Sáng 11/11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về kết quả giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri gửi đến Kỳ họp thứ Nhất (Quốc hội khóa XVI); đồng thời đánh giá kết quả tiếp công dân, xử lý đơn thư và giải quyết khiếu nại, tố cáo trong năm 2026.
Đơn thư giảm: Tín hiệu vui hay buồn?
Nêu ý kiến, đại biểu Nguyễn Thái Học (Đoàn Đắk Lắk) nhấn mạnh vai trò cốt lõi của các cơ quan Quốc hội, Đoàn đại biểu và từng đại biểu Quốc hội trong việc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân.
"Đây không chỉ là trách nhiệm mà còn là lời hứa của Quốc hội chúng ta đối với cử tri và Nhân dân", vị đại biểu khẳng định.
Dẫn chiếu báo cáo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho thấy lượng công dân đến trực tiếp và gửi đơn thư trong năm 2026 có xu hướng giảm, đại biểu Nguyễn Thái Học trăn trở liệu đây là điều đáng mừng hay đáng lo?
Theo Phó Bí thư chuyên trách Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương, thực trạng này bao hàm cả hai mặt. Sẽ là tín hiệu đáng mừng nếu công tác tiếp dân, giải quyết khiếu nại được thực hiện tốt, giúp người dân tin tưởng và không còn nhu cầu phản ánh. Tuy nhiên, sẽ rất đáng lo ngại nếu công tác này làm chưa tốt, khiến người dân thiếu niềm tin, dẫn đến việc không muốn đến hay gửi đơn thư nữa.
Phân tích sâu hơn, đại biểu chỉ ra nghịch lý khi qua phân loại, có tới 12.500 đơn thư đủ điều kiện xử lý, nhưng số lượng được chuyển đến các cơ quan có thẩm quyền giải quyết chỉ vỏn vẹn 2.878 đơn. Ông Học đánh giá tỷ lệ chuyển đơn đạt 23% là mức rất thấp và là một "điều đáng suy nghĩ".
Một vấn đề khác khiến đại biểu băn khoăn là tiến độ xử lý 268 vụ việc khiếu nại, tố cáo tồn đọng từ năm 2021 đến 2025. Mặc dù Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã yêu cầu khẩn trương giải quyết dứt điểm, nhưng đến nay mới chỉ có 117 vụ được tháo gỡ (đạt 43%).
"Kết quả này cho thấy các vụ việc tồn đọng kéo dài dù đã có yêu cầu khẩn trương giải quyết dứt điểm từ năm 2025, nhưng đến năm 2026 tỷ lệ chưa xong vẫn trên 50%. Đây là điều đáng suy nghĩ, đáng lo", ông Học nói.
Dù vậy, đại biểu Nguyễn Thái Học cũng ghi nhận một điểm sáng tích cực, thể hiện sự nỗ lực của các cơ quan từ Trung ương đến địa phương. Đó là tỷ lệ giải quyết đơn thư do các cơ quan của Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội chuyển đến đã đạt mức khả quan với 66,5%.
Đừng để dân đi lại nhiều lần chỉ để nhận "văn bản chuyển đơn"
Đề cập sâu đến khâu tiếp nhận và xử lý khiếu nại, tố cáo, đại biểu Lê Hữu Trí (Đoàn Khánh Hòa) nhấn mạnh yêu cầu bức thiết phải nâng cao chất lượng tiếp công dân ngay từ cấp cơ sở. Ông yêu cầu người đứng đầu chính quyền địa phương phải thực hiện nghiêm trách nhiệm tiếp dân và trực tiếp chỉ đạo xử lý những vụ việc phức tạp mới phát sinh trên địa bàn.
Theo đại biểu, công tác tiếp dân phải gắn liền với thái độ lắng nghe, đối thoại thẳng thắn và quyết đoán giải quyết các vấn đề thuộc đúng thẩm quyền. Ông nhấn mạnh nguyên tắc không được để người dân phải cất công đi lại nhiều lần nhưng rốt cuộc chỉ nhận được những lời hướng dẫn chung chung hoặc một tờ văn bản chuyển đơn.
Bên cạnh việc chấn chỉnh quy trình tiếp nhận và phân loại, ông Trí đề nghị các cấp cần tập trung nguồn lực giải quyết dứt điểm các vụ việc khiếu kiện đông người, kéo dài, vượt cấp; đặc biệt là những "điểm nóng" liên quan đến đất đai, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và thực hiện chính sách dân sinh.
Đáng chú ý, khâu tổ chức thi hành kết quả giải quyết cần được giám sát chặt chẽ. Đại biểu yêu cầu phải kiểm tra việc thực thi trên thực tế, bảo đảm khôi phục trọn vẹn quyền lợi hợp pháp cho người dân và nghiêm túc chấp hành các quyết định đã có hiệu lực pháp luật.
“Phải tăng cường thanh tra trách nhiệm, làm rõ trách nhiệm người đứng đầu và cán bộ có liên quan nếu để xảy ra chậm trễ, né tránh, đùn đẩy hoặc giải quyết không đúng quy định”, vị đại biểu Đoàn Khánh Hòa góp ý.
