Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đặt ra mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2026–2030 đạt trên 10%/năm, thu nhập bình quân đầu người đến năm 2030 khoảng 8.500 USD. Trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động, đây là mục tiêu rất cao, đòi hỏi những động lực tăng trưởng mới đủ mạnh. Trao đổi với phóng viên, PGS. TS Đinh Trọng Thịnh – chuyên gia kinh tế đã phân tích tính khả thi của mục tiêu này, đồng thời chỉ rõ những trụ cột then chốt để Việt Nam bứt phá, vượt qua bẫy thu nhập trung bình.
+ Thưa PGS. TS Đinh Trọng Thịnh, Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2026–2030 trên 10%/năm và đến năm 2030, GDP bình quân đầu người đạt khoảng 8.500 USD. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều bất ổn, theo ông, mục tiêu này có khả thi không và đâu là những động lực, giải pháp then chốt để Việt Nam vừa đạt tăng trưởng cao, vừa vượt qua bẫy thu nhập trung bình?
- PGS. TS Đinh Trọng Thịnh: Trước hết phải khẳng định rằng, mục tiêu tăng trưởng kinh tế giai đoạn 2026–2030 đạt mức hai con số là một quyết tâm chính trị rất lớn. Đây không chỉ là một con số mang tính kỹ thuật, mà còn thể hiện khát vọng đưa đất nước bước vào giai đoạn phát triển nhanh và bền vững hơn.
Tuy nhiên, để biến quyết tâm đó thành hiện thực, quá trình thực thi đòi hỏi sự nhanh nhạy, kiên quyết và chủ động rất cao. Nếu không có các giải pháp đủ mạnh, đồng bộ và nhất quán, thì mục tiêu tăng trưởng trên 10%/năm sẽ rất khó đạt được.
Thực tế cho thấy, nếu Việt Nam không duy trì được tốc độ tăng trưởng ở mức hai con số trong giai đoạn tới, nguy cơ mắc kẹt hoặc quay trở lại bẫy thu nhập trung bình là hoàn toàn có thể xảy ra. Bẫy thu nhập trung bình không chỉ là vấn đề về con số thu nhập, mà còn là sự chững lại của năng suất lao động, của đổi mới sáng tạo và của năng lực cạnh tranh quốc gia. Nhiều quốc gia đã tăng trưởng thấp kéo dài và không thể nâng cao đáng kể mức sống của người dân.
Ngược lại, khi đạt được tăng trưởng hai con số và phát triển kinh tế – xã hội một cách toàn diện, khả năng vượt qua bẫy thu nhập trung bình sẽ trở nên rõ ràng hơn. Khi đó, nền kinh tế không chỉ mở rộng về quy mô mà còn được nâng cấp về chất lượng, dựa nhiều hơn vào khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao.
Về động lực tăng trưởng, Việt Nam cần tiếp tục đẩy mạnh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, trong đó nông nghiệp và nông thôn vẫn là một trụ đỡ quan trọng. Công nghiệp hóa nông nghiệp, phát triển nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp thông minh sẽ giúp nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và tạo ra giá trị gia tăng lớn hơn.
Cùng với đó, các động lực tăng trưởng mới như kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn cần được thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa. Đây là những lĩnh vực vừa giúp tiết kiệm chi phí, sử dụng hiệu quả tài nguyên, vừa mở ra không gian tăng trưởng mới trong bối cảnh dư địa tăng trưởng truyền thống đang dần thu hẹp. Việc gắn tăng trưởng GDP với nâng cao thu nhập bình quân đầu người, phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn chính là con đường căn bản để Việt Nam thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình và đạt được các mục tiêu phát triển đã đề ra.
+ Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh vai trò của kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế. Theo ông, Nhà nước cần làm gì để khu vực kinh tế tư nhân phát triển mạnh mẽ hơn trong thời gian tới?
- PGS. TS Đinh Trọng Thịnh: Kinh tế tư nhân thực sự là một trong những động lực tăng trưởng mạnh mẽ nhất của nền kinh tế. Trong một nền kinh tế thị trường đầy đủ, kinh tế tư nhân đóng vai trò trung tâm trong tạo việc làm, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực.
Muốn tăng trưởng và phát triển nhanh, Việt Nam nhất thiết phải dựa nhiều hơn vào khu vực kinh tế tư nhân. Vấn đề cốt lõi là Nhà nước cần tạo ra một môi trường kinh doanh thuận lợi, minh bạch và bình đẳng để doanh nghiệp tư nhân yên tâm đầu tư, mở rộng sản xuất.
Điều này bao gồm việc tiếp tục cải cách thể chế, cắt giảm thủ tục hành chính không cần thiết, tháo gỡ các rào cản về đất đai, vốn, thị trường và chi phí tuân thủ. Khi các “điểm nghẽn” này được giải quyết, hoạt động sản xuất – kinh doanh của doanh nghiệp tư nhân sẽ trở nên thông suốt hơn, từ đó đóng góp mạnh mẽ hơn cho tăng trưởng.
+ Nghị quyết nêu rõ việc xác lập mô hình tăng trưởng mới với mục tiêu là nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nền kinh tế; lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính. Theo ông, cần làm gì để hình thành các mô hình kinh doanh mới và tạo ra những giá trị gia tăng mới từ khoa học – công nghệ?
- PGS. TS Đinh Trọng Thịnh: Ứng dụng khoa học – công nghệ và chuyển đổi số trong phát triển kinh tế là xu thế không thể đảo ngược. Thực tế, Việt Nam đã có những bước tiến nhất định trong lĩnh vực này, song vẫn còn nhiều vấn đề cần tiếp tục quan tâm và đầu tư đúng mức.
Quan trọng nhất là khoa học – công nghệ phải được ứng dụng một cách thực chất, đồng bộ và xuyên suốt trong các ngành, các lĩnh vực. Không thể chỉ dừng ở một vài mô hình thí điểm hay khẩu hiệu, mà phải trở thành phương thức vận hành phổ biến của nền kinh tế.
Khi khoa học – công nghệ và chuyển đổi số được triển khai thông suốt trong toàn bộ chuỗi sản xuất – kinh doanh, từ quản trị, sản xuất đến phân phối và tiêu dùng, thì hiệu quả mang lại sẽ rất rõ rệt. Khi đó, chúng ta không chỉ nâng cao năng suất lao động mà còn tạo ra các mô hình kinh doanh mới, các giá trị gia tăng mới – đây chính là nền tảng quan trọng để đạt được tăng trưởng cao và bền vững trong giai đoạn tới.
+ Xin trân trọng cảm ơn PGS. TS Đinh Trọng Thịnh!
