Chiều 11/11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi).
Tránh để thực phẩm "an toàn hôm nay, sinh bệnh ngày mai"
Đóng góp ý kiến, đại biểu Lê Hoàng Anh (đoàn Gia Lai) đánh giá đây là một đạo luật khó, đòi hỏi sự cân bằng giữa nhiều yếu tố: thói quen tiêu dùng với chuẩn mực an toàn; doanh nghiệp lớn với 2,6 triệu cơ sở nhỏ lẻ; và nhu cầu trong nước với các cam kết quốc tế.
Ông chỉ ra một “khoảng trống lớn” trong dự thảo hiện tại: "Luật mới lo thực phẩm không gây ngộ độc hôm nay, nhưng chưa lo thực phẩm không gây bệnh tật ngày mai".
Dẫn chứng thực trạng báo động với hơn 21 triệu người trưởng thành mắc bệnh tim mạch, 5 triệu người bị đái tháo đường và 40% trẻ em thành thị thừa cân, béo phì, đại biểu Lê Hoàng Anh nhấn mạnh tác hại của lượng đường, muối và chất béo chuyển hóa ẩn chứa trong hàng nghìn loại thực phẩm bao gói.
Từ đó, đại biểu đề xuất bổ sung quy định bắt buộc dán nhãn cảnh báo dinh dưỡng ở mặt trước bao bì đối với thực phẩm vượt ngưỡng đường, muối, chất béo. Ông nhấn mạnh nhãn cảnh báo không cấm mua bán, mà để trả lại quyền lựa chọn minh bạch cho người tiêu dùng và tạo động lực để doanh nghiệp tự giảm các chất có hại.
Đồng thời, đại biểu Lê Hoàng Anh cũng kiến nghị siết chặt việc quảng cáo thực phẩm có hại hướng tới trẻ em. Cụ thể, không quảng cáo trong các chương trình, khung giờ của trẻ; không dùng nhân vật hoạt hình, quà tặng để lôi kéo; và cấm bày bán, tài trợ trong trường học đối với các thực phẩm phải dán nhãn cảnh báo.
Đặc biệt, nhắc lại sự cố năm 2019 khi Nhật Bản thu hồi 18.000 chai tương ớt của Việt Nam vì chứa axit benzoic (dù Việt Nam vẫn cho phép), đại biểu đặt câu hỏi: "Vì sao người tiêu dùng nước ngoài được áp chuẩn cao hơn, còn gia đình chúng ta phải dùng chuẩn tối thiểu?".
Ông đề nghị luật phải quy định rà soát định kỳ danh mục phụ gia (không quá 5 năm) để nâng dần tiêu chuẩn, giúp hàng Việt đạt chuẩn xuất khẩu ngay từ sân nhà.
Quản lý chuỗi cung ứng: Cần một "hộ chiếu số" cho nông sản
Tiếp cận từ góc độ quản lý chuỗi giá trị, đại biểu Tạ Đình Thi (đoàn TP Hà Nội) cho rằng quản lý an toàn thực phẩm không chỉ là kiểm tra từng khâu riêng lẻ, mà phải quản lý "dòng chảy" của thực phẩm từ nông trại đến bàn ăn một cách liền mạch, minh bạch.
Đại biểu Thi đề nghị làm rõ nguyên tắc "một sản phẩm, một chuỗi, một đầu mối chịu trách nhiệm chính" để tránh tình trạng "cát cứ", chồng chéo giữa Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương; đặc biệt tại các điểm giao thoa như cơ sở giết mổ nhỏ lẻ, chợ đầu mối.
Nhấn mạnh quản lý rủi ro và truy xuất nguồn gốc chính là "linh hồn" của chuỗi giá trị, đại biểu Tạ Đình Thi kiến nghị bổ sung quy định về "hộ chiếu số" hoặc mã QR truy xuất nguồn gốc tối thiểu đối với các sản phẩm thiết yếu.
"Cần có lộ trình cụ thể và chính sách hỗ trợ công nghệ, đào tạo cho các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ, hộ gia đình – những chủ thể chiếm tỷ trọng lớn trong chuỗi giá trị nông sản Việt Nam – để họ không bị bỏ lại phía sau trong quá trình chuyển đổi số", ông Thi nói.
Về cơ chế liên thông thông tin, đại biểu đề nghị luật hóa trách nhiệm của Bộ Y tế trong việc kết nối, chia sẻ Dữ liệu an toàn thực phẩm với các bộ, ngành, địa phương theo đúng tinh thần "đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung".
Ngoài ra, nhằm thúc đẩy tư duy quản lý từ "kiểm soát" sang "kiến tạo và phục vụ", đại biểu kiến nghị rà soát lại danh mục các sản phẩm phải đăng ký công bố. Việc này nhằm bảo đảm sự cần thiết theo thông lệ quốc tế, cắt giảm gánh nặng hành chính không đáng có cho các doanh nghiệp, đặc biệt là khối doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp khởi nghiệp.
