Góp ý Dự thảo Sổ tay AI của Hội Nhà báo Việt Nam: Cần hình thành năng lực điều phối giữa con người, AI và tòa soạn

(NB&CL) Quy chế sử dụng AI trong báo chí cần chuyển từ tư duy quản lý việc sử dụng công nghệ sang xây dựng năng lực phối hợp hiệu quả giữa con người và AI. Đó là đề xuất của chuyên gia công nghệ Hà Thân, Phó Chủ tịch Hội Tin học TP. Hồ Chí Minh, khi góp ý hoàn thiện Dự thảo Sổ tay hướng dẫn xây dựng và triển khai Quy chế sử dụng trí tuệ nhân tạo cho các cơ quan báo chí của Hội Nhà báo Việt Nam.

Khác biệt không còn ở thông tin, mà ở năng lực phán đoán

Theo ông Hà Thân, sự phát triển nhanh của AI đang làm thay đổi một trong những lợi thế truyền thống của người làm báo: khả năng tiếp cận và xử lý thông tin.

Nếu trước đây, lợi thế có thể nằm ở việc ai tiếp cận được nhiều thông tin hơn, xử lý nhanh hơn, thì AI ngày nay có thể hỗ trợ con người thực hiện những công việc này với tốc độ và quy mô lớn.

Trong bối cảnh đó, giá trị của người làm báo không còn chủ yếu nằm ở lượng thông tin nắm giữ, mà ở khả năng đánh giá thông tin, nhận diện bản chất vấn đề và đưa ra quyết định phù hợp.

Ông Hà Thân gọi đây là sự chuyển dịch từ “phân cấp thông tin” sang “phân cấp phán đoán”.

Theo ông, thay đổi này cũng đặt ra yêu cầu mới đối với việc xây dựng quy chế sử dụng AI trong các cơ quan báo chí. Quy chế không nên chỉ dừng ở việc quy định AI được làm gì, không được làm gì, mà cần hướng tới việc nâng cao năng lực của người sử dụng.

anh1.jpg
Chuyên gia công nghệ Hà Thân, Phó Chủ tịch Hội Tin học TP. Hồ Chí Minh.

“Giá trị của người sử dụng AI không còn nằm ở việc tôi biết nhiều thông tin hơn người khác”, ông Hà Thân nói. Giá trị đó ngày càng phụ thuộc vào khả năng định hình vấn đề, quản lý sự mơ hồ và đưa ra phán đoán dựa trên trực giác, đạo đức và tầm nhìn dài hạn.

Ông cho rằng, dù được xây dựng dưới hình thức “Quy chế sử dụng AI” hay “10 nguyên tắc sử dụng AI trong hoạt động báo chí”, mục tiêu cuối cùng vẫn là xác lập một cách thức phối hợp trong đó AI hỗ trợ con người nâng cao năng lực, thay vì khiến con người trở nên phụ thuộc vào công nghệ.

“Đây chính là cách người làm báo ứng xử với công nghệ”, ông Hà Thân nhấn mạnh.

Điều phối con người, AI và hệ thống tòa soạn

Theo chuyên gia Hà Thân, cùng với sự thay đổi về vai trò của người làm báo, cách tiếp cận đối với quy chế sử dụng AI cũng cần thay đổi.

Ông đề xuất, thay vì chỉ hướng người sử dụng tới việc tuân thủ các quy định một cách máy móc, quy chế cần giúp các cơ quan báo chí hình thành năng lực điều phối giữa con người, AI và hệ thống vận hành của tòa soạn.

“Điều quan trọng không phải là khiến người viết bài làm việc như một “cỗ máy tuân thủ quy chế” - bởi đó là những việc AI có thể làm rất tốt - mà là tổ chức để con người và AI bổ trợ cho nhau trong cùng một quy trình sản xuất báo chí”, ông nói.

Theo ông, nhà lãnh đạo cần đóng vai trò “nhạc trưởng”, điều phối sự phối hợp giữa con người với thế mạnh về sáng tạo, thấu cảm; AI với ưu thế về tốc độ, dữ liệu; và hệ thống vận hành của tòa soạn.

anh2.jpg
Ứng dụng AI trong tòa soạn cần được đặt trong một cơ chế phối hợp, trong đó công nghệ phát huy thế mạnh về dữ liệu và tốc độ, còn con người giữ vai trò phán đoán và điều phối. Ảnh: AI.

Cũng từ góc nhìn này, ông Hà Thân nêu quan điểm, các cơ quan báo chí cần chuyển từ tư duy “bảo vệ vai trò” sang “xây dựng năng lực”. Điều cần ưu tiên là bồi dưỡng những năng lực cốt lõi mà AI không thể thay thế, như tư duy phản biện, đạo đức, khả năng xây dựng niềm tin và những giá trị nhân văn.

