Điểm nghẽn "sơ chế" chính thức được khơi thông
Trước năm 2021, một nghịch lý tồn tại trong ngành thủy sản: Các hoạt động đòi hỏi kỹ thuật cao như cấp đông âm 18 độ C hay chế biến hàng giá trị gia tăng (GTGT) thường bị xếp vào nhóm "sơ chế", khiến doanh nghiệp lỡ nhịp với các gói ưu đãi thuế.
Sự ra đời của Nghị định 320/2025/NĐ-CP ngày 15/12/2025 được xem là bước ngoặt quan trọng. Nghị định này không chỉ đơn thuần là văn bản hướng dẫn Luật Thuế TNDN mà còn là sự thừa nhận về mặt pháp lý đối với đặc thù sản xuất của ngành. Theo đó, thu nhập từ chế biến thủy sản (bao gồm cả mua về chế biến, thuê/nhận gia công) tại địa bàn đặc biệt khó khăn hoặc của mô hình Hợp tác xã sẽ được hưởng mức ưu đãi cao nhất: Miễn thuế thu nhập doanh nghiệp.
"Nội hàm" sản phẩm chế biến: Rõ ràng và quyết liệt
Điểm đáng chú ý nhất tại Điều 4 của Nghị định này là việc định nghĩa rõ rệt thế nào là sản phẩm đã qua chế biến để áp dụng miễn thuế. Ba "tấm thẻ bài" để doanh nghiệp được hưởng ưu đãi bao gồm:
Sản phẩm cấp đông sâu: Duy trì nhiệt độ từ âm 18 độ C trở xuống.
Sản phẩm chín: Chế biến từ nguyên liệu tươi sống thành sản phẩm chín hoàn toàn.
Hàng giá trị gia tăng (GTGT): Có pha trộn gia vị, phụ liệu để nâng cao hàm lượng giá trị kinh tế.
Bài toán 30%: Điều kiện "cần và đủ" để hưởng lợi
Để tránh việc trục lợi chính sách và đảm bảo ưu đãi đi đúng hướng, Chính phủ đã thiết lập "hàng rào" kỹ thuật chặt chẽ. Doanh nghiệp cần đồng thời thỏa mãn 03 điều kiện tài chính:
Tỷ trọng nguyên liệu: Giá trị nguyên liệu thủy sản phải chiếm từ 30% trở lên trong tổng chi phí sản xuất hoặc giá thành sản phẩm. Đây là con số then chốt buộc doanh nghiệp phải tập trung vào nguồn lực nội tại.
Trạng thái nguyên liệu: Đầu vào phải là nông, thủy sản chưa qua chế biến hoặc chỉ mới sơ chế thông thường.
Phạm vi thuế: Sản phẩm không thuộc diện chịu thuế tiêu thụ đặc biệt (theo Luật Thuế TTĐB 2025).
Kỳ vọng thúc đẩy biên lợi nhuận và sức cạnh tranh
Theo đánh giá từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), việc luật hóa các hướng dẫn từ Công văn 2550 trước đây vào Nghị định 320 là một thắng lợi lớn về mặt chính sách.
Trong bối cảnh chi phí logistics và nguyên liệu đầu vào biến động, việc tiết giảm chi phí thuế TNDN sẽ trực tiếp giúp doanh nghiệp cải thiện biên lợi nhuận ròng. Đặc biệt, quy định miễn thuế cho các dịch vụ kỹ thuật trực tiếp như tưới tiêu, phòng trừ sâu bệnh, thu hoạch... sẽ tạo ra một hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện, giúp ngành thủy sản tăng tốc trên đường đua xuất khẩu toàn cầu.
Nghị định 320 không chỉ là câu chuyện miễn giảm thuế, mà là lời giải cho bài toán phát triển bền vững, khuyến khích dòng vốn đổ vào các địa bàn khó khăn, tạo ra sự chuyển dịch mạnh mẽ trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp Việt Nam.
