Hội thảo do Bộ Biên tập Tạp chí Cộng sản phối hợp với Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng Tập đoàn Đường sắt quốc gia Việt Nam tổ chức, nằm trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 145 năm hình thành, phát triển ngành Đường sắt Việt Nam (1881-2026) và 80 năm Ngày truyền thống ngành Đường sắt (1946-2026).
Sự kiện dự kiến quy tụ các nhà nghiên cứu, nhà khoa học, đại diện cơ quan Trung ương, địa phương, đơn vị đường sắt, cơ sở đào tạo, hiệp hội và doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực du lịch, công nghệ, công nghiệp sáng tạo.
Từ dấu mốc tuyến đường sắt Sài Gòn - Mỹ Tho được khởi công năm 1881, ngành Đường sắt Việt Nam đã trải qua quá trình hình thành, phát triển gắn liền với những chặng đường lịch sử của đất nước. Đặc biệt, ngày 21/10/1946, cán bộ, công nhân viên hỏa xa phục vụ chuyến tàu đặc biệt đưa Chủ tịch Hồ Chí Minh từ Hải Phòng về Hà Nội, trở thành dấu mốc gắn với Ngày truyền thống ngành Đường sắt Việt Nam.
Trải qua các thời kỳ, ngành Đường sắt không chỉ đóng vai trò quan trọng trong vận tải, kết nối vùng miền mà còn lưu giữ nhiều giá trị lịch sử, văn hóa và ký ức của các thế hệ người lao động. Đây được xem là nguồn lực có tiềm năng khai thác, phát huy trong phát triển các sản phẩm du lịch trải nghiệm và công nghiệp văn hóa.
Theo chương trình dự kiến, hội thảo sẽ tập trung làm rõ vai trò của ngành Đường sắt đối với phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và tăng cường kết nối các vùng, miền. Các tham luận cũng phân tích truyền thống đấu tranh, tinh thần kiên cường của đội ngũ công nhân đường sắt trong các cuộc kháng chiến, cũng như những đóng góp của ngành trong công cuộc xây dựng đất nước.
Đáng chú ý, việc phát huy giá trị di sản đường sắt gắn với phát triển du lịch sẽ là một trong những nội dung trọng tâm. Các đại biểu dự kiến trao đổi về thực trạng khai thác giá trị kinh tế của di sản, khả năng xây dựng sản phẩm du lịch đặc thù và phát triển các hành trình trải nghiệm gắn với lịch sử, văn hóa đường sắt.
Một trong những định hướng được đặt ra là chuyển từ tư duy vận tải hành khách thuần túy sang phát triển các dịch vụ kết hợp văn hóa và trải nghiệm du lịch; đưa yếu tố văn hóa vào hoạt động quản trị, tổ chức phục vụ khách hàng. Qua đó, nâng cao chất lượng dịch vụ, gia tăng giá trị kinh tế và sức lan tỏa của thương hiệu đường sắt Việt Nam.
Bên cạnh đó, hội thảo dự kiến thảo luận các giải pháp về cơ chế, chính sách, công nghệ và nguồn lực đầu tư nhằm bảo tồn, khai thác hiệu quả di sản. Việc huy động nguồn lực xã hội hóa, nghiên cứu mô hình hợp tác công - tư (PPP) trong cải tạo, phát triển hạ tầng di sản và hạ tầng kỹ thuật đường sắt cũng được đặt ra, gắn với yêu cầu xanh hóa, hiện đại hóa và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Ứng dụng dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, vé điện tử cá nhân hóa và bản đồ số di sản đường sắt cũng là những hướng nghiên cứu nhằm cải thiện trải nghiệm hành khách, hỗ trợ quản lý tài sản di sản và lưu giữ ký ức lịch sử trên nền tảng số.
Thông qua hội thảo, các đơn vị tổ chức kỳ vọng tập hợp thêm luận cứ khoa học và thực tiễn phục vụ hoạch định chính sách, thúc đẩy liên kết giữa bảo tồn di sản với phát triển kinh tế, du lịch.
Qua đó, góp phần khai thác hiệu quả nguồn lực văn hóa của ngành Đường sắt Việt Nam, đồng thời lan tỏa hình ảnh người lao động đường sắt kỷ luật, tận tụy, sáng tạo trong hành trình phát triển đất nước.