Mở rộng cơ hội áp dụng chính sách có lợi cho người dân, doanh nghiệp
Chiều 10/11, thảo luận tại hội trường về dự án Luật Văn bản quy phạm pháp luật, đại biểu Phạm Thị Minh Huệ (Đoàn ĐBQH thành phố Cần Thơ) bày tỏ sự thống nhất cao với tên gọi của luật và việc bổ sung các quy định về tổ chức thi hành pháp luật.
Góp ý vào quy định về hiệu lực trở về trước của văn bản quy phạm pháp luật, đại biểu cho rằng, việc giữ nguyên nguyên tắc hiện hành là cần thiết để bảo đảm tính ổn định. Tuy nhiên, nếu áp dụng quá cứng nhắc có thể bỏ lỡ cơ hội tháo gỡ khó khăn trong các lĩnh vực an sinh xã hội, hỗ trợ doanh nghiệp, miễn giảm thuế, phí, lệ phí hoặc khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh.
Từ đó, đại biểu đề nghị điều chỉnh quy định tại Điều 68 theo hướng không cho phép áp dụng hiệu lực trở về trước đối với những quy định đặt ra trách nhiệm pháp lý mới hoặc nghĩa vụ tài chính, hành chính mới gây bất lợi cho tổ chức, cá nhân.
Ngược lại, có thể cho phép áp dụng hiệu lực trở về trước đối với các cơ chế miễn, giảm, gia hạn nghĩa vụ tài chính, hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an sinh xã hội hoặc làm phát sinh quyền, lợi ích hợp pháp có lợi cho tổ chức, cá nhân, nếu được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận.
Đại biểu cũng lưu ý quy định về giao xây dựng văn bản chi tiết. Theo đó, việc giao quy định chi tiết cần được xác định rõ ngay trong luật, nghị quyết của Quốc hội, tránh tình trạng văn bản cấp dưới tiếp tục giao cho cơ quan cấp dưới nữa hướng dẫn, khiến quy định bị chia thành nhiều tầng, làm chậm quá trình thực hiện và gây khó khăn cho đối tượng áp dụng.
Bên cạnh đó, đại biểu đề xuất tăng trách nhiệm của cơ quan chủ trì hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật, trong đó phải kịp thời đính chính trong thời hạn 3 ngày làm việc nếu phát hiện nội dung sai lệch so với văn bản gốc.
Ứng dụng AI, giúp tra cứu pháp luật chính xác hơn
Cũng tại phiên thảo luận, đại biểu Phạm Trọng Nhân (Đoàn ĐBQH Thành phố Hồ Chí Minh) đề cập đến yêu cầu ứng dụng công nghệ trong xây dựng và quản lý hệ thống pháp luật.
Ví von hệ thống pháp luật như một thành phố, trong đó mỗi điều khoản là một căn nhà có số nhà, đại biểu cho rằng khi các quy định thay đổi mà không được cập nhật đầy đủ, người dân và cán bộ có thể tra cứu nhầm lẫn. Đại biểu cảnh báo: “Khi thành phố thay đổi số nhà mà không treo bảng báo hay cập nhật, người dân và cán bộ rất dễ tra cứu nhầm lẫn”.
Để khắc phục tình trạng này, đại biểu đề xuất xây dựng hệ thống dữ liệu có cấu trúc, trong đó mỗi điều khoản, điểm có mã định danh ổn định; các phiên bản văn bản theo từng thời điểm được xác thực và ghi rõ thời gian có hiệu lực.
Đại biểu cũng đề nghị khi thay thế, gộp văn bản, cơ quan chủ trì soạn thảo cần lập phụ lục chỉ rõ từng điều khoản cũ được chuyển đến vị trí nào trong văn bản mới, đồng thời đăng tải dưới dạng dữ liệu để thuận tiện tra cứu, tránh viện dẫn sai.
Đáng chú ý, về ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hoạt động lập pháp, đại biểu đề xuất xây dựng nền tảng dùng chung, bảo đảm cơ quan thẩm định, thẩm tra và đại biểu Quốc hội được truy cập bình đẳng. Qua đó, các cơ quan và đại biểu có thêm công cụ kiểm soát chất lượng dự án luật, nhất là trong điều kiện thời gian thẩm tra theo thủ tục rút gọn chỉ có 7 ngày.
