phân công rõ người, rõ việc, rõ sản phẩm, rõ thời hạn, rõ trách nhiệm.
