Trình bày Tờ trình tóm tắt về việc thành lập thành phố Bắc Ninh, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, việc thành lập thành phố Bắc Ninh đã bảo đảm đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý theo quy định. Thực tiễn phát triển của vùng đồng bằng sông Hồng, Bắc Bộ và cả nước thời gian qua cho thấy tỉnh Bắc Ninh luôn giữ vị trí, vai trò quan trọng. Tỉnh đã phát huy tốt tiềm năng, lợi thế để phát triển trở thành những địa phương có quy mô nền kinh tế thuộc nhóm dẫn đầu cả nước.
Theo Bộ trưởng Bộ Nội vụ, Bắc Ninh có vị trí chiến lược ở cửa ngõ phía Đông Bắc Thủ đô Hà Nội, nằm trên hành lang kinh tế quan trọng kết nối ASEAN với thị trường Trung Quốc. Tỉnh đang từng bước hoàn thiện hệ thống giao thông đa phương thức (gồm đường bộ, đường sắt, đường thủy và đường không) với các công trình trọng điểm như cao tốc Hà Nội - Lạng Sơn, Cảng hàng không quốc tế Gia Bình; đường bộ, đường sắt tốc độ cao kết nối với Hà Nội và các địa phương trong khu vực, Ga liên vận quốc tế Kép cùng hệ thống cảng và trung tâm logistics hiện đại, tạo lợi thế nổi trội về kết nối liên vùng và quốc tế.
Năm 2025, Bắc Ninh có quy mô kinh tế đứng thứ 5 cả nước, đứng thứ 3 vùng đồng bằng sông Hồng; tăng trưởng kinh tế đạt 10,27%, đóng góp 5,34% vào tăng trưởng của cả nước và 15,3% vào tăng trưởng của vùng; thu ngân sách đạt trên 123,6 nghìn tỷ đồng. Với nền tảng công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ hiện đại, logistics, kết cấu hạ tầng đồng bộ, gắn với bản sắc văn hóa Kinh Bắc đặc sắc, Bắc Ninh đang phát triển theo hướng đô thị thông minh, xanh, hiện đại, bền vững, có sức cạnh tranh và hội nhập quốc tế, từng bước khẳng định vai trò là cực tăng trưởng quan trọng của Vùng Thủ đô và cả nước.
“Từ các cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn nêu trên, việc thành lập thành phố Bắc Ninh là cần thiết; tạo tiền đề quan trọng để Bắc Ninh tiếp tục phát triển theo định hướng tại các Nghị quyết, Kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị, các Quy hoạch có liên quan đã được các cấp có thẩm quyền phê duyệt”, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải nhấn mạnh.
Cũng theo Bộ trưởng Bộ Nội vụ, thành lập thành phố Bắc Ninh trên cơ sở nguyên trạng diện tích tự nhiên, quy mô dân số và số đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Bắc Ninh. Sau khi thành lập, thành phố Bắc Ninh có 4.713,75 km2 diện tích tự nhiên, quy mô dân số 3.989.623 người và có 99 đơn vị hành chính cấp xã gồm 45 phường và 54 xã.
Về sắp xếp, bố trí đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức: Trước mắt, giữ nguyên trạng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức tại các cơ quan, đơn vị trong hệ thống chính trị của tỉnh Quảng Ninh và tỉnh Bắc Ninh. Thực hiện sắp xếp, bố trí nhân sự theo quy định bảo đảm phù hợp với chính quyền đô thị. Việc thành lập thành phố Bắc Ninh đã bảo đảm 05/05 điều kiện quy định tại Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15 và đã đạt đủ 07/07 tiêu chuẩn thành lập thành phố trực thuộc Trung ương theo quy định tại Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15.
Trình tự, thủ tục xây dựng Đề án và lập hồ sơ đã bảo đảm theo quy định của Đảng và pháp luật. Nội dung của Đề án đã nêu rõ căn cứ chính trị, pháp lý, thực tiễn; đánh giá hiện trạng phát triển và các điều kiện, tiêu chuẩn thành lập thành phố; đánh giá kỹ tác động về kinh tế - xã hội, môi trường, đời sống Nhân dân,...; đề xuất các mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp phát triển và khắc phục tồn tại, hạn chế sau khi thành lập thành phố Bắc Ninh.
Chính phủ đã tiếp thu, giải trình đầy đủ nội dung Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội và Kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội để hoàn thiện các Tờ trình, Đề án thành lập thành phố Bắc Ninh trình Quốc hội tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI.
Trình bày Báo cáo tóm tắt Thẩm tra về việc thành lập thành phố Bắc Ninh, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành với sự cần thiết thành lập thành phố Bắc Ninh với các lý do như đã nêu trong các Tờ trình và Đề án của Chính phủ. Việc thành phố Bắc Ninh đã được Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị xem xét, đồng ý về chủ trương.
Trình tự, thủ tục lập các Đề án đáp ứng quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương và Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tiêu chuẩn của đơn vị hành chính. Đề án đã được lấy ý kiến cử tri và ý kiến của Hội đồng nhân dân ở các đơn vị hành chính chịu ảnh hưởng trực tiếp với tỷ lệ tán thành cao.
Theo các thông tin trong Đề án do Chính phủ trình, đối chiếu với tiêu chuẩn, điều kiện thành lập thành phố theo quy định, UBPLTP nhận thấy, Khu vực dự kiến thành lập thành phố Bắc Ninh đã bảo đảm 07/07 tiêu chuẩn và 05/05 điều kiện theo quy định.
Đề nghị Chính phủ chỉ đạo UBND tỉnh Bắc Ninh khẩn trương tiến hành công tác chuẩn bị, kiện toàn tổ chức bộ máy, thay đổi con dấu và các điều kiện cần thiết khác cho hoạt động của chính quyền đô thị mới để bảo đảm tính đồng bộ ngay sau khi Quốc hội thông qua Nghị quyết.
Cùng với đó, đề nghị chính quyền tỉnh Bắc Ninh (thành phố Bắc Ninh sau khi được thành lập) tập trung nguồn lực để phát triển địa phương trở thành các cực tăng trưởng kinh tế, khẩn trương sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy theo mô hình chính quyền đô thị bảo đảm tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, phát triển toàn diện các lĩnh vực văn hóa, xã hội, nâng cao chất lượng sống của Nhân dân, để người dân được thụ hưởng thành quả của sự phát triển theo đúng các chỉ đạo, kết luận và quy hoạch của cấp có thẩm quyền.
Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành việc xác định thời điểm có hiệu lực thi hành của Nghị quyết về thành lập thành phố Bắc Ninh là ngày 20/9/2026 để phù hợp với mức độ chuẩn bị cũng như đáp ứng nguyện vọng và quyết tâm của cấp ủy và chính quyền các địa phương.
