Ngày 22/10, thảo luận tại Tổ về dự án Luật Hàng không dân dụng Việt Nam (sửa đổi), Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị, cần tiếp tục rút gọn các điều khoản theo hướng đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, những vấn đề nào thuộc khung của Quốc hội ban hành thì đưa vào, còn lại giao cho Chính phủ ban hành nghị định để hướng dẫn cụ thể, sau đó Bộ Xây dựng sẽ ban hành thông tư để quản lý.
“Riêng lĩnh vực hàng không dân dụng này có nhiều vấn đề phức tạp và khó, chúng ta không thể đưa hết vào luật mà phải thể hiện bằng các văn bản hướng dẫn”, Chủ tịch Quốc hội lưu ý.
Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị cần tăng cường cơ chế thu hút đầu tư, xã hội hóa hạ tầng hàng không. “Điều này hết sức quan trọng”, bởi theo Chủ tịch Quốc hội, hiện nay Nhà nước không thể đầu tư nâng cấp, mở rộng các sân bay mà phải thực hiện xã hội hóa.
Nêu ví dụ, vừa qua việc mở rộng sân bay Phú Quốc để chuẩn bị cho APEC 2027 cũng đã được chỉ định, giao cho nhà đầu tư làm; do đó Chủ tịch Quốc hội cho rằng cần bổ sung các quy định đột phá để khuyến khích đầu tư tư nhân và mô hình hợp tác công - tư, đặc biệt cho các sân bay địa phương và chuyên dụng.
“Hiện nay, Nhà nước vẫn đầu tư chính vào hạ tầng thiết yếu, dẫn đến gánh nặng ngân sách”, Chủ tịch Quốc hội cho biết.
Theo Chủ tịch Quốc hội, cần có những quy định về cơ chế ưu đãi thuế, đất đai, và thủ tục phê duyệt nhanh cho nhà đầu tư trong nước, nước ngoài. Đồng thời, cần đảm bảo bình đẳng giữa các hãng hàng không trong việc tiếp cận bay và dịch vụ bay. Ví dụ, giao cho Chính phủ quy định tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư nhưng cần thêm điều khoản giám sát để tránh độc quyền.
Chủ tịch Quốc hội dẫn chứng số liệu, cả nước hiện có 22 sân bay, trong đó có 10 sân bay quốc tế và 12 sân bay nội địa. Tuy nhiên, việc đầu tư vẫn còn chậm, chỉ khoảng 113.558 tỷ đồng trong giai đoạn 2010 - 2050. “Dự thảo Luật Hàng không dân dụng Việt Nam (sửa đổi) có kế thừa quy định về doanh nghiệp khai thác sân bay có quyền đầu tư, nhưng cần mở rộng để huy động nguồn lực xã hội, phù hợp với Nghị quyết 29 về đổi mới kinh tế, nếu không, ngành hàng không sẽ khó đạt mục tiêu có 33 sân bay vào năm 2050”, Chủ tịch Quốc hội nói.
Theo Chủ tịch Quốc hội, cũng cần nghiên cứu thêm về việc đầu tư tài chính hàng không, quy định Quỹ Phát triển hàng không từ phí dịch vụ. Cần ưu tiên tận dụng sân bay lưỡng dụng dân sự quốc phòng mà không chuyển sở hữu đất đai, như trường hợp sân bay Chu Lai hiện nay, hay sân bay ở Đà Nẵng.
Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị, trong lần sửa đổi này, Luật phải phân cấp, phân quyền và đơn giản hóa thủ tục hành chính. Chủ tịch Quốc hội cho biết, hiện nay, các nhà đầu tư mong muốn thủ tục hành chính phải gọn hơn. Dự thảo Luật đã phân cấp từ Thủ tướng xuống Bộ trưởng và địa phương, nhưng cần triệt để hơn nữa.
“Cụ thể, bằng cách giao quyền phê duyệt quy hoạch chi tiết sân bay cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; giảm thời gian xử lý cấp phép bay từ 10 ngày xuống còn 5 ngày, hoặc thấp hơn. Bãi bỏ hoàn toàn đăng ký bắt buộc quyền sở hữu máy bay cho tổ chức Việt Nam, chuyển sang tự nguyện để giảm gánh nặng hành chính”, Chủ tịch Quốc hội đề nghị.
Cùng với đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị thêm điều khoản chuyển tiếp để tránh gây ách tắc dự án đang triển khai. Cần tích hợp hệ thống dữ liệu để xử lý thủ tục trực tuyến, giảm 100% giấy tờ vật lý từ nay đến năm 2030.
Quan tâm tới nội dung nâng cao an toàn, an ninh và quản lý không phận, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh đây là vấn đề hết sức quan trọng. Theo Chủ tịch Quốc hội, cần ưu tiên tuyệt đối an toàn bằng cách bổ sung quy định bắt buộc hệ thống quản lý an toàn cho tất cả doanh nghiệp thiết kế, sản xuất máy bay. Cần tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) trong giám sát bay. “Việc chuyển chức năng an ninh hàng không sang Bộ Công an từ ngày 01/01/2025 là rất hợp lý. Tuy nhiên, cần phân định rõ ràng trách nhiệm với Bộ Giao thông và Bộ Xây dựng để tránh chồng chéo”, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.
Quan tâm tới vấn đề bảo vệ môi trường, phát triển bền vững, Chủ tịch Quốc hội đề nghị cần có chính sách nghiên cứu công nghệ xanh, ví dụ như giảm thuế cho các hãng sử dụng máy bay điện; cần tích hợp đa phương thức kết nối sân bay với đường sắt, đường cao tốc…
Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý, dự thảo luật cần thêm điều kiện về bảo mật dữ liệu hành khách; khuyến khích cạnh tranh lành mạnh bằng cách cấm chuyển nhượng quyền vận chuyển.
Cần tăng cường quy định về hợp tác quốc tế, nhưng phải tuân thủ các hiệp ước trong việc sử dụng hàng không. Ví dụ như thuê, mua máy bay, tích hợp chuyển đổi số. “Chúng ta hiện có Nghị quyết 57 về cơ sở dữ liệu công nghệ, làm sao Luật phải phù hợp với Nghị quyết 57 để đảm bảo những quy định chống tấn công mạng. Đây là vấn đề tính bảo mật. Cần xây dựng chương trình riêng về chuyển đổi an ninh hàng không, yêu cầu kết nối với dữ liệu của Bộ Công an về cơ sở dữ liệu quốc gia”, Chủ tịch Quốc hội nói.
Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc ban hành Luật Hàng không dân dụng Việt Nam (sửa đổi) để khắc phục hạn chế trong 11 năm qua, Chủ tịch Quốc hội đề nghị tiếp tục hoàn thiện dự thảo luật đảm bảo góp phần phát triển ngành hàng không trong thời gian sắp tới một cách hiện đại, an toàn, kinh tế hơn.