“Người làm báo dùng quan điểm của mình cùng với lập trường tư tưởng vững vàng để thấy biết, nhận thức rõ ràng đâu là toàn vẹn sự thật và cái tạo ra của AI, giữ được phẩm giá tối thượng: Phán đoán, Điều phối, Đạo đức và Niềm tin”, ông nhấn mạnh.

Đưa AI Agent thành “bộ lọc” của tòa soạn

Không chỉ đề xuất những định hướng về vai trò của con người, ông Hà Thân còn đưa ra một mô hình quản trị số nhằm hỗ trợ các cơ quan báo chí triển khai quy chế trong thực tế.

Theo ông, AI có thể trở thành một “bộ lọc” khách quan, giúp chuẩn hóa dữ liệu đầu vào và kiểm soát rủi ro trước khi bài viết được chuyển tới Tổng Biên tập.

Giải pháp được ông đề xuất là xây dựng một Trợ lý AI (AI Agent), tích hợp toàn bộ “Quy chế sử dụng AI”, “10 nguyên tắc sử dụng AI trong hoạt động báo chí” cùng các nội dung bình luận về quy chế để hỗ trợ phóng viên và biên tập viên trong quá trình tác nghiệp.

Theo quy trình này, sau khi hoàn thành bản thảo, phóng viên sẽ đưa bài viết vào AI Agent. Hệ thống tự động trích xuất (Auto-tagging) phần lớn các thuộc tính của tác phẩm, gồm thông tin xuất bản và bản quyền (DC), các yếu tố 5W1H cùng nhiều trường dữ liệu phục vụ quản lý nội dung. Phóng viên chỉ cần bổ sung những thông tin cốt lõi còn thiếu và xác nhận trước khi chuyển sang bước tiếp theo.

Sau đó, AI Agent tiếp tục rà soát bài viết theo các tiêu chí của quy chế trước khi trình Tổng Biên tập xem xét. “AI có thể đảm nhận khoảng 90% khối lượng công việc liên quan đến việc trích xuất và chuẩn hóa dữ liệu, trong khi con người tập trung vào việc kiểm chứng, biên tập và chịu trách nhiệm đối với nội dung”, ông cho biết.

Ông cho rằng, nếu được triển khai phù hợp, mô hình này có thể giúp tăng tốc độ xuất bản sau khi hoàn thiện nội dung lên gấp 5-7 lần, nâng độ chuẩn xác của bài viết thêm khoảng 15-20%, đồng thời giảm đáng kể các sai sót về pháp lý và chính tả.

Để minh họa cho cách tiếp cận này, ông Hà Thân dẫn ví dụ về website xuavanay.ai. Nền tảng này được xây dựng trên kho dữ liệu sạch và có bản quyền, gồm các bài viết của Tập san Sử Địa, Tạp chí Xưa và Nay cùng nhiều đầu sách đã được phép xuất bản. Nhờ đó, hệ thống có thể hạn chế hiện tượng “ảo giác AI”, minh bạch hóa nguồn gốc thông tin để người dùng truy xuất lại bài viết gốc khi cần, đồng thời hỗ trợ tra cứu bằng ngôn ngữ tự nhiên mà vẫn giữ nguyên giá trị của các tư liệu lịch sử, văn hóa.

Theo vị chuyên gia, đây cũng là hướng mà các cơ quan báo chí có thể tham khảo khi triển khai AI chuyên ngành: xây dựng các hệ thống AI trên nền dữ liệu sạch, có bản quyền và được kiểm chứng, để công nghệ không chỉ giúp tăng tốc quy trình làm báo mà còn góp phần nâng cao chất lượng và độ tin cậy của thông tin.

Xem thêm

Khai mạc Hội khỏe Hội Nhà báo Hà Nội mở rộng lần thứ 31 năm 2026

Khai mạc Hội khỏe Hội Nhà báo Hà Nội mở rộng lần thứ 31 năm 2026

(CLO) Sáng 16/11, Hội khỏe Hội Nhà báo thành phố Hà Nội mở rộng lần thứ 31 năm 2026 chính thức khai mạc tại Nhà thi đấu Trung tâm Văn hóa, Thông tin và Thể thao phường Xuân Đỉnh (Hà Nội), với sự tham gia của gần 500 lượt vận động viên thuộc 23 đoàn báo chí, Hội Nhà báo.

