Chiều 6/8, thảo luận tại tổ 12 đối với Dự án Nghị quyết của Quốc hội về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân và công tác thi hành án, Đại biểu Trần Thị Thanh Lam (Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long) bày tỏ quan tâm nội dung về các chỉ tiêu trong công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật. Đại biểu cho rằng, quy định “giảm mạnh các cơ sở, khu vực, địa điểm gây ô nhiễm môi trường” còn chung chung, khó đánh giá kết quả thực hiện. Đại biểu đề nghị lượng hóa chỉ tiêu này theo hướng không để phát sinh mới các cơ sở, khu vực, địa điểm gây ô nhiễm và xác định tỷ lệ phấn đấu giảm so với năm trước.
Bên cạnh đó, đại biểu cũng đề nghị bổ sung lĩnh vực môi trường vào nhóm lĩnh vực cần tăng cường thanh tra, kiểm tra chuyên ngành; bổ sung yêu cầu đấu tranh, xử lý nghiêm hành vi xâm hại người khuyết tật, người cao tuổi và bạo lực gia đình. Theo đại biểu, dự thảo Nghị quyết cần nhấn mạnh hơn nhiệm vụ phổ biến chính sách, pháp luật và phát huy trách nhiệm, sự tham gia của người dân trong phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật. Công tác phòng ngừa phải được đặt lên hàng đầu, không để xảy ra hành vi phạm tội rồi mới tập trung xử lý.
Đối với chỉ tiêu giải quyết đơn đề nghị kháng nghị giám đốc thẩm, tái thẩm và tỷ lệ giải quyết, xét xử các loại án, đại biểu Trần Thị Thanh Lam lựa chọn phương án quy định chỉ tiêu cụ thể. Theo đại biểu, việc lượng hóa sẽ tạo áp lực tích cực, nâng cao trách nhiệm của các cơ quan trong thực hiện nhiệm vụ.
Trong khi đó, đại biểu Phùng Đức Chính (Đoàn ĐBQH tỉnh Lạng Sơn) đề nghị cân nhắc việc quy định chỉ tiêu định lượng đối với tỷ lệ giải quyết, xét xử các vụ án, vụ việc. Theo đại biểu, tỷ lệ số lượng vụ án đã giải quyết tại thời điểm thống kê chưa phản ánh đầy đủ chất lượng hoạt động của Tòa án.
Pháp luật tố tụng đã quy định cụ thể thời hạn giải quyết từng loại vụ án, vụ việc. Nếu tiếp tục đặt ra áp lực về tỷ lệ giải quyết, các Tòa án có thể phải rút ngắn thời gian nghiên cứu hồ sơ, đẩy nhanh tiến độ vào thời điểm gần kỳ báo cáo, từ đó ảnh hưởng đến chất lượng xét xử.
Mặt khác, nhiều vụ án phải kéo dài do nguyên nhân khách quan như chờ kết quả giám định, định giá tài sản, cung cấp tài liệu, chứng cứ hoặc thực hiện ủy thác tư pháp đối với vụ án có yếu tố nước ngoài. Vì vậy, đại biểu đề nghị chuyển trọng tâm giám sát sang chất lượng và việc tuân thủ thời hạn giải quyết theo quy định của pháp luật.
Nếu trong trường hợp tiếp tục quy định chỉ tiêu định lượng, đại biểu Phùng Đức Chính đề nghị khi tính tỷ lệ giải quyết phải loại trừ những vụ án đang tạm đình chỉ vì nguyên nhân khách quan.
Đối với tỷ lệ bản án, quyết định bị hủy, sửa do lỗi chủ quan, đại biểu Phùng Đức Chính cho rằng mức dự kiến trong dự thảo có thể tạo áp lực lớn đối với thẩm phán, nhất là tại các địa phương miền núi có số lượng vụ án mỗi thẩm phán giải quyết không cao. Điều này có thể dẫn đến tâm lý né tránh, đùn đẩy hoặc lựa chọn phương án an toàn, ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân, đương sự và doanh nghiệp. Đại biểu đề nghị cân nhắc giữ tỷ lệ án bị hủy, sửa như Nghị quyết số 96/2019/QH14, đồng thời tính toán trên tổng số bản án, quyết định mà thẩm phán đã giải quyết, bao gồm cả những loại việc thuộc thẩm quyền của Tòa án có quy trình giải quyết tương tự một vụ án.
Ở góc nhìn khác, đại biểu Lò Thị Luyến (Đoàn ĐBQH tỉnh Điện Biên) đề nghị lựa chọn phương án quy định chỉ tiêu định lượng đối với giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm và tỷ lệ giải quyết, xét xử các loại án. Theo đại biểu, việc xác định mức phấn đấu tối thiểu sẽ tạo cơ sở để Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội giám sát, đánh giá kết quả thực hiện; nâng cao trách nhiệm của các cơ quan tiến hành tố tụng trong giải quyết đơn của công dân, hạn chế tình trạng tồn đọng kéo dài. Nếu chỉ quy định theo hướng định tính, Nghị quyết có thể giảm tính cụ thể và khó đánh giá kết quả thực hiện.
Đề cập chỉ tiêu thu hồi tiền, tài sản trong các vụ việc, vụ án hình sự về tham nhũng, kinh tế, đại biểu Lò Thị Luyến cơ bản thống nhất với việc tiếp tục coi đây là một trong những chỉ tiêu quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.
Đại biểu đánh giá dự thảo đã có bước tiến mới khi lượng hóa trách nhiệm thu hồi tài sản trong giai đoạn điều tra. Việc xử lý tài sản ngay từ giai đoạn đầu của quá trình tố tụng sẽ góp phần hạn chế hành vi tẩu tán, che giấu hoặc chuyển dịch tài sản. Tuy nhiên, với việc dự thảo bổ sung nhiều cơ chế mạnh hơn như kê biên tài sản, phong tỏa tài khoản, tạm giữ, thu giữ tài sản; nâng cao chất lượng giám định tư pháp, định giá tài sản và xử lý sớm tiền, tài sản, vật chứng, đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát chỉ tiêu thu hồi tổng thể trên 60%.
Theo đại biểu, nếu đã bổ sung các công cụ pháp lý mới thì chỉ tiêu thu hồi tài sản cũng cần được nghiên cứu ở mức phù hợp, khả thi và tương xứng, qua đó tạo động lực nâng cao hiệu quả thực thi trong giai đoạn mới.
Tại phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Thanh Phong (Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long) cũng đề nghị quy định chỉ tiêu thu hồi tài sản cụ thể theo từng giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án. Việc thu hồi tài sản trong các vụ án kinh tế, tham nhũng là nhiệm vụ xuyên suốt, không chỉ thuộc trách nhiệm của cơ quan điều tra. Phân định rõ chỉ tiêu cho từng giai đoạn sẽ giúp xác định cụ thể hơn trách nhiệm của từng cơ quan.
