Sáng 22/10, thay mặt Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình Quốc hội Dự án Luật Đất đai (sửa đổi).
Giao Chính phủ quy định về công chứng
Một nhóm nội dung quan trọng của Dự án Luật là quy định về quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất và chế độ sử dụng đất.
Theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, Dự thảo Luật cơ bản kế thừa quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất của Luật Đất đai năm 2024 và có bổ sung việc nhận quyền của tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là pháp nhân mới được hình thành thông qua việc chia, tách, hợp nhất, sáp nhập, chuyển đổi mô hình tổ chức.
Dự thảo Luật tiếp tục hoàn thiện chính sách đất đai đối với đồng bào dân tộc thiểu số. Người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, cá nhân là người dân tộc thiểu số được hưởng chính sách hỗ trợ đất đai được chuyển nhượng quyền sử dụng đất trước khi hoàn thành nghĩa vụ tài chính nhưng phải hoàn thành nghĩa vụ khi đăng ký biến động.
Đáng chú ý, khoản 4 Điều 21 Dự thảo Luật giao Chính phủ quy định loại hợp đồng thực hiện quyền của người sử dụng đất phải công chứng, chứng thực phù hợp với lộ trình chuyển đổi số và kết nối liên thông dữ liệu về quản lý đất đai.
Đây là sự thay đổi so với các bản Dự thảo trước, vốn không quy định về công chứng. Trong khi đó, khoản 3 Điều 27 Luật Đất đai hiện hành quy định hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất, quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất phải được công chứng hoặc chứng thực, trừ các trường hợp quy định khác.
Thẩm tra nội dung này, Ủy ban Kinh tế Tài chính của Quốc hội đề nghị thực hiện theo đúng tinh thần Kết luận số 290/KL-UBTVQH16. Chính phủ rà soát kỹ lưỡng, xác định rõ những trường hợp thực sự cần thiết bắt buộc phải công chứng để quy định cụ thể tại Luật hoặc Nghị định; bảo đảm quy định thống nhất tại dự thảo Luật kinh doanh bất động sản (sửa đổi) và dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi).
Đối với phương án Chính phủ đề xuất giao quy định tại Nghị định của Chính phủ, Ủy ban đề nghị bổ sung nội dung cụ thể tại dự thảo Nghị định kèm theo trong Hồ sơ dự án Luật, bảo đảm hiệu lực thi hành đồng bộ với quy định của Luật.
Ủy ban cũng đề nghị có phương án sửa đổi, bổ sung Luật Công chứng để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất.
Cơ chế bảo vệ quyền lợi chính đáng cho người dân
Khoản 4 Điều 38 Dự thảo Luật quy định trường hợp không phải bố trí tái định cư thì việc quyết định thu hồi đất được thực hiện trước khi phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
Quy định này áp dụng đối với các dự án quan trọng quốc gia, dự án đầu tư công khẩn cấp theo quy định của pháp luật về đầu tư công. Các dự án được trên 75% người sử dụng đất đồng ý thu hồi đất trước khi phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Người sử dụng đất tự nguyện bàn giao mặt bằng trước khi phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
Thẩm tra nội dung này, Ủy ban Kinh tế Tài chính của Quốc hội đề nghị Chính phủ báo cáo, làm rõ sự thay đổi so với quy định tại Nghị quyết số 254/2025/QH15.
Ủy ban cho rằng cần tiếp tục nghiên cứu, bổ sung quy định về các cơ chế bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng cho người dân có đất thu hồi như: phê duyệt phương án sơ bộ về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; cam kết và ràng buộc trách nhiệm thực hiện cam kết về bồi thường, hỗ trợ…
Bên cạnh đó, trong triển khai thực hiện cần có sự kiểm tra, giám sát kỹ lưỡng để bảo đảm thực chất sự “tự nguyện” của người dân.