Xã hội hóa hoạt động Hội: Huy động nguồn lực để không gián đoạn hoạt động

Xã hội hóa hoạt động Hội: Huy động nguồn lực để không gián đoạn hoạt động

(NB&CL) Trong khi kinh phí dành cho hoạt động Hội Nhà báo địa phương còn hạn hẹp, nhu cầu bồi dưỡng nghiệp vụ, hỗ trợ hội viên sáng tạo tác phẩm ngày càng đặt ra rõ hơn. Tại Thái Nguyên, việc huy động nguồn lực xã hội hóa để tổ chức các chuyến đi thực tế đang mở ra một cách làm đáng chú ý: đưa nhà báo đến gần hơn với đời sống cơ sở, đồng thời tạo thêm chất liệu cho hoạt động sáng tạo báo chí.

Xây dựng tổ chức Hội có sức sống từ cơ sở, nơi mỗi hội viên được đồng hành, hỗ trợ

Xây dựng tổ chức Hội có sức sống từ cơ sở, nơi mỗi hội viên được đồng hành, hỗ trợ

(NB&CL) Sau hợp nhất ba Hội Nhà báo, thách thức của Hội Nhà báo tỉnh Phú Thọ không chỉ là tập hợp 556 hội viên, mà còn phải tạo sự gắn kết và phát huy vai trò của người làm báo. Với phương châm “hội viên cần gì, Hội nghiên cứu đáp ứng nội dung đó”, Hội hướng tới xây dựng một tổ chức có sức sống từ cơ sở, nơi mỗi hội viên được đồng hành, hỗ trợ và gắn bó.

Hội Nhà báo tỉnh Ninh Bình: Đưa đạo đức nghề báo từ quy định vào thực tiễn

Hội Nhà báo tỉnh Ninh Bình: Đưa đạo đức nghề báo từ quy định vào thực tiễn

(NB&CL) Sự biến đổi của môi trường truyền thông đặt ra yêu cầu ngày càng cao về đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội của người làm báo. Tại Ninh Bình, Hội Nhà báo tỉnh triển khai nhiều giải pháp từ giáo dục, bồi dưỡng đến kiểm tra, giám sát và xây dựng môi trường văn hóa báo chí, hướng tới việc đưa các chuẩn mực nghề nghiệp trở thành yêu cầu thực chất trong hoạt động của mỗi hội viên.

Báo chí Quảng Ninh đưa kỹ năng sản xuất video ngắn vào tiêu chí đánh giá người làm báo

Báo chí Quảng Ninh đưa kỹ năng sản xuất video ngắn vào tiêu chí đánh giá người làm báo

(CLO) Lớp tập huấn “Kỹ năng sản xuất video ngắn trên mạng xã hội” do Hội Nhà báo thành phố Quảng Ninh phối hợp với Trung tâm Bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí, Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức đã giúp học viên thực hành quy trình sản xuất video ngắn, từ xây dựng kịch bản đến quay, dựng và hoàn thiện sản phẩm. Đây cũng là cơ sở để Báo và Phát thanh, Truyền hình Quảng Ninh thúc đẩy phát triển nội dung số, đưa sản phẩm báo chí số vào tiêu chí đánh giá người làm báo.

Đại hội đại biểu Hội Nhà báo tỉnh Lào Cai lần thứ I: Đoàn kết, đổi mới, sáng tạo, nhân văn, bứt phá trong kỷ nguyên số

Đại hội đại biểu Hội Nhà báo tỉnh Lào Cai lần thứ I: Đoàn kết, đổi mới, sáng tạo, nhân văn, bứt phá trong kỷ nguyên số

(CLO) Đại hội đại biểu Hội Nhà báo tỉnh Lào Cai lần thứ I, nhiệm kỳ 2026–2031, mở ra chặng đường phát triển mới với yêu cầu xây dựng đội ngũ người làm báo bản lĩnh, chuyên nghiệp, đẩy mạnh chuyển đổi số, phát huy vai trò báo chí trong đồng hành cùng sự phát triển của địa phương.

Hội Nhà báo Việt Nam đón đoàn đại biểu Hội Nhà báo Thái Lan thăm và làm việc

Hội Nhà báo Việt Nam đón đoàn đại biểu Hội Nhà báo Thái Lan thăm và làm việc

(CLO) Chiều 26/10, tại Hà Nội, Hội Nhà báo Việt Nam đón đoàn đại biểu Hội Nhà báo Thái Lan gồm 7 thành viên, do bà Norrinee Ruangnoo, Chủ tịch Liên đoàn Báo chí Thái Lan (CTJ), Chủ tịch Hội Nhà báo Thái Lan (TJA), Phó Thư ký tòa soạn Báo Matichon, Trưởng đoàn đại biểu thăm và làm việc tại Việt Nam từ ngày 26 đến 30/10/2026.

Hội Nhà báo cần mở rộng môi trường thực hành, kết nối và phát triển đội ngũ trẻ

Hội Nhà báo cần mở rộng môi trường thực hành, kết nối và phát triển đội ngũ trẻ

(NB&CL) Trước sức ép chuyển đổi mô hình tòa soạn, trí tuệ nhân tạo và phương thức sản xuất nội dung mới, nhà báo Nguyễn Hoàng Nguyên, Phó Tổng biên tập Báo Tuổi Trẻ, cho rằng đầu tư xây dựng đội ngũ nhà báo trẻ chất lượng là nhiệm vụ hàng đầu. Từ thực tiễn đào tạo tại Tuổi Trẻ, ông kiến nghị Hội Nhà báo TP. HCM tăng cường bồi dưỡng nghiệp vụ số, mở rộng môi trường thực hành và xây dựng cơ chế hỗ trợ phát triển đội ngũ kế cận.

Phát động viết bài cho sách kỷ niệm 81 năm Báo Công Thương

Phát động viết bài cho sách kỷ niệm 81 năm Báo Công Thương

(CLO) Ngày 20/10, Báo Công Thương ban hành kế hoạch phát động viết bài cho cuốn sách “Chở tin trên con tàu Công Thương”, nhằm lưu giữ những kỷ niệm, câu chuyện nghề nghiệp của các thế hệ người làm báo, đồng thời bồi đắp niềm tự hào và trách nhiệm với truyền thống 81 năm của tờ báo.

Khai trương giao diện mới của Chuyên trang Thương hiệu Quốc gia 2026

Khai trương giao diện mới của Chuyên trang Thương hiệu Quốc gia 2026

Ngày 16/10, tại Hà Nội, trong khuôn khổ Lễ công bố sản phẩm đạt Thương hiệu quốc gia Việt Nam lần thứ 10, Báo Nhân Dân phối hợp Bộ Công thương và đối tác VCCorp chính thức ra mắt giao diện mới Chuyên trang Thương hiệu Quốc gia Việt Nam trên Báo Nhân Dân tại địa chỉ https://thuonghieuquocgia.nhandan.vn.

Những dấu ấn cuộc đời người cộng sản Trần Trọng Tân trên màn ảnh

Những dấu ấn cuộc đời người cộng sản Trần Trọng Tân trên màn ảnh

(CLO) Nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh người chiến sĩ cách mạng Trần Trọng Tân (15/10/1926-15/10/2026), Hãng phim Truyền hình TP.HCM (TFS), Đài Phát thanh và Truyền hình TP.HCM thực hiện bộ phim tài liệu “Đồng chí Trần Trọng Tân - Giữ trọn lòng son”, do Huỳnh Ngọc Thảo biên kịch và đạo diễn.

Quang cảnh trang trọng tại Đại hội đại biểu Hội Nhà báo thành phố Quảng Ninh lần thứ IX, nhiệm kỳ 2026 - 2031. Ảnh: Sơn Hải.

Bản lĩnh người làm báo Đất Mỏ trong kỷ nguyên số

(CLO) Thành công rực rỡ và bế mạc vào chiều 16/10, Đại hội đại biểu Hội Nhà báo thành phố Quảng Ninh lần thứ IX, nhiệm kỳ 2026 - 2031 đánh dấu bước chuyển mình mạnh mẽ của đội ngũ những người làm báo hướng tới xây dựng nền báo chí chuyên nghiệp, nhân văn và hiện đại.

Đối thoại với nông dân để tháo gỡ những vấn đề từ cơ sở

Đối thoại với nông dân để tháo gỡ những vấn đề từ cơ sở

(CLO) Diễn đàn “Bộ Công an - Trung ương Hội Nông dân Việt Nam lắng nghe nông dân nói” lần thứ nhất tạo không gian đối thoại trực tiếp, giúp các cơ quan chức năng nắm bắt tâm tư, kiến nghị của người dân, nâng cao hiệu quả bảo đảm an ninh, trật tự tại khu vực nông thôn.

Ra mắt Ban Chủ nhiệm câu lạc bộ Nhà báo cao tuổi tỉnh Phú Thọ

Ra mắt Ban Chủ nhiệm câu lạc bộ Nhà báo cao tuổi tỉnh Phú Thọ

(CLO) Ngày 15/10, tại phường Việt Trì, tỉnh Phú Thọ, câu lạc bộ Nhà báo cao tuổi tỉnh Phú Thọ tổ chức lễ công bố quyết định và ra mắt Ban Chủ nhiệm khóa I, nhiệm kỳ 2026-2028. Dự và chỉ đạo buổi lễ có nhà báo Nguyễn Thảo Nguyên, Chủ tịch Hội Nhà báo tỉnh Phú Thọ.

Cỡ chữ bài viết: